Rzecznik Praw Pacjenta ws. przepisywania leków bez badania. "Niedopuszczalne sytuacje"

Na profilu facebookowym Rzecznika Praw Pacjenta pojawiło się ostrzeżenie przed zagrożeniami związanymi z niekontrolowaną preskrypcją leków na receptę. Szczególnie krytycznie oceniono działalność tzw. receptomatów, które oferują szybki dostęp do recepty na wskazany przez pacjenta preparat, co może zagrażać jego bezpieczeństwu.

– Bezpieczeństwo pacjenta musi być priorytetem dla placówek, które wystawiają recepty na leki za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Niedopuszczalne są sytuacje, w których leki przepisywane są bez zbadania pacjenta, wyłącznie na podstawie wypełnionej przez pacjenta ankiety na stronie internetowej placówki – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta. – Moim obowiązkiem jest stanie na straży praw pacjenta, stąd działania podjęte przeze mnie w 2025 r. względem receptomatów – podsumowuje wpis.

Wpis zapowiada komunikat, który został opublikowany 2 stycznia br. na rządowej stronie Rzecznika Praw Pacjenta.

W komunikacie Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że problemem jest preskrypcja leków "na żądanie" w ramach zdalnych, odpłatnych konsultacji. Podkreślono, że takie działania mogą tworzyć realne zagrożenie dla pacjentów, zwłaszcza gdy proces sprowadza się do automatycznego wystawienia recepty bez właściwej diagnostyki.

Przypomniano, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną i udzielanych z należytą starannością. Oznacza to, że rozpoznanie problemu zdrowotnego oraz wdrożenie leczenia – w tym przepisanie leków na receptę – musi odbywać się w sposób rzetelny i zgodny z prawami pacjenta.

W komunikacie powtórzono stanowisko RPP, że recepta nie powinna być efektem samej ankiety online, bez badania i realnej oceny stanu zdrowia.

RPP zwrócił uwagę na zmianę przepisów dotyczącą części substancji o wysokim potencjale nadużywania. Wskazano, że wprowadzono katalog środków, których przepisanie na recepcie jest możliwe dopiero po osobistym zbadaniu pacjenta. Wymieniono:

• fentanyl,

• morfinę,

• oksykodon,

• konopi ziele innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste,

• żywicę konopi.

W praktyce – jak podkreślono – od 7 listopada 2024 r. nie można wystawić recepty na te preparaty "na odległość" w ramach teleporady. Osoba wypisująca receptę ma obowiązek osobistego badania pacjenta, aby potwierdzić (lub wykluczyć) wskazania do leczenia. Zaznaczono przy tym wyjątek: kontynuację terapii określonym preparatem w ramach POZ, gdy receptę wystawia lekarz udzielający świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej (z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki).

RPP poinformował, że w 2025 r. wydano 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmioty, które – według urzędu – nie dostosowały się do wymogów prawa i tworzyły niebezpieczne warunki udzielania świadczeń.

W komunikacie podano również, że niedawno nałożono kolejne 4 kary pieniężne na podmioty, które nie zastosowały się do decyzji Rzecznika – łącznie na kwotę prawie pół miliona złotych.

"Konieczność nałożenia kar finansowych wynika z niedostosowania się podmiotów do wydanej przeze mnie decyzji w sprawie uznania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta w zakresie działalności tzw. receptomatów" – podkreślił Bartłomiej Chmielowiec.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Rzecznik Praw Pacjenta