Te schorzenia prowadzą do amputacji u dzieci. Ekspert wyjaśnia

Przyczyny amputacji kończyn u dzieci i młodzieży znacząco różnią się od tych obserwowanych u dorosłych. W starszych grupach wiekowych konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu najczęściej wynika z chorób naczyń krwionośnych. U najmłodszych pacjentów głównymi powodami są natomiast poważne urazy oraz nowotwory narządu ruchu.

O problemie mówił dr Bartosz Pachuta, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu z Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka. Ekspert uczestniczył w VII Forum Amputacji "Czas amputacji", które rozpoczęło się w piątek w Krakowie. Jak wskazał, każdego roku w Polsce nowotwór diagnozuje się u około 1100 dzieci. Większość rozpoznań stanowią białaczki i chłoniaki, natomiast guzy kości odpowiadają za około 7 proc. przypadków.

Choć nowotwory kości mogą rozwinąć się niezależnie od wieku, najwięcej zachorowań obserwuje się u nastolatków między 15. a 19. rokiem życia. Do najczęściej rozpoznawanych należą kostniakomięsak (osteosarcoma) oraz mięsak Ewinga.

Leczenie nowotworów kości u dzieci wymaga szczególnej precyzji. Jednym z najważniejszych warunków skutecznej operacji jest możliwość całkowitego usunięcia guza z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek. Jeśli nie można tego osiągnąć przy zachowaniu kończyny, konieczna może okazać się amputacja.

– Można sobie wyobrazić, że jak przychodzi ktoś z ogromnym guzem i nie możemy go usunąć, to zetniemy go kawałeczek i może w ten sposób jakoś pomożemy. Niestety, w onkologii pediatrycznej nie można wykonać takiej procedury. Mięsak tak potraktowany progresuje natychmiast, a pacjent zginie – zaznaczył dr Bartosz Pachuta.

Specjalista podkreślił, że w przypadku takich nowotworów pozostawienie części guza może mieć dramatyczne konsekwencje. – Dlatego w mojej pracy użyję takiego porównania: jest wóz albo przewóz. Albo podejmuje się resekcji guza w całości, albo nie podejmuje się tego zabiegu wcale i kwalifikuje pacjenta do zabiegu okaleczającego – wyjaśnił.

Nowotwory kości u młodych pacjentów najczęściej rozwijają się w okolicy stawu kolanowego oraz w obrębie kości ramiennej. Początkowe dolegliwości mogą przypominać skutki przeciążenia lub urazu, dlatego nie zawsze od razu budzą podejrzenie poważnej choroby.

Do objawów, na które należy zwrócić uwagę, należą:

• ból kości lub kończyny, szczególnie jednostronny, nasilający się i nieustępujący mimo leczenia objawowego,
• obrzęk w okolicy zmienionej chorobowo,
• zaburzenia chodu, w tym utykanie, ograniczenie ruchomości kończyny,
• trudności w wykonywaniu codziennych czynności.

Utrzymujące się lub narastające dolegliwości wymagają konsultacji lekarskiej. Nie oznaczają automatycznie nowotworu, jednak ich przyczyna powinna zostać wyjaśniona.

Rozwój chirurgii onkologicznej i metod rekonstrukcji kości sprawił, że amputacja nie jest obecnie jedynym rozwiązaniem w leczeniu nowotworów narządu ruchu. Jak przekazał dr Pachuta, nawet 90 proc. młodych pacjentów może być leczonych metodami pozwalającymi zachować kończynę.

Jednym z wykorzystywanych rozwiązań jest endoprotezy poresekcyjne, które zastępują fragment kości usunięty podczas operacji. U dzieci stosuje się również specjalne endoprotezy rosnące, umożliwiające dostosowanie długości rekonstruowanej kończyny do rozwoju organizmu. Inną metodą jest rekonstrukcja z wykorzystaniem unaczynionych przeszczepów kostnych.

Jeżeli amputacja okazuje się nieunikniona, chirurdzy starają się zachować obszary kości odpowiedzialne za jej wzrost. W przypadku kości udowej szczególne znaczenie mają okolice kolana, natomiast w kości ramiennej – okolice barku. Takie postępowanie ma ogromne znaczenie dla dalszego rozwoju dziecka, jego sprawności i możliwości korzystania z protezy.

Choć u najmłodszych pacjentów ryzyko wczesnych powikłań po amputacji jest mniejsze niż u dorosłych, dalsze leczenie wymaga wieloletniej, specjalistycznej opieki. – Amputacja pediatryczna niesie za sobą mniejsze ryzyko powikłań wczesnych, jednak prowadzenie leczenia, usprawniania dziecka po zabiegu okaleczającym jest istotnie trudniejsze – podkreślił dr Pachuta.

Wraz ze wzrostem dziecka zmieniają się jego potrzeby rehabilitacyjne oraz wymagania dotyczące protezy. Dlatego niezbędne są regularne kontrole, odpowiednio dobrane usprawnianie i dostosowywanie zaopatrzenia ortopedycznego.

Celem leczenia jest nie tylko umożliwienie dziecku samodzielnego poruszania się, ale również zapewnienie mu jak największej sprawności i niezależności w dorosłym życiu.

Źródło: Polska Agencja Prasowa