Systemy CGM. Fundament nowoczesnej opieki nad osobami z cukrzycą

Cukrzyca może przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów, a nieprawidłowo kontrolowana prowadzi do poważnych powikłań, m.in. chorób serca, nerek, układu nerwowego czy narządu wzroku. Dlatego jednym z podstawowych elementów skutecznego leczenia jest stałe monitorowanie i utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Coraz większą rolę w tym procesie odgrywają systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM), które pozwalają obserwować zmiany poziomu glukozy przez całą dobę, zwiększając bezpieczeństwo pacjentów i ułatwiając prowadzenie terapii.

– Utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi (glikemii) jest podstawowym celem leczenia cukrzycy. Od tego zależy nie tylko codzienne samopoczucie pacjenta, ale przede wszystkim jego zdrowie w przyszłości – podkreśla prof. dr hab. n. med. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz.

Istotnym elementem oceny wyrównania cukrzycy jest nie tylko poziom glukozy, ale również jej zmienność, czyli dynamiczne wahania stężenia glukozy w ciągu dnia i nocy. Zbyt wysokie lub zbyt niskie wartości mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji, a w dłuższej perspektywie zwiększać ryzyko powikłań.

Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy (CGM – Continuous Glucose Monitoring) pozwalają obserwować glikemię przez całą dobę. W przeciwieństwie do pojedynczych pomiarów wykonywanych z palca dostarczają znacznie pełniejszej informacji o tym, jak zmienia się poziom glukozy w ciągu dnia i nocy.

Dzięki temu pacjent może szybciej zauważyć niebezpieczne spadki lub wzrosty glikemii i odpowiednio zareagować. Dane z systemów CGM są również przydatne lekarzom, ponieważ pozwalają lepiej dopasować leczenie do indywidualnych potrzeb chorego.

Technologia pełni także ważną funkcję edukacyjną. Pacjent może obserwować, jak na jego glikemię wpływają posiłki, aktywność fizyczna czy przyjmowane leki. W ten sposób zyskuje większą wiedzę na temat swojej choroby i może aktywniej uczestniczyć w procesie leczenia.

Jak wskazuje prof. Zozulińska-Ziółkiewicz, korzyści wynikające ze stosowania CGM znajdują również potwierdzenie w badaniach naukowych. W grupie pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych insuliną stosowanie CGM wiązało się m.in. z około 20-procentowym niższym ryzykiem zgonu. Obserwowano również mniej hospitalizacji, powikłań sercowo-naczyniowych i sytuacji wymagających pilnej interwencji medycznej.

Od 2023 r. refundacja systemów CGM w Polsce została znacząco rozszerzona. Objęto nią m.in. dzieci i dorosłych z cukrzycą typu 1, pacjentów z cukrzycą typu 2 i innymi typami cukrzycy leczonych co najmniej trzema wstrzyknięciami insuliny, kobiety w ciąży oraz osoby z poważnymi problemami ze wzrokiem.

Jednocześnie nadal pozostaje grupa pacjentów, która nie ma dostępu do refundowanych systemów CGM. Są to przede wszystkim osoby z cukrzycą typu 2, które nie stosują intensywnej insulinoterapii. Tymczasem również przy stosowaniu jednego wstrzyknięcia insuliny istnieje ryzyko hipoglikemii i wahań stężenia glukozy.

Zdaniem ekspertki dalsze upowszechnianie systemów ciągłego monitorowania glukozy powinno być jednym z ważnych kierunków rozwoju współczesnej diabetologii.

– W świetle obecnej wiedzy systemy CGM powinny być stałym elementem leczenia cukrzycy, szczególnie u osób stosujących insulinę. To nie tylko narzędzie poprawiające bezpieczeństwo pacjentów, ale także sposób na lepsze leczenie i potencjalne zmniejszenie liczby powikłań oraz hospitalizacji – mówi prof. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz.

Na potrzebę szerszego wykorzystania systemów ciągłego monitorowania glikemii wskazują najnowsze Zalecenia kliniczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na 2026 rok, których eksperci rekomendują stosowanie CGM i rozszerzenie ich na szerszą grupę osób z cukrzycą typu 2, w tym leczonych insuliną w mniej intensywnych schematach.