Renta z ZUS przy niezdolności do pracy. Komu przysługuje świadczenie?

Od 1 marca 2025 roku, po ostatniej waloryzacji, wysokość renty brutto kształtuje się następująco:

• renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – 1878,91 zł,

• renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 1409,18 zł.

Dodatkowo przewidziano świadczenia specjalne, takie jak renta szkoleniowa czy renta stała, zależnie od charakteru niezdolności do pracy.

Prawo do renty przysługuje osobom, które:

• zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy (utrata możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy) lub częściowo niezdolne do pracy (ograniczenie zdolności wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami),

• spełniają wymogi dotyczące okresu składkowego i nieskładkowego (w zależności od wieku w chwili powstania niezdolności do pracy),

• a sama niezdolność powstała w ściśle określonym czasie – np. podczas zatrudnienia, pobierania zasiłku chorobowego lub do 18 miesięcy po zakończeniu okresu ubezpieczenia.

W przypadku osób całkowicie niezdolnych do pracy, które mają co najmniej 20 lat stażu składkowego (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni), nie obowiązuje wymóg, by niezdolność powstała w określonym czasie.

Wśród najczęstszych schorzeń uprawniających do świadczenia z ZUS znajdują się:

• choroby układu krążenia,

• zaburzenia psychiczne i zachowania (w tym depresja, schizofrenia),

• choroby układu nerwowego,

• przewlekłe schorzenia układu ruchu,

• choroby zakaźne i pasożytnicze,

• choroby skóry,

• nowotwory złośliwe,

• choroby zawodowe, takie jak: pylica płuc, ubytek słuchu, uszkodzenie głosu czy choroby obwodowego układu nerwowego.

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana także w przypadku uzależnienia od alkoholu, o ile lekarz orzecznik uzna, że jego skutki – np. marskość wątroby czy uszkodzenie układu nerwowego – trwale uniemożliwiają podjęcie pracy. Kluczowe jest jednak także spełnienie warunku stażu ubezpieczeniowego.

Zobacz także: Tzw. renta alkoholowa to "pole do nadużyć". ZUS ujawnia, ilu Polaków korzysta

W przypadku osób, które muszą się przekwalifikować, możliwe jest przyznanie renty szkoleniowej – przysługuje ona na 6 miesięcy (z możliwością przedłużenia do 30 miesięcy), a jej wysokość wynosi 75 proc. podstawy wymiaru renty (nie mniej niż najniższa renta częściowa).

ZUS może orzec także:

• rentę stałą, jeśli niezdolność do pracy ma charakter trwały,

• rentę okresową, gdy niezdolność ma charakter czasowy (maksymalnie 5 lat z możliwością przedłużenia),

• rentę z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji – w przypadku potrzeby stałej pomocy innej osoby.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. ZUS