Spiroergometria - wskazania, przeciwwskazania, przebieg

Spiroergometria (test wysiłkowy sercowo-płucny, CPET) to badanie medyczne, sprawdzające odpowiedź układu oddechowego, krążenia oraz mięśniowego na wysiłek fizyczny.

Spiroergometria to połączenie próby wysiłkowej z analizą gazów oddechowych, wykonywana jest w specjalnej pracowni pod stałym zapisem EKG.

CPET umożliwia jednoczesną ocenę odpowiedzi układu oddechowego, krążenia, nerwowego, a także metabolizmu i mięśni szkieletowych na wykonywane ćwiczenie.

Spiroergometria początkowo była wykonywana w badaniach naukowych, obecnie stosowana jest coraz częściej, ze względu na to, że ocena stanu zdrowia jest bardziej wiarygodna w czasie wysiłku niż stanu spoczynku.

W trakcie testu wysiłkowego sercowo-płucnego stale monitoruje się zużycie tlenu i produkcję dwutlenku węgla, wentylację minutową, EKG, ciśnienie tętnicze oraz oksymetrię.

Spiroergometria służy do oceny tolerancji wysiłku, czyli określenia ograniczeń lub problemów z wydolnością organizmu.

Pomaga w określeniu przyczyny złego samopoczucia w czasie aktywności, biorąc pod uwagę funkcjonowanie serca i płuc. CPET pozwala również na ocenę wydolności i rokowań w przypadku niewydolności serca, wspomaga kwalifikację do przeszczepu oraz rehabilitacji kardiologicznej.

Spiroergometria stosowana jest również do diagnostyki chorób układu oddechowego, hipoksemii wysiłkowej oraz oceny skuteczności leczenia.

Badanie ma też wysoką wartość w przypadku wysiłkowej astmy oskrzelowej, kwalifikacji do przeszczepu płuc, oceny stopnia niepełnosprawności oraz stanu pacjenta przed zabiegiem chirurgicznym.

Przeciwwskazania dzieli się na bezwględne i względne, pierwsze zabraniają wykonania CPET u pacjenta, gdy pozostałe wymagają zgody lekarza prowadzącego.

Bezwzględne przeciwwskazania to:

• świeży zawał serca,
• ostry zator tętnicy płucnej,
• niestabilna dławica piersiowa,
• niewyrównane zaburzenia rytmu serca,
• niewydolność serca,
• ciężkie zwężenie zastawki aortalne,
• ostre zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia,
• czynne zapalenie wsierdzia,
• niewyrównana nadczynność tarczycy,
• niepełnosprawność ruchowa.

Względne przeciwwskazania to:

• migotanie przedsionków,
• tachyarytmia,
• bradyarytmia,
• zaawansowany blok przedsionkowo-komorowy,
• zaburzenia elektrolitowe,
• zwężenie pnia lewej tętnicy wieńcowej,
• umiarkowana stenoza aortalna,
• kardiomiopatia przerostowa,
• upośledzenie umysłowe.

Spiroergometria wymaga przestronnej pracowni, zawierającej sprzęt treningowy, system do analizy gazów oddechowych oraz sprzęt do resuscytacji. Konieczna jest też obecność personelu medycznego.

Badanie spiroergometryczne najlepiej wykonywać w stroju sportowym, na 12 godzin przed nie należy podejmować intensywnego wysiłku, a na 8 godzin przed zrezygnować z palenia papierosów.

Do testu najlepiej podchodzić po lekkim posiłku, zjedzonym 2 godziny przed CPET. Badanie zajmuje około 30 minut i odbywa się na cyklometrze lub bieżni.

Pacjent musi rozebrać się od pasa w górę, ponieważ do klatki piersiowej podłączana jest aparatura, dodatkowo konieczne jest założenie silikonowej maski na twarz.

Chory wykonuje ćwiczenie oddychając przez maseczkę, parametry są zapisywane na komputerze, a także monitorowane przez lekarza prowadzącego.

Obciążenia zwiększa się stopniowo aż do uzyskania maksimum wydolnościowego. Lekarz w każdej chwili może zadecydować o przerwaniu badania.