Przyjmowane leki a łysienie

Alopecia jest to stan, w którym dzienna utrata włosów wynosi ponad 100 i trwa dłużej niż kilka tygodni. Wg definicji łysienie to „przejściowe lub trwałe wypadnięcie włosów na ograniczonej powierzchni lub obejmujące całą owłosioną skórę głowy”. Mimo że jest to schorzenie łagodne to może doprowadzić (głównie u kobiet) do ciężkich zaburzeń osobowości, depresji, zaburzeń emocjonalnych, trudności w życiu osobistym i zawodowym.

Wiele leków na liście swoich działań niepożądanych umieszcza możliwość wypadania włosów. Łysienie to jest odwracalne i jeżeli przerwanie terapii jest możliwe należy odstawić dany lek i zastąpić go innym. Tylko w przypadkach, gdy przerwanie leczenia jest stanem zagrożenia życia należy to leczenie kontynuować.

Tabletki antykoncepcyjne nie powodują utraty włosów u kobiet bez takiej predyspozycji genetycznej. Jeżeli u kobiety w rodzinie zdarzały się przypadki łysienia kobiet, należy o tym fakcie powiadomić lekarza.

W tej grupie kobiet może dojść do wzmożonej utraty włosów w okresie 2-3 miesięcy po zakończeniu przyjmowania pigułek. Stan taki utrzymuje się około sześciu miesięcy, po tym czasie cebulki ulegają regeneracji i znów zaczynają pełnić swoją funkcję.

Zdarza się (bardzo rzadko), że doustna antykoncepcja hormonalna może nieodwracalnie zniszczyć cebulki włosów i doprowadzić do trwałego wyłysienia. Młode kobiety powinny dokładnie poznać obciążenie genetyczne przed rozpoczęciem terapii hormonalnej.

Wszyscy znają negatywny wpływ cytostatyków i promieni na włosy, jednak leczenie choroby nowotworowej jest w tym wypadku rzeczą najważniejszą. Leczenie powoduje zahamowanie rozmnażania się komórek włosów. Około 1-3 miesięcy po rozpoczęciu terapii włosy stają się coraz cieńsze, łamliwe, a następnie gwałtownie wypadają. Utrata włosów sięga do 90% na głowie, czasem dotyczy także innych okolic ciała. Kilka miesięcy po zakończonym leczeniu cebulki na nowo podejmują swoją funkcję i rozpoczyna się odrost utraconych włosów.

Leczenie immunosupresyjne stosowane m.in. przy przygotowaniu do przeszczepu może spowodować przyspieszone wypadanie włosów.Włosy po zaprzestaniu terapii odrastają całkowicie.

Często w terapii ciężkiej odmiany łuszczycy, kolagenozach układowych, pęcherzycy stosuje się cytostatyki i leczenie immunosupresyjne (w mniejszych dawkach niż w leczeniu nowotworów). Już w trzecim tygodniu terapii powyższymi lekami włosy ulegają osłabieniu, a następnie wypadają. Po zakończonym leczeniu, czasem nawet podczas jego trwania, włosy odrastają.

Leczenie ciężkich zakażeń bakteryjnych wymaga długotrwałej antybiotykoterapii w dużych dawkach. Podczas takiego leczenia włosy ulegają znacznemu osłabieniu i może się to objawić nasilonym wypadaniem. Łysienie to jak inne rodzaje łysienia polekowego jest odwracalne, gdy organizm wróci do całkowitego zdrowia, włosy rozpoczynają swoją regenerację. Ważne jest, by w tym okresie dostarczać niezbędnych witamin, makro- i mikroelementów oraz regularnie przyjmować posiłki.

Witamina A (retinol, witamina wzrostowa) jest rozpuszczalną w tłuszczach witaminą (ulegającą kumulacji w tkance tłuszczowej), która wpływa na prawidłowy wzrost i rozwój dziecka, dobre widzenie oraz właściwy wygląd skóry, włosów i paznokci.

Przedawkowanie tej witaminy (powyżej 8 mg dziennie) wpływa niekorzystnie na organizm. Powodując m.in. drażliwość, bóle głowy, wymioty, hepatosplenomegalię (powiększenie wymiarów wątroby i śledziony), krwawienie dziąseł, suchość, świąd i zażółcenie skóry oraz łysienie. Włosy, po unormowaniu poziomu witaminy, zaczynają wracać do wcześniejszego wyglądu.

Inne leki powodujące tymczasowy wzrost wypadania włosów, to środki stosowane w leczeniu depresji, nadciśnienia tętniczego, artretyzmu, preparaty przeciwtarczycowe, przeciwkrzepliwe, beta-blokery, leki obniżające poziom lipidów, interferon, leki przeciwdragawkowe.

Różne leki mogą powodować wypadanie włosów w różnej fazie ich wzrostu. Należy poznać fazy wzrostu włosa, by określić ilość wypadających włosów. Włosy rosną w sposób asynchroniczny, to zapobiega jednoczesnej utracie wszystkich (norma 100/ dzień).

• Anagen- faza wzrostu. W tej fazie znajduje się do 90% włosów, zachodzi tu intensywny wzrost włosa, określenie grubości, koloru, struktury. U kobiet faza ta trwa 6-7 lat, u mężczyzn 3-5.
• Katagen- faza zaniku, przejściowa, inwolucji. 1% włosów człowieka jest w tej fazie. Włosy przez okres około dwóch tygodni przestają rosnąć.
• Telogen- faza spoczynku, wypadania. Trwa ona ok. 5-6 tygodni i obejmuje 10-15% wszystkich włosów. Po tym czasie rozpoczyna się wzrost nowego włosa, który wypycha stary.

Po 40. roku życia coraz więcej włosów przechodzi w fazę telogenu.

Łysienie telogenowe powodują następujące leki: obniżające krzepliwość, witamina A, beta- blokery, interferon, a także chemioterapia. Łysienie anagenowe zaś jest powodowane przez- bromokryptynę, L-dopa (leczenie choroby Parkinsona), allopurynol (używany w terapii dny moczanowej, wtórnej hiperurykemii, zespole Lescha- Nyhana). W tych przypadkach wypadanie włosów jest bardziej intensywne, ponieważ dotyka najintensywniejszej fazy wzrostu.