Schizofrenia rezydualna

Typ rezydualny schizofrenii jest diagnozą stawianą osobom, które w przeszłości doświadczyły epizodu schizofrenii, ale obecnie nie przejawiają objawów osiowych psychozy, takich jak halucynacje czy myśli urojeniowe. Ich myślenie jest jednak umiarkowanie zaburzone, a ich życie emocjonalne poważnie zubożałe. Diagnoza schizofrenii rezydualnej może wskazywać, że choroba wkracza w fazę remisji lub pozostaje w uśpieniu.

Ten rodzaj psychozy odznacza się obecnością długotrwałych, czasami nieodwracalnych objawów negatywnych, które świadczą o ograniczeniu funkcji psychicznych. Schizofrenię rezydualną należy różnicować ze schizofrenią prostą (simplex), w przebiegu której również pojawiają się objawy negatywne, ale rozwijają się od początku psychozy w sposób systematyczny i powolny, bez występowania wcześniej objawów wytwórczych – omamów i urojeń. Typ rezydualny schizofrenii należy do późnych i przewlekłych etapów rozwoju zaburzeń schizofrenicznych.

Schizofrenia rezydualna odznacza się brakiem zasadniczych objawów, takich jak urojenia, halucynacje, niespójność czy poważna dezorganizacja zachowania. Obraz kliniczny typu resztkowego schizofrenii nie jest tak jednoznaczny i wyraźny, jak w innych postaciach schizofrenii – schizofrenii katatonicznej, hebefrenicznej czy paranoidalnej. U chorego z rozpoznaniem schizofrenii rezydualnej występują ciągle niektóre symptomy choroby i choć mają stosunkowo niewielkie znaczenie, mogą znacznie zakłócać funkcjonowanie społeczne. Do głównych objawów schizofrenii rezydualnej zalicza się:

• unikanie kontaktów z otoczeniem, wyraźną izolację społeczną lub wycofanie,
• spowolnienie psychoruchowe,
• alogię – znaczne zubożenie mowy, redukcję wypowiedzi, brak modulacji głosu,
• abulię – spadek motywacji, brak inicjatywy działania, bierność,
• apatię – brak wrażliwości na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne,
• ograniczenie aktywności,
• stępienie emocjonalne, spłycenie afektywne, nieadekwatną ekspresję emocjonalną,
• brak dbałości o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny,
• upośledzenie komunikacji niewerbalnej – mimiki, kontaktu wzrokowego, gestów,
• ogólny spadek wydolności,
• dziwne zachowania, magiczne lub niezwykłe myślenie.

Czasami w przypadku schizofrenii rezydualnej, jak w każdej postaci schizofrenii, mogą pojawić się omamy i urojenia, ale zazwyczaj mają charakter minimalny i występują niezwykle rzadko. Potencjał upośledzający schizofrenii rezydualnej tkwi przede wszystkim w niezdolności pacjenta do adaptacji do otoczenia. Mimo że schizofrenia rezydualna jest dość uboga objawowo w porównaniu do innych rodzajów schizofrenii, to jednak przewlekłość symptomów chorobowych bardzo dokucza pacjentom i utrudnia przystosowanie się do środowiska społecznego.

Źródła

1. Birchwood M., Jackson Ch., Schizofrenia. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, GWP, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-38-1.
2. Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
3. Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje. Psychologia osobowości, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16396-9.