Psychogeriatria - czym się zajmuje? Psychologia osób starszych

Psychogeriatria to dziedzina medycyny, która w centrum swojego zainteresowania stawia zaburzenia psychiczne dotyczące osób w podesłym wieku - po 65. roku życia. Psychogeriatra jest osobą, która łączy w sobie kompetencje psychologa, psychiatry oraz ma doświadczenie w pracy z osobami starszymi.

Psychogeriatria nie jest w Polsce samodzielną dziedziną medycyny, ale współistnieje z psychologią kliniczną i psychiatrią. Została jednak wyodrębniona, ponieważ osoby starsze bardzo często czują niepokój związany z wizytą u specjalisty z zakresu zaburzeń psychicznych, dodatkowo przebieg choroby może u nich być inny, niż u osób młodszych.

Psychogeriatra to lekarz, którego zadaniem jest pomoc seniorom, którzy borykają się z problemami emocjonalnymi, psychicznymi i psychonerwicowymi. U osób starszych wiele chorób psychicznych pozostaje niezauważona lub zbagatelizowana, czasem także błędnie zdiagnozowana.

Nieprawidłowe jest myślenie, że nie ma potrzeby leczyć osób w podeszłym wieku, ponieważ zaburzenia emocjonalne są naturalną konsekwencją starzenia. Lęk przed śmiercią, depresja związana z samotnością czy obsesyjna tęsknota za zmarłym małżonkiem nie powinny być ignorowane na żadnym etapie życia seniora.

Psychogeriatria zajmuje się przede wszystkim zaburzeniami związanymi z otępieniem, stanami depresyjnymi, ale także pomaga w przypadku tzw. zespołu objawów psychotycznych.

Otępienie starcze

Najczęściej pojawiającym się problemem u osób starszych jest otępienie. Z wiekiem pogarsza się sprawność intelektualna, dlatego seniorzy mają z czasem coraz więcej problemów z prawidłową percepcją, borykają się z zaburzeniami pamięci czy ogólnym roztargnieniem. Może się to okazać niebezpieczne dla życia seniora (jeśli np. nie wyłączy kuchenki gazowej), dlatego w takiej sytuacji bardzo ważne jest wsparcie bliskich i stała opieka.

Najczęściej przyczyną otępienia jest choroba Alzheimera. W takiej sytuacji można podawać tzw. inhibitory cholinoesterazy, które pomogą złagodzić objawy i zahamować rozwój choroby.

Depresja u osób starszych

Seniorzy często czują się samotni (zwłaszcza, kiedy mieszkają sami), dodatkowo mają wrażenie, że jako starsze osoby są niepotrzebne i sprawiają innym kłopoty. Z tego powodu może rozwinąć się u nich depresja. Podstawą jej zdiagnozowania jest szczegółowy wywiad lekarski i rozmowa lekarza z kimś z rodziny pacjenta.

Objawy depresji u osób starszych mogą być niespecyficzne i wcale nie dotyczyć sfery emocjonalnej w sposób oczywisty. Seniorzy mogą z jej powodu borykać się z zaparciami, nudnościami, bezsennością i ogólnymi bólami. Dodatkowo mogą znacznie szybciej się męczyć, tracić na wadze albo mieć trudności ze skupieniem uwagi.

W takiej sytuacji warto odwiedzić specjalistę, który oceni, czy dolegliwości wynikają z problemów fizycznych, czy z zaburzeń emocjonalnych.

Zaburzenia psychotyczne u seniorów

Choć większość zaburzeń psychotycznych pojawia się w młodym wieku, seniorzy również są na nie narażeni. Podstawą do postawienia prawidłowej diagnozy jest w takiej sytuacji stwierdzenie wystąpienia objawów, takich jak:

• omamy wzrokowe i słuchowe, które nie wynikają z zaburzeń funkcjonowania danego zmysłu
• majaczenie
• naprzemiennie występujące zaburzenia nastroju
• trudności interpersonalne.

Nie należy ignorować niepokojących objawów, ponieważ mogą wskazywać na schizofrenię lub różne postaci psychozy.

U osób starszych bardzo trudno zauważyć pierwsze objawy chorób psychicznych. Bardzo łatwo niepokojące sygnały zbagatelizować i zrzucić je na karb starzenia się. Tymczasem osoby starsze bardzo często borykają się ze schorzeniami emocjonalnymi, wynikającymi z poczucia bezustannej samotności, wycofania społecznego, a także lęku przed zbliżającą się śmiercią.

Takim osobom potrzebne jest nie tylko leczenie farmakologiczne, ale przede wszystkim szczera rozmowa z terapeutą, a także wsparcie ze strony najbliższych.

Źródła

1. Iwona Kłoszewska, Psychogeriatria: zagadnienia kliniczne, [w:] Psychogeriatria po dyplomie, t. 9, nr 4, 2012