Stan przedcukrzycowy - rozpoznanie, objawy i czynniki ryzyka cukrzycy typu 2, porady dla cukrzyków

Według opracowanych przez specjalny zespół Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego i opublikowanych w styczniu br. zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę, prawidłowa glikemia na czczo mieści się w granicach 60-99 mg/dl (3,4-5,5 mmol/l). Nieprawidłową glikemię na czczo rozpoznaje się, gdy wynosi ona 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l).

• Badanie poziomu glukozy we krwi

Jeśli na czczo poziom cukru we krwi mieści się w granicach między 100 mg% a 125 mg% (5,6 -7,00 mmol/l), należy wykonać doustny test obciążenia glukozy, gdyż wynik z dużym prawdopodobieństwem świadczy o cukrzycy bądź stanie przedcukrzycowym.

• Doustny test obciążenia glukozy

Doustny test obciążenia glukozy wykonuje się w laboratorium. Badanie polega na spożyciu na czczo (po 10 godz. bez posiłku, bez słodkich napojów i kawy) 75 g glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody. Po dwóch godzinach (bez żadnego posiłku i picia w tym czasie) oznacza się ponownie poziom glukozy we krwi.

Jeśli po 2 godzinach testu poziom cukru na czczo jest wyższy od 200 mg% (11,1 mmol/l) należy stwierdzić cukrzycę. Zaś, jeśli po 2 godzinach testu poziomu glukozy we krwi mieści się w granicach 140 mg% - 200 mg% (7,8-11,1 mmol/l) rozpoznaje się tzw. nieprawidłową nietolerancję glukozy. W przypadku, gdy po 2 godzinach testu poziomu cukru we krwi nie przekracza 140 mg% (7,8 mmol/l) rozpoznaje się nieprawidłowy poziom glukozy na czczo.

Nieprawidłowy poziom glukozy na czczo oraz nietolerancja glukozy stanowi stan przedcukrzycowy i przyspiesza rozwój uszkodzeń naczyń krwionośnych i nerwów.

Cukrzyca insulinozależna typu 2 może dość długo rozwijać się w ukryciu, a nieleczona podstępnie degraduje zdrowie. Stan przedcukrzycowy, a następnie objawy cukrzycy typu 2 mogą maskować się z innymi chorobami, są jednak najczęściej rozpoznawalny.

Typowe objawy cukrzycy:

• oddawanie dużej ilości moczu,
• wzmożenie pragnienie zmuszające do wypijania, ponad 3 litrów płynów dziennie,
• chudnięcie, pomimo normalnego odżywiania.

Mniej typowe objawy cukrzycy:

• senność,
• osłabienie,
• trudno gojenie się ran,
• świąd sromu.

• nadwaga,
• cukrzyca w rodzinie,
• mała aktywność fizyczna,
• nieprawidłowa glikemia na czczo lub nietolerancja glukozy w wywiadzie,
• przebyta cukrzyca ciężarnych,
• kobiety, które urodziły dziecko o masie urodzeniowej > 4 kg,
• nadciśnienie tętnicze,
• zespół policystycznych jajników.

Stwierdzenie stanu przedcukrzycowego lub innych czynników zwiększonego ryzyka cukrzycy jest wskazaniem do zmiany stylu życia. Działanie to obejmuje zwiększenia aktywności fizycznej, modyfikacje w zakresie diety cukrzyka, umożliwiającej korektę nadwagi lub otyłości, niepalenie tytoniu i nienadużywanie alkoholu. Ważną rolę odrywa właściwe leczenie nadciśnienia tętniczego i zaburzeń lipidowych.

Dieta cukrzyka powinna zawierać:

• mięso (z kurczaka, indyka, cielęciny) oraz ryby morskie (unikaj tłustych mięs, jak parówki, salami, pasztety),
• jak najmniej cukrów i produktów bardzo słodkich,
• ziemniaki, makaron i produkty zbożowe,
• owoce i warzywa bogate w błonnik,
• niesłodzone napoje, dużo wody zamiast soków owocowych.

Do najpoważniejszych powikłań nieleczenia cukrzycy zalicza się choroby układu sercowo-naczyniowego, niewydolność nerek, uszkodzenia wzroku oraz stopa cukrzycowa. Poprawne leczenie cukrzycy od początku choroby oraz podjęcie działań w okresie stanu przedcukrzycowego, umożliwia ochronę komórek trzustki, przez co czas rozpoczęcia insulinoterapii może ulec opóźnieniu.

Źródła

1. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
2. Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
3. Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
4. Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7