Depresja i lęk zwiastunami demencji? Ryzyko może wzrosnąć nawet o 90 proc.

## Zaburzenia psychiczne a ryzyko choroby otępiennej

Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie "BMJ Mental Health" wskazują, że istnieje silny związek między problemami psychicznymi a rozwojem demencji. Analizą objęto dane ponad 3600 dorosłych Francuzów w wieku powyżej 45 lat. Wyniki są alarmujące: ryzyko demencji rośnie wraz z liczbą diagnoz psychiatrycznych.

Osoby z dwoma zaburzeniami były dwukrotnie bardziej narażone na otępienie, przy trzech diagnozach ryzyko wzrastało czterokrotnie, a przy czterech lub więcej - aż jedenastokrotnie. Szczególnie niepokojące było współwystępowanie depresji i zaburzeń lękowych - w takim przypadku prawdopodobieństwo demencji wzrastało niemal o 90 procent.

Zobacz też: Mamy "cichą epidemię". "Może dotyczyć nawet 30-latków"

Naukowcy podkreślają, że zależność między kondycją psychiczną a demencją nie jest jeszcze w pełni wyjaśniona. Badania mają charakter obserwacyjny - trudno więc ustalić, czy problemy psychiczne są pierwszym sygnałem choroby neurodegeneracyjnej, czy też same przyczyniają się do jej rozwoju.

Jednym z podejrzewanych mechanizmów jest tzw. teoria naczyniowa. Zakłada ona, że mikrouszkodzenia naczyń krwionośnych w mózgu, często obecne u osób z zaburzeniami psychicznymi, mogą zwiększać ryzyko otępienia, zwłaszcza naczyniowego. Innym czynnikiem jest neuroinflamacja - przewlekły stan zapalny w obrębie układu nerwowego, który może dotyczyć nawet co czwartej osoby z zaawansowaną depresją. Wiadomo, że stan zapalny odgrywa istotną rolę w rozwoju choroby Alzheimera i innych postaci demencji.

W Polsce skala problemu jest ogromna. Szacuje się, że co czwarty Polak w ciągu życia doświadcza przynajmniej jednego zaburzenia psychicznego. Jednocześnie NFZ informuje, że już kilka lat temu z powodu choroby Alzheimera i podobnych schorzeń, medycznej pomocy potrzebowało około 357 tysięcy osób – w większości kobiet. Eksperci podkreślają jednak, że realna liczba chorych może być znacznie wyższa, ponieważ diagnozę otrzymuje tylko część pacjentów.

Prognozy są niepokojące: do 2050 roku liczba seniorów z demencją w Polsce może przekroczyć 1,7 miliona. Z tego względu opracowano “Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030”, który ma zapewnić lepszą profilaktykę, wczesne rozpoznawanie oraz kompleksową opiekę nad chorymi.

- Mamy coraz lepszy dostęp do badań diagnostycznych i neuropsychologicznych, ale z drugiej strony jesteśmy w momencie kryzysu demograficznego - społeczeństwo się starzeje, więc proporcja osób z chorobami otępiennymi będzie rosła - zaznaczył w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Konrad Rejdak, neurolog z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Neurologii.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Baudouin E. et al., "Strong association between psychiatric disorders co-occurrence and dementia: a Bayesian approach on a 14-year clinical data warehouse", BMJ Mental Health, 2025.