zaburzenia psychiczne

Zaburzenia psychiczne to ogól zaburzeń zachowania i czynności psychicznych. Zwykle są one powodem utrudnień w funkcjonowaniu w społeczeństwie oraz cierpienia. Są przedmiotem zainteresowania psychiatrii klinicznej.

Do psychicznych zaburzeń zaliczany jest szereg różnego rodzaju problemów. W pojęciu tym mieści się zarówno depresja, jak też starcze zespoły otępienne lub całościowe zaburzenia rozwoju u dzieci. Zaliczamy również do nich zaburzenia snu, osobowości lub odżywiania.

Zaburzenia psychiczne dzielimy tradycyjnie na zaburzenia psychotyczne (inaczej psychozy - stany chorobowe), takie jak:

  • zaburzenia świadomości,
  • zaburzenia nastroju i emocji,
  • omamy,
  • urojenia,
  • zaburzenia myślenia.
oraz na zaburzenia niepsychotyczne, które obejmują:

  • uzależnienia od alkoholu i substancji psychoaktywnych,
  • nerwice,
  • niektóre dewiacje seksualne,
  • stany lękowe,
  • część zaburzeń psychosomatycznych,
  • niepełnosprawność intelektualna.
Podział ten nie do końca jest ścisły, ponieważ w przebiegu niektórych zaburzeń niepsychotycznych, mogą pojawić się również psychozy.

Według innego podziału zaburzeń psychicznych, może wyróżnić:

  • zaburzenia psychotyczne - psychoza, schizofrenia,
  • zaburzenia łaknienia - anoreksja, bulimia,
  • zaburzenia obsesyjno-kompulsywne - nerwica natręctw,
  • zaburzenia osobowości - zaburzenia paranoiczne, antyspołeczne,
  • zaburzenia lękowe - lęk uogólniony, lękliwość społeczna, zaburzenia paniczne, fobie,
  • zaburzenia nastroju - depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, cyklotomia,
  • uzależnienia - alkohol, narkotyki, pornografia, kleptomania, seks, nikotyna.
Zaburzenia psychiczne objawiają się w różny sposób. W przypadku chorób jak psychoza czy schizofrenia charakterystyczne będą omamy oraz urojenia. Do objawów innych zaburzeń zaliczamy:

  • brak poczucia sensu życia,
  • nieuzasadnione stany euforii lub depresji,
  • nagłe zmiany zachowania,
  • autoagresja,
  • pesymizm,
  • derealizacja,
  • depersonalizacja,
  • niska samoocena,
  • zmienny apetyt,
  • lęka,
  • apatia,
  • problemy z kontaktach społecznych,
  • gonitwa myśli.
Wyznaczenie granic normalności jest dość trudne. W psychiatrii biologicznej zaburzenia psychiczne łączą się z przyczynami neurochemicznymi. W psychologii zaś większość zaburzeń łączona jest z doświadczeniami społecznymi, poziomem nasilenia stresu lub czynnikami intrapsychicznymi. Niektóre dziedziny, jak np. psychologia systemowa, czy antypsychiatria zrzucają ciężar patologii z intrapsychicznych procesów na interakcje społeczne, głównie związane z pochodzeniem jednostki i jej rodziną.

W styczniu gabinety pękają w szwach. "Przełom roku czasem wzmożonych kryzysów"

W styczniu gabinety pękają w szwach. "Przełom roku czasem wzmożonych kryzysów"

W Polsce rośnie liczba osób leczących się z powodu depresji. I choć dziś wiemy, że termin Blue Monday nie ma nic wspólnego z faktami, to zwłaszcza w styczniu specjaliści notują oblężenie pacjentów. - W styczniu do gabinetów psychologów i psychoterapeutów trafia więcej pacjentów - zarówno nowych, jak i tych, którzy wracają po przerwie - przyznaje psycholożka i psychotraumatolożka mgr Zuzanna Kamińska.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Pacjent brutalnie zaatakował lekarkę. Poznaliśmy okoliczności

Pacjent brutalnie zaatakował lekarkę. Poznaliśmy okoliczności

Agresywny pacjent pobił do krwi lekarkę ze szpitala w Częstochowie i nie był to jego pierwszy atak na personel tej lecznicy. Co zaskakujące, na badania przyszedł sam, choć miał być doprowadzony przez policję. - Wszystko działo się bardzo szybko, sytuacja była dramatyczna - mówi nam Beata Szafraniec, dyrektorka Miejskiego Szpitala Zespolonego w Częstochowie.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Amanda Seyfried opowiedziała o chorobie. Z zaburzeniem zmaga się od lat

Amanda Seyfried opowiedziała o chorobie. Z zaburzeniem zmaga się od lat

Amanda Seyfried zmaga się z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym, nazywanym potocznie nerwicą natręctw. Diagnozę usłyszała w wieku zaledwie 19 lat i od tego czasu musi przyjmować leki.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Laura od 27 lat wyrywa sobie włosy z głowy. "W akcie rozpaczy ogoliłam się na łyso"

Laura od 27 lat wyrywa sobie włosy z głowy. "W akcie rozpaczy ogoliłam się na łyso"

Problemy Laury Potarzyckiej zaczęły się od… wizyty u fryzjera. Wyszła z niej niezadowolona z przekonaniem, że fryzjerka krzywo obcięła jej włosy. Od tego czasu zaczęła je wyrywać. - To mi daje chwilową ulgę. Sprawia przyjemność. Co wywołuje impuls do wyrywania? Stres, ale i nuda. Robię to, kiedy leżę przed telewizorem. Albo gdy próbuję się skupić. Wtedy ręka sama idzie do włosów – mówi.
Marta Słupska Marta Słupska
Lawinowo rośnie liczba L4. Ten problem dotknie nawet co drugiego z nas

Lawinowo rośnie liczba L4. Ten problem dotknie nawet co drugiego z nas

Coraz więcej Polaków zmaga się z problemami psychicznymi, a eksperci mówią wręcz o epidemii, która dotyka coraz młodszych. Przyczyny są złożone, a skutek bardzo niepokojący: WHO ostrzega, że niedługo problem może mieć nawet co drugi z nas.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Leki GLP-1 jak papierosy? Specjaliści apelują ws. oznaczeń

Leki GLP-1 jak papierosy? Specjaliści apelują ws. oznaczeń

Leki z grupy GLP-1, takie jak semaglutyd stosowany w preparatach Ozempic i Wegovy, stały się jednym z najczęściej komentowanych narzędzi farmakologicznych w leczeniu otyłości. Ich skuteczność w redukcji masy ciała, poprawie kontroli glikemii i obniżaniu ryzyka sercowo-naczyniowego jest dobrze udokumentowana.
Tu znajdziesz pomoc w kryzysie. Rzecznik Praw Pacjenta publikuje ważną listę

Tu znajdziesz pomoc w kryzysie. Rzecznik Praw Pacjenta publikuje ważną listę

Rzecznik Praw Pacjenta opublikował zaktualizowaną listę organizacji oferujących wsparcie psychiczne zarówno dla osób w kryzysie, jak i dla ich rodzin. Według danych GUS, w kryzysie psychicznym przynajmniej raz w życiu znalazł się co czwarty Polak.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Polak u psychiatry. Lekarz mówi, z czym przychodzą młodzi, a z czym starsi

Polak u psychiatry. Lekarz mówi, z czym przychodzą młodzi, a z czym starsi

Liczba diagnoz zaburzeń psychicznych rośnie: zarówno wśród dzieci i nastolatków, jak i dorosłych. Eksperci podkreślają, że mamy coraz więcej narzędzi do walki z nimi, ale jednocześnie pacjenci muszą zrozumieć, że farmakoterapia psychiatryczna to "nie to samo, co leczenie przeziębienia". Leki pomagają wyjść z tego największego poczucia niemocy, ale nie wystarczają, bo problem może tkwić głębiej.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Depresja i lęk zwiastunami demencji? Ryzyko może wzrosnąć nawet o 90 proc.

Depresja i lęk zwiastunami demencji? Ryzyko może wzrosnąć nawet o 90 proc.

Zaburzenia nastroju i przewlekły lęk nie tylko obniżają jakość życia, ale mogą zwiastować nadejście problemów neurodegeneracyjnych. Jak określili naukowcy, ryzyko wzrasta w zależności od liczby diagnoz.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Zbadali wpływ psychiki na serce. Niepokojące wnioski

Zbadali wpływ psychiki na serce. Niepokojące wnioski

Najświeższe analizy naukowe potwierdzają, że zaburzenia psychiczne nie tylko skracają życie, lecz także znacząco zwiększają ryzyko chorób układu krążenia. Z raportu opublikowanego w czasopiśmie "The Lancet Regional Health-Europe", opracowanego pod kierunkiem dr Violi Vaccarino z Emory University, wynika, że osoby z chorobami psychicznymi są obarczone nawet dwukrotnie wyższym ryzykiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i zgonu z ich powodu.
Żyją w ciągłym bólu. "Jadą na drugi koniec Polski, by znaleźć lekarza"

Żyją w ciągłym bólu. "Jadą na drugi koniec Polski, by znaleźć lekarza"

Z bólem przewlekłym, który utrudnia lub uniemożliwia codzienne życie, zmaga się co najmniej 8,5 mln Polaków, ale aż 30 proc. z nich nie leczy się albo robi to na własną rękę. - Pacjenci wpadają w błędne koło, bo życie w nieustannym bólu może generować problemy psychiczne - mówi dr n. med. Magdalena Kocot-Kępska, prezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Ukryty w pomidorach. Naukowcy badają, czy może wspierać walkę z depresją

Ukryty w pomidorach. Naukowcy badają, czy może wspierać walkę z depresją

Naukowcy przyglądają się bliżej naturalnym związkom roślinnym, które mogą wspierać walkę z depresją – jedną z najpowszechniejszych chorób cywilizacyjnych naszych czasów. Jeden z takich związków znajduje się w pomidorach i odpowiada za ich intensywnie czerwony kolor. Czy likopen może być kluczem do lepszego nastroju? Najnowsze badania dają powody do ostrożnego optymizmu.
Angelika Grabowska Angelika Grabowska
Więcej czasu w social mediach, większe ryzyko depresji. Naukowcy biją na alarm

Więcej czasu w social mediach, większe ryzyko depresji. Naukowcy biją na alarm

Dzieci i młodzież coraz więcej czasu spędzają w mediach społecznościowych i coraz częściej zmagają się z objawami depresji. Najnowsze badanie opublikowane w "Journal of the American Medical Association" (JAMA) potwierdza to, co wielu specjalistów od zdrowia psychicznego podejrzewało od dawna – istnieje związek przyczynowy między czasem spędzanym online a pogorszeniem samopoczucia psychicznego młodych ludzi.
Zaburzenie psychiczne to nie to samo, co niepoczytalność. Eksperci: Większość zabójców wie, co zrobiła

Zaburzenie psychiczne to nie to samo, co niepoczytalność. Eksperci: Większość zabójców wie, co zrobiła

Po serii doniesień o brutalnych zabójstwach, m.in. w krakowskim szpitalu i na Uniwersytecie Warszawskim, internauci spekulują o niepoczytalności sprawców. Rozmawiamy z ekspertami, którzy tłumaczą proces wydawania takiej opinii przez biegłych.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Czeka nas "tsunami" chorób mózgu. Neurolog wskazuje winowajców

Czeka nas "tsunami" chorób mózgu. Neurolog wskazuje winowajców

Nie tylko udar i demencja zagrażają mózgom Polaków. Rośnie też liczba zaburzeń psychicznych, co przekłada się na wzrost zwolnień lekarskich. - Zamiast eliminować najgorsze czynniki chorób mózgu, jeszcze je nasilamy. Wpadamy w klasyczne błędne koło - przestrzega prof. Konrad Rejdak.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Kwalifikacja wojskowa obnażyła problemy młodych Polaków. "To plaga"

Kwalifikacja wojskowa obnażyła problemy młodych Polaków. "To plaga"

Ruszyła kwalifikacja wojskowa, która bezlitośnie obnaża problemy zdrowotne młodych Polaków. Lekarz alarmuje o prawdziwej "pladze", z którą zmagają się już nawet 19-latkowie. - Ta skala mnie przeraża, nawet jeszcze kilka lat temu tego nie było - przyznaje dr n. med. Sławomir Chomik, lekarz, który orzeka w jednej z komisji lekarskich.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
"Bardzo duże zainteresowanie". Coraz częściej kupują je 30-latkowie

"Bardzo duże zainteresowanie". Coraz częściej kupują je 30-latkowie

Polacy są w coraz gorszej kondycji psychicznej: już co czwarty przynajmniej raz w życiu zmagał się z zaburzeniem psychicznym. Eksperci alarmują, że te liczby będą wzrastać, bo w dorosłość wkraczają pokolenia, które coraz gorzej radzą sobie z rzeczywistością.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Tzw. renta alkoholowa to "pole do nadużyć". ZUS ujawnia, ilu Polaków korzysta

Tzw. renta alkoholowa to "pole do nadużyć". ZUS ujawnia, ilu Polaków korzysta

Co najmniej 56 mln zł poszło w 2023 r. na renty dla osób niezdolnych do pracy z powodu nadużywania alkoholu. Z takiego świadczenia może korzystać nawet kilka tysięcy Polaków. - Jeśli uzależnionemu uda się uzyskać świadczenie, a w rzeczywistości mógłby pracować, nie łudźmy się, że to go zmotywuje, by iść na terapię, a potem do pracy - komentuje Małgorzata Kowalcze, psychoterapeutka uzależnień.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Zamach terrorystyczny na jarmarku świątecznym w Niemczech pozostawi trwały ślad na psychice. Jakie objawy daje PTSD?

Zamach terrorystyczny na jarmarku świątecznym w Niemczech pozostawi trwały ślad na psychice. Jakie objawy daje PTSD?

Traumatyczne wydarzenia mogą pozostawić ślad na psychice nawet do końca życia. Osoby, które przeżyły piątkowy zamach terrorystyczny na jarmarku świątecznym w Magdeburgu, a także rodziny ofiar mogą doświadczyć zespołu stresu pourazowego i mierzyć się m.in. z depresją, lękiem i ciągłym poczuciem zagrożenia.
Szykuje się duży protest. "To zaprzeczenie leczenia psychiatrycznego"

Szykuje się duży protest. "To zaprzeczenie leczenia psychiatrycznego"

Psychiatrzy i pacjenci zapowiadają protest w obronie Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP), które od sześciu lat zapewniają szybki i bezpłatny dostęp do terapii. Planowane przez rząd zmiany w finansowaniu tych placówek budzą sprzeciw środowiska medycznego. Specjaliści obawiają się, że nowe regulacje mogą pogorszyć jakość opieki nad osobami z zaburzeniami psychicznymi.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
"Co czwarty dorosły doświadczy kryzysu". Lekarze bronią centrów zdrowia psychicznego

"Co czwarty dorosły doświadczy kryzysu". Lekarze bronią centrów zdrowia psychicznego

Lekarze alarmują, że kondycja psychiczna Polaków jest fatalna, a co czwarty dorosły doświadczy w swoim życiu kryzysu psychicznego. Specjaliści apelują o utrzymanie centrów zdrowia psychicznego, bo leczenie rosnącej grupy pacjentów wymaga wsparcia.
"Uśmiechnięta" depresja to podstępna choroba. Takie daje objawy

"Uśmiechnięta" depresja to podstępna choroba. Takie daje objawy

Depresja to jedna z najbardziej podstępnych chorób. Szczególnie trudna do zdiagnozowania jest "cicha" depresja, która potrafi się świetnie maskować. Jakie sygnały powinny zaniepokoić?
Czuć go na terenach popowodziowych. Ekspert mówi, jaki będzie skutek

Czuć go na terenach popowodziowych. Ekspert mówi, jaki będzie skutek

Walka z powodzią i jej skutkami trwa. Nad psychologicznymi skutkami jeszcze nie myślimy, choć mogą zostać z nami na długo. - Jest i będzie zauważalny potworny dystres - ostrzega prof. dr hab. Bogdan Zawadzki.
Aleksandra Zaborowska Aleksandra Zaborowska
Gabinety psychiatrów pękają w szwach. Eksperci wskazują największych winowajców

Gabinety psychiatrów pękają w szwach. Eksperci wskazują największych winowajców

Psychika Polaków jest w fatalnej kondycji. Specjalistycznej pomocy wymagają nawet nastolatki. Winne są m.in. uzależnienia, szczególnie od dominujących wśród młodych ludzi psychostymulantów. - Skutki mogą być bardzo poważne, ze zgonem włącznie - ostrzega toksykolog Eryk Matuszkiewicz.
Katarzyna Prus Katarzyna Prus
Nerwica lękowa – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie, życie z nerwicą lękową

Nerwica lękowa – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie, życie z nerwicą lękową

Nerwica lękowa jest dość powszechnym problemem, który charakteryzuje się stałym uczuciem lęku i niepokoju, które pojawiają się nawet bez konkretnej, uchwytnej przyczyny. Zaburzenie znacznie obniża jakość życia pacjentów, gdyż ogranicza ich funkcjonowanie społeczne, zawodowe oraz osobiste. Jak rozpoznać i leczyć nerwicę lękową?
Katarzyna Kurek Katarzyna Kurek