Problemy z nauką a depresja

Istnieje bardzo silny związek pomiędzy objawami depresji a trudnościami w nauce. Jedno może wpływać na drugie. Zarówno depresja może wywoływać trudności w nauce, koncentracji i zapamiętywaniu, jak i problemy z nauką mogą objawiać się w postaci depresji. Dziecko, które ma kłopoty w nauce, wkłada w nią podwójnie dużo wysiłku. Osiągnięcie wyników takich, jak jego rówieśnicy, kosztuje go dużo więcej czasu i energii. Nauce towarzyszy stres, gdyż dziecko ma poczucie bycia „w tyle” z materiałem i porównuje się wciąż do osiągnięć swoich rówieśników. Oczekiwanie na wyniki ze sprawdzianu, jak i sam stres związany z jego napisaniem, mogą być powodem poważnych frustracji, z którymi dziecko często nie potrafi sobie poradzić. Często wiąże się to z lękiem przed opinią innych uczniów, nauczyciela, a często również samych rodziców.

Uczeń zmagający się z dysleksją, ADHD czy osoba przyjmująca leki przeszkadzające w swobodnym uczeniu się mają często przypiętą niewidzialną łatkę – „dyslektyk”, „nadpobudliwy” itp. Trudno żyć w środowisku szkolnym, będąc zaszufladkowanym do jakiejś kategorii ludzi, do której niekoniecznie chciałoby się należeć. U bardziej wrażliwych dzieci, mniej pewnych siebie, przeżywających frustracje, tego rodzaju konflikty mogą prowadzić do przewlekłego stresu, stanów lękowych i depresji.

Dużą rolę odgrywają rodzice dziecka i ich stosunek do jego problemów z nauką. Karanie ucznia, wyśmiewanie jego trudności bądź ich lekceważenie mogą zaniżyć samoocenę dziecka. Bez wsparcia i pomocy ze strony rodziny może być mu ciężko przełamać przeciwności losu. U młodego ucznia, chętnego bardziej do zabawy niż nauki, ważne jest wzmacnianie wewnętrznej motywacji.

Dobrym pomysłem jest stosowanie pozytywnych wzmocnień, a więc nagradzanie dziecka pochwałami za wyniki w nauce, spędzanie z nim większej ilości czasu na wspólnej nauce i łączenie tego z zabawą oraz z przyjemnością. Kojarzenie nauki z czymś przyjemnym jest stymulujące dla dziecka. Warto również pomyśleć o zajęciach wspomagających naukę, które są niezwykle ważne w przypadku dysleksji czy chociażby wspomnianego wcześniej ADHD. Rodzice dzieci mających trudności z nauką z powodu przewlekłych chorób lub zaburzeń psychosomatycznych mogą potrzebować wsparcia ze strony innych rodziców i specjalistów. Stowarzyszenia wspierające takie osoby mogą zaoferować praktyczną pomoc.

Dzieci z problemami w nauce wymagają większej troski i obserwacji ich zachowania. Jeśli dziecko takie przejawia objawy depresji, niezbędna wydaje się pomoc specjalisty – psychologa, a często również psychiatry. Poza leczeniem farmakologicznym bardzo ważna jest przede wszystkim psychoterapia.

Psycholog – psychoterapeuta powinien wzmocnić samoocenę dziecka, nauczyć go lepszego radzenia sobie ze stresem, lepszej organizacji czasu pracy i nauki. Ponadto warto stale pracować nad zwiększaniem efektywności uczenia się. Jeżeli u dziecka pojawiła się depresja, leczenie powinna podjąć cała jego rodzina, a przede wszystkim rodzice. To od ich postępowania w dużej mierze zależy proces zdrowienia i późniejsze radzenie sobie z problemami w szkole.

Warto pamiętać, że depresja jest poważną chorobą, która nawet u najmłodszych uczniów może prowadzić do myśli i prób samobójczych. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), liczba samobójstw wśród dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta. Tym bardziej nie dziwi konieczność przyjrzenia się bliżej problematyce depresji u osób w młodym wieku. Dzieci, które mają trudności w nauce, są narażone na pojawienie się depresji w większym stopniu niż ich rówieśnicy. Profilaktyka depresji i wsparcie społeczne mogą być kluczem do zminimalizowania emocjonalnych kosztów trudności z nauką.

Źródła

1. Augustynek A., Wstęp do psychologii, Difin, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7251-992-4.
2. Greszta E., Depresja wieku dorastania, Academica, Warszawa 2006, ISBN 83-89281-19-8.
3. Myers D., Psychologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7150-695-3.
4. Sidorowicz S., (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7.