Nowoczesne technologie zmieniają leczenie cukrzycy. Problemem pozostaje ograniczona refundacja

Cukrzyca pozostaje jedną z największych chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Wraz ze wzrostem liczby chorych rosną również koszty leczenia oraz konsekwencje zdrowotne i społeczne tej choroby. Eksperci nie mają jednak wątpliwości, że nowoczesne technologie mogą pomóc skuteczniej kontrolować cukrzycę, poprawić jakość życia pacjentów i jednocześnie odciążyć system ochrony zdrowia.

Takie wnioski płyną z raportu "Nowoczesne monitorowanie stężenia glukozy fundamentem optymalizacji opieki nad osobami z cukrzycą w Polsce", poświęconego znaczeniu systemów ciągłego monitorowania glikemii (CGM).

Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy przez całą dobę mierzą poziom cukru i przekazują wyniki do aplikacji w telefonie lub specjalnego czytnika. Dzięki temu pacjent może na bieżąco obserwować zmiany stężenia glukozy i szybciej reagować na zbyt niski lub zbyt wysoki poziom cukru.

Jak podkreśla Dr n. med. Jakub Gierczyński, MBA, ekspert systemu ochrony zdrowia, współautor raportu, takie rozwiązania stają się dziś fundamentem nowoczesnej opieki diabetologicznej.

– Nowe zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego wskazują na potrzebę szerszego wykorzystania systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy u pacjentów leczonych insuliną, niezależnie od typu cukrzycy. To ważny krok w kierunku lepszej kontroli glikemii, ograniczenia epizodów hipo- i hiperglikemii oraz zmniejszenia ryzyka powikłań – mówi dr Jakub Gierczyński.

Ekspert zwraca uwagę, że dane z systemów CGM mogą być dostępne nie tylko dla pacjenta, ale – za jego zgodą – również dla lekarza i pielęgniarki. Umożliwia to szybsze reagowanie na nieprawidłowości i lepsze dopasowanie leczenia do indywidualnych potrzeb chorego.

Opublikowane w 2026 roku zalecenia PTD rozszerzają wskazania do stosowania CGM o pacjentów leczonych mniej intensywnymi schematami insulinoterapii. To istotna zmiana w podejściu do monitorowania cukrzycy – systemy CGM stają się coraz ważniejszym elementem nowoczesnej, skutecznej i bezpiecznej opieki diabetologicznej.

Korzyści z wykorzystania systemów CGM wykraczają jednak poza samą kontrolę glikemii.

– Systemy CGM są nie tylko narzędziem wspierającym leczenie cukrzycy, ale także edukują pacjentów i zwiększają ich świadomość. Dzięki nim chory widzi, jak codzienne decyzje – dotyczące posiłków, aktywności fizycznej czy dawkowania insuliny – wpływają na poziom glukozy i może na bieżąco odpowiednio reagować. To przekłada się również na mniejszą liczbę hospitalizacji – podkreśla Monika Kaczmarek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków, współautorka raportu.

Obecnie refundacja systemów CGM obejmuje osoby z cukrzycą typu 1, pacjentów z cukrzycą typu 2 stosujących intensywną insulinoterapię, kobiety w ciąży oraz osoby niewidome. Zdaniem ekspertów nadal jednak brakuje refundacji dla wielu osób leczonych jednym lub dwoma wstrzyknięciami insuliny na dobę.

Raport pokazuje, że inwestowanie w nowoczesne rozwiązania medyczne przynosi wymierne korzyści ekonomiczne. Od czasu wprowadzenia refundacji systemów CGM w 2018 roku udało się zaoszczędzić około 660 mln zł, głównie dzięki ograniczeniu zużycia pasków u pacjentów na intensywnej insulinoterapii refundowanych w 100%. Oszczędności te będą wzrastać w kolejnych latach, obecnie wynoszą one już około 200 mln zł rocznie. W przypadku pozostałych pacjentów z cukrzycą (paski z odpłatnością 30%), ta grupa pacjentów generuje 2/3 kosztów związanych z refundacją pasków - poszerzenie dostępności systemów CGM/FGM w refundacji o grupę pacjentów na insulinie stosujących 1-2 wstrzyknięcia na dobę pozwoliłoby na dalsze zmniejszenie kosztów refundacji pasków do pomiaru glukozy.

Dodatkowa grupa pacjentów, która skorzysta na poszerzeniu refundacji – wspomniani chorzy na insulinie, bez względu na dzienną liczbę wstrzyknięć - to 40 tys. osób w pierwszym roku i łącznie 60 tys. w drugim. Na podstawie danych ze Szwecji dotyczących spadku liczby hospitalizacji oszacować można z kolei, że już od trzeciego roku po rozpoczęciu refundacji roczne oszczędności na hospitalizacjach i na powikłaniach przekroczą 200 mln zł i będą jeszcze dodatkowo rosły w kolejnych latach. Według autorów raportu rozszerzenie refundacji na kolejne grupy pacjentów mogłoby przynieść dodatkowe oszczędności – zarówno dzięki mniejszym wydatkom na materiały do samokontroli, jak i ograniczeniu liczby hospitalizacji oraz powikłań cukrzycy.

– Brak inwestycji w nowoczesne technologie medyczne oznacza znacznie wyższe koszty w przyszłości. Analizy pokazują, że rozszerzenie refundacji systemów CGM na kolejne grupy pacjentów może przynieść około 400 mln zł oszczędności rocznie – zarówno dzięki ograniczeniu kosztów samokontroli glikemii, jak i mniejszej liczbie hospitalizacji oraz powikłań – zaznacza dr Jakub Gierczyński.

Autorzy raportu przypominają, że koszty leczenia cukrzycy finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia wzrosły z około 2 mld zł w 2018 roku do 4,5 mld zł w 2024 roku. Budżet NFZ jest jednak zasilany kwotą ok. 1,5 mld zł rocznie z podatku cukrowego, z którego powinny być współfinansowane m.in. systemy CGM.

Jednocześnie obserwuje się pozytywne zmiany. W ostatnich latach zmniejszyła się liczba dni zwolnień lekarskich związanych z cukrzycą, co oznacza, że więcej osób może pozostawać aktywnych zawodowo i społecznie. Najnowsze dane ZUU wykazują zmniejszenie liczby dni absencji chorobowej z powodu cukrzycy z ok. 800 tys. w 2019 r. do ok. 700 tys. dni absencji chorobowej w 2025 r.. W wyniku szybszej diagnozy, skutecznego leczeni i monitorowania cukrzycy uzyskano zmniejszenie dni absencji chorobowej z powodu cukrzycy o 100 tys. rocznie, co oznacza, że chorzy na cukrzyce spędzili 274 lata mniej na zwolnieniach lekarskich w 2025 roku.

Zdaniem autorów raportu systemy ciągłego monitorowania glukozy przestały być innowacją, a stały się elementem nowoczesnego standardu opieki diabetologicznej. Szerszy dostęp do tej technologii może oznaczać nie tylko lepszą kontrolę cukrzycy i wyższą jakość życia pacjentów, ale również ograniczenie liczby powikłań oraz bardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych. Przypomnijmy, że trzy kluczowe priorytety Ministerstwa Zdrowia to: bezpieczny pacjent, zdrowe serce i zdrowy mózg oraz cyfryzacja ochrony zdrowia, a systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy we krwi (CGM) spełniają wszystkie te trzy kryteria – dodaje dr Jakub Gierczyński.