Schizofrenia katatoniczna

Termin „katatonii” odnosi się do zaburzeń w zakresie aktywności ruchowej. Cechą szczególną schizofrenii katatonicznej jest specyficzna motoryka, która przybiera postać bądź niezwykle pobudzonej, bądź uderzająco nieruchomej, przy czym oba te stany czasami występują naprzemiennie. Schizofrenia katatoniczna pojawia się nagle. W przypadku pobudzenia jednostka wydaje się niezwykle podniecona, wręcz dzika, energicznie przeciwstawia się wszelkim próbom uspokojenia jej. Uczucia są nieadekwatne, zaś pobudzeniu towarzyszą często zaskakująca energia i wytrzymałość, ustępujące jedynie pod wpływem silnych środków uspokajających.

Inna cecha tego rodzaju schizofrenii to stany osłupienia (stupor katatoniczny) i znieruchomienia. Osoby mogą być całkowicie nieruchome, przyjmując przy tym niewygodne pozycje i utrzymując je przez długie godziny. Jeśli ktokolwiek je poruszy, zamierają w nowej pozycji. Charakterystyczna jest także pewna statuetkowa, „woskowata” elastyczność. Po wyjściu ze stanu stuporu pacjenci relacjonują czasami doświadczenia halucynacji i urojeń, które koncentrują się wokół śmierci i destrukcji, a zawarte w nich ostrzeżenia przed poruszeniem się zmuszają niejako chorych do pozostania w stanie katatonii.

Wyróżnia się dwie podstawowe postacie schizofrenii katatonicznej – hipokinetyczną i hiperkinetyczną. Tabela niżej prezentuje podstawowe objawy schizofreniczne dla tych dwóch rodzajów zaburzeń.

Schizofrenia katatoniczna na tle innych typów schizofrenii jest bardzo podatna na leczenie, a objawy ulegają szybkiej remisji. Czasami chory wymaga natychmiastowej opieki i interwencji medycznej ze względu na odmowę przyjmowania pokarmów, agresję i czynny opór. Niektórzy pacjenci zanieczyszczają się. Schizofrenia to najbardziej zagadkowe zaburzenie psychiczne, wokół którego narosło wiele nieprawdziwych mitów, np. że chorzy to potępieńcy, opętani, pomyleńcy, maniacy, wywrotowcy, ludzie nieprzewidywalni i niebezpieczni. Tymczasem wydaje się, że stereotypy i nieprawdziwe przekonania na temat „opętanych maniaków” stanowią raczej odzwierciedlenie lęku i ignorancji ludzi, którzy nie rozumieją i nie chcą zrozumieć prawdziwej natury schizofrenika.

Źródła

1. Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
2. Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje. Psychologia osobowości, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16396-9.