Przeanalizowali modne trendy żywieniowe. Wnioski są jednoznaczne

To, co zyskuje popularność w mediach społecznościowych i poradnikach dietetycznych, nie zawsze przekłada się na realne korzyści zdrowotne. Podczas tegorocznego kongresu European Days of the French Society of Cardiology specjaliści przeanalizowali najnowsze badania dotyczące kilku wyjątkowo modnych trendów żywieniowych. Wnioski są jednoznaczne: w przypadku kwasów omega-3, diety ketogenicznej, postu przerywanego czy eliminowania cukru potrzebne są rozsądek i indywidualne podejście.

Sporo uwagi poświęcono kwasom omega-3, które od lat uchodzą za jeden z filarów zdrowej diety. Chodzi zarówno o kwas alfa-linolenowy obecny m.in. w siemieniu lnianym, orzechach włoskich, nasionach chia i oleju rzepakowym, jak i EPA oraz DHA, występujące przede wszystkim w tłustych rybach i olejach rybnych. Choć substancje te są organizmowi potrzebne, ich spożywanie nie daje automatycznie spektakularnej ochrony serca.

– Suplementacja w małych dawkach, czyli na poziomie około 1 g dziennie, nie przynosi żadnych korzyści w zapobieganiu chorobom układu krążenia – podkreśla dr François Paillard, kardiolog z Centrum Profilaktyki Układu Krążenia Centre Hospitalier Universitaire de Rennes we Francji.

Jak zaznaczają eksperci, wyjątkiem mogą być osoby, które niemal nie jedzą ryb. Na ten aspekt zwraca uwagę dietetyczka kliniczna Aneta Łańcuchowska.

– W praktyce często rekomenduję suplementację kwasów omega-3 właśnie dlatego, że z wywiadu żywieniowego wynika, iż wielu moich pacjentów rzadko sięga po ryby. W Polsce są one stosunkowo drogie, a dostęp do świeżych ryb dobrej jakości bywa ograniczony, dlatego suplementacja daje większą pewność, że organizm regularnie otrzymuje odpowiednią ilość tych kwasów. Warto pamiętać, że omega-3 wspierają nie tylko układ sercowo-naczyniowy, ale także pracę mózgu, wzrok, układ nerwowy oraz kondycję skóry, włosów i paznokci – mówi.

Dietetyczka zwraca też uwagę na inny problem: wysoka cena suplementu nie musi oznaczać lepszej jakości.

– W praktyce jednak po dokładniejszej analizie składu i zawartości EPA oraz DHA okazuje się, że droższe produkty wcale nie muszą być lepsze od ich tańszych odpowiedników. Dlatego przy wyborze suplementu najważniejsza jest realna zawartość kwasów omega-3 w dawce dziennej oraz jakość produktu, a nie sama cena czy marketing – ostrzega.

Jednocześnie lekarze przypominają, że większe dawki także nie są obojętne. Od 2025 roku Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca rozważenie stosowania 4 g EPA dziennie razem ze statynami u wybranych pacjentów.

– Należy jednak zwrócić uwagę na ryzyko migotania przedsionków – zaznacza dr Paillard. – Istnieje zależność w kształcie litery U między spożyciem DHA i EPA a ryzykiem migotania przedsionków. Ryzyko maleje wraz ze spożyciem w diecie, ale wzrasta wraz z suplementacją w dużych dawkach.

Krytycznie oceniono również dietę ketogeniczną. Choć wiele osób traktuje ją jako skuteczną metodę odchudzania, eksperci przypominają, że jej jedynym dobrze potwierdzonym wskazaniem pozostaje lekooporna padaczka u dzieci. Nie wykazano natomiast, by pozwalała chudnąć szybciej niż inne modele żywienia.

Zdaniem prof. Claire Carette jej wpływ na glikemię jest mniej korzystny niż w przypadku diety śródziemnomorskiej, a mała ilość błonnika może zwiększać ryzyko niektórych chorób, w tym raka jelita grubego.

Podobnie ostrożnie oceniono post przerywany. U osób z nadwagą i otyłością nie przynosił on wyraźnych korzyści w postaci spadku masy ciała ani poprawy parametrów metabolicznych.

Pewne pozytywne efekty zaobserwowano natomiast u pacjentów z cukrzycą, u których poprawiała się frakcja wyrzutowa lewej komory serca i wyrównanie zaburzeń kardiometabolicznych. Jak podkreśla Aneta Łańcuchowska, "w praktyce dietetycznej znacznie częściej niż dietę ketogeniczną czy post przerywany rekomenduje się wzorce żywieniowe o silnym potwierdzeniu naukowym, takie jak dieta śródziemnomorska, która sprzyja odpowiedniej podaży błonnika i korzystnie wpływa na zdrowie metaboliczne".

Specjaliści ostrzegają też przed modą na "życie bez cukru" i internetowe "detoksy cukrowe". Ich zdaniem demonizowanie pojedynczych składników diety jest błędem, który może prowadzić do niezdrowych relacji z jedzeniem.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by cukry proste ograniczać do maksymalnie 50 g dziennie przy diecie 2000 kcal, a francuska agencja ANSES rekomenduje spożywanie 30 g błonnika dziennie.

– Dzielenie produktów na "dobre" i "złe" czy "zdrowe" i "niezdrowe" nie sprzyja budowaniu trwałych, zdrowych nawyków żywieniowych, a w niektórych przypadkach może nawet prowadzić do zaburzeń odżywiania – podsumowuje dietetyczka.

Źródło: zdrowie.pap.pl