Kalkulator ciąży i porodu - jak liczyć i czy to zawsze działa? Indukcja porodu

Ciąża trwa przeciętnie 266 dni – 40 tygodni – 9 miesięcy kalendarzowych – 10 miesięcy księżycowych. Na tej podstawie, znając datę ostatniej miesiączki lub wiek ciążowy, można obliczyć przybliżony termin porodu przy pomocy kalkulatora ciąży i porodu. Jednakże tylko 4 proc. dzieci rodzi się w przewidzianym w kalkulatorze terminie porodu.

Prawidłowo poród powinien się odbyć od 2 tygodni przed wyznaczoną datą do 2 tygodni po niej, czyli między 38. a 42. tygodniem ciąży. Jeśli znamy termin ostatniej miesiączki (OM), można do wyliczenia terminu porodu zastosować regułę Neagelego lub kalkulator terminu porodu.

Przyjmuje się wtedy, że ciąża trwa 280 dni od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. eśli kobieta miesiączkuje co 28 dni, do daty ostatniej miesiączki dodajemy 7 dni, odejmujemy 3 miesiące i dodajemy rok: TP = data OM + 7 dni – 3 miesiące + 1 rok.

Przykładowo: jeżeli ostatnia miesiączka nastąpiła 23.04.2009 r., to dziecko przyjdzie na świat 30.01.2010 r. (23.04.2009 r. + 7 dni = 30.04.2009 r. – 3 miesiące = 30.01.2009 r. + 1 rok = 30.01.2010 r.) +/- 2 tygodnie, czyli między 16.01 a 13.02.2010 r.

Gdy kobieta ma dłuższy cykl niż 28 dni, w obliczeniach trzeba uwzględnić różnicę dni pomiędzy czasem trwania danego cyklu i cyklu standardowego (28-dniowego).

Przykładowo: gdy kobieta miesiączkowała co 32 dni, a data OM to 23.04.2009 r., poród powinien się odbyć 03.02.2010 r. [30.01.2010 r. + (32 – 28) = 30.01.2010 r. + 4 = 03.02.2010 r.] +/- 2 tygodnie, czyli między 20.01 a 17.02.2010 r.

Ponad 2/3 kobiet nie rodzi w terminie wyznaczonym przez lekarza ginekologa lub kalkulator terminu porodu. Czasem poród następuje wcześniej o 8-10 dni przed planowanym terminem, czasem później, zazwyczaj o 8-10 dni po przewidzianym terminie.

Dzieci bardzo różnią się od siebie, jedne dojrzewają wcześniej i są gotowe na przyjście na świat w 38 tygodniu ciąży, inne natomiast mogą się urodzić dopiero w 42 tygodniu.

Oba porody, niezależnie od czasu wystąpienia, będą prawidłowe. Wyznaczenie terminu porodu przy pomocy kalkulatora ciąży i porodu jest bardzo ważne dla każdej ciężarnej. Dzieci noszone po terminie, czyli po upływie 42 tygodni ciąży, narażone są na duże niebezpieczeństwo związane z wygaśnięciem czynności łożyska oraz jego niewydolnością.

Data prawdopodobnego porodu obliczana jest nie tylko w kalkulatorze ciąży i porodu, ale także na podstawie dnia skoku podstawowej temperatury ciała – u kobiet z 28 dniowym cyklem miesiączkowym, pierwszy skok temperatury związany z działaniem progesteronu następuje zazwyczaj w 13-14 dniu cyklu, czyli około dzień po owulacji. W przypadku zapłodnienia podwyższona temperatura ciała utrzymuje się co najmniej przez 16 dni.

Czasami stosuje się również obliczanie daty porodu nie poprzez kalkulator ciąży, ale na podstawie dnia stwierdzenia dodatniego wyniku testu ciążowego – test ciążowy można wykonać najwcześniej około 7-14 dnia po spodziewanej miesiączce.

Co jeszcze może zawierać kalkulator terminu porodu? Przybliżony dzień rozwiązania ciąży można obliczyć na podstawie przybliżonego wieku ciążowego, a najdokładniejszą metodą jest ku temu USG wykonane w I trymestrze.

Wiek płodu ocenia się wówczas, mierząc długość ciemieniowo-siedzeniową – CRL (przed 10. tygodniem ciąży) lub wymiar dwuciemieniowy główki – BPD (8.–22. tydzień ciąży). W drugiej połowie ciąży to badanie nie jest miarodajne.

Wiek ciążowy można określić nie tylko dzięki kalkulatorowi ciąży i porodu, ale także na podstawie wielkości macicy, np. w 24. tygodniu ciąży macica osiąga wysokość pępka.

Datę porodu można ustalić także na podstawie ruchów dziecka, dlatego rolą przyszłej mamy jest pilna obserwacja swojego potomka, szczególnie jeżeli nie korzysta z kalkulatora terminu porodu. U kobiet, które są w ciąży po raz pierwszy, ruchy wyczuwane są około 20. tygodnia ciąży. Panie, które już posiadają potomka, odczuwają ruchy maleństwa nieco wcześniej, bo około 16.-18. tygodnia ciąży.

Wyznaczanie terminu porodu na podstawie ruchów płodu jest niestety metodą niedoskonałą i mniej precyzyjną niż kalkulator ciąży i porodu. Ponadto kobiety, które są w ciąży z pierwszym dzieckiem, nie potrafią często rozpoznać jego początkowych kopnięć, biorąc je za ruchy jelit. Wynika to oczywiście z braku wiedzy na temat dokładnego zdiagnozowania ruchów dziecka.

Czasem jest to efekt podświadomości, gdyż kobiety w ciąży chcą usilnie odczuwać kopnięcia swojego dziecka. Ponadto, nie zawsze pojawiają się one w tym samym terminie i zależą od indywidualnego rozwoju dziecka w łonie matki.

Mniejsze znaczenie w obliczaniu terminu porodu ma data obniżenia dna macicy – pojawia się ok. 4. tygodnia przed porodem u pierworódek, a ok. 2. tygodnia u wieloródek (uwaga: dnem macicy nazywamy jej górną część).

Poród nie zaczyna się nagle jak w amerykańskich filmach. Zwykle jest to proces, który trwa nawet kilkanaście godzin. Pierwsze objawy zbliżającego się porodu to:

• skurcze przepowiadające – nieregularne twardnienia macicy, zwykle niebolesne; pojawiają się w ciągu kilku dni przed porodem, mogą być silne i przez to mylone ze skurczami porodowymi;
• wydalenie z pochwy krwistego śluzu lub czopa śluzowego;
• wzmożone parcie na pęcherz moczowy;
• obniżenie dna macicy.

Objawy rozpoczynającego się porodu to natomiast:

• regularne skurcze macicy – co najmniej 1 skurcz na 10 minut, przez co najmniej 30 minut;
• odpłynięcie płynu owodniowego (wód płodowych) – prawidłowo następuje dopiero po osiągnięciu pełnego rozwarcia szyjki macicy (czyli po wystąpieniu regularnych skurczów porodowych).

Ustalenie daty porodu w kalkulatorze terminu porodu jest zawsze orientacyjne. Większość kobiet rodzi dzieci pomiędzy 37. a 42. tygodniem ciąży. Nie warto niepokoić się, gdy maluch nie spieszy się z przyjściem na świat.

Poród po dniu wyznaczonym przez kalkulator ciąży i porodu zdarza się często, ponieważ data została wyznaczona błędnie. Najzupełniej prawidłowy poród może się rozpocząć o 8-10 dni wcześniej lub 8-10 dni po planowanym terminie. Po prostu jedne dzieci dojrzewają szybko i mogą urodzić się już w 38. tygodniu ciąży, inne są na to gotowe dopiero w 42. tygodniu.

Indukcja porodu

Indukcja, czyli wywołanie porodu ma miejsce nie tylko wtedy, gdy minął termin porodu. Czasami istnieją inne wskazania do indukcji porodu. Jakie?

• Cukrzyca ciążowa.
• Zatrucie ciążowe.
• Wysokie ciśnienie.
• Zagrożenie zdrowia i życia dziecka.
• Pęknięcie pęcherza płodowego przy jednoczesnym braku skurczów.

Przed podjęciem decyzji o indukcji porodu pacjentka powinna zostać dobrze poinformowana o innych opcjach. Należy mieć świadomość ewentualnych zagrożeń. Jakie są skutki uboczne indukcji porodu?

• Zwiększone ryzyko niedotlenienia mózgu dziecka.
• Silniejsze i bardziej bolesne skurcze.
• Wyższe ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego, uszkodzenia szyjki lub macicy, a także przedwczesnego oddzielenia się łożyska.
• Większe ryzyko cesarskiego cięcia.

Poród to trudne doświadczenie dla każdej kobiety. Od jego powodzenia zależą zdrowie i życie jej i maleństwa. Nic więc dziwnego, że gdy mija termin porodu lub zagrożone jest dobro matki i dziecka, przydatne okazują się metody wywoływania porodu, czyli indukcji porodu.

Metody sztucznego wywołania porodu są następujące:

• Przerwanie ciągłości błon płodowych – powoduje to wywołanie skurczów porodowych,
• podanie kroplówki z oksytocyną to skuteczny sposób indukcji porodu
• umieszczenie w kanale szyjki macicy żelu z prostaglandyną,
• masaż szyjki macicy – jest bolesny i dość nieprzyjemny, ale jest jedną z metod indukcji porodu.

Gdy wyżej wymienione metody indukcji porodu zawodzą, lekarz może zdecydować się na cesarskie cięcie.

Domowe sposoby na przyspieszenie porodu

Poród można spróbować przyspieszyć także domowymi sposobami, choć nie ma gwarancji, że będą one skuteczne. To, czego można spróbować to:

• Seks - męskie nasienie zawiera prostaglandyny - hormony, które przyspieszają dojrzewanie szyjki macicy, powodują jej złagodzenie i rozwieranie. Dodatkowo, gdy kobieta przeżywa orgazm, w jej ciele wydziela się oksytocyna - hormon odpowiedzialny za wywołanie skurczy.
• Stymulacja brodawek - metoda rekomendowana przez położne zarówno do indukcji porodu, jak i w sytuacji, gdy poród się zatrzymał. Stymulacja brodawek sutkowych powoduje wydzielanie oksytocyny. W tym celu należy masować każdą pierś przez 2 minuty i powtarzać cykl masażu, zmieniając czas odpoczynku do 20 minut.
• Spacer - kołysanie biodrami i grawitacja pomagają dziecku w ustawieniu się w kanale rodnym. Generalnie ruch wspiera pojawienie się skurczy. Chodzenie po schodach – ma podobne działanie jak spacer.
• Herbatki ziołowe – niektóre zioła działają tonizująco, powodują, że w czasie porodu skurcze są bardziej efektywne. Położne polecają napar z liści malin oraz olej z wiesiołka - zawiera cenny kwas gamma - linolenowy, który w organizmie jest przetwarzany na prostaglandyny.

Ginekolodzy stwierdzają, że po 40. tygodniu ciąży mówi się o ciąży wysokiego ryzyka. Po terminie wynaczonym przez kalkulator ciąży i porodu przyszła mama powinna zgłosić się do szpitala i być w stałym kontakcie z lekarzem. Ryzyko wiąże się z możliwością niewydolności łożyska, które w 40. tygodniu osiąga swoją dojrzałość, oraz ze zmniejszaniem się ilości płynu owodniowego.

Oba te czynniki mogą spowodować niedotlenienie dziecka, dlatego warto skorzystać wcześniej z kalkulatora terminu porodu. Konieczna jest wówczas specjalistyczna ocena stanu zdrowia malucha, wydolności łożyska i wielu innych parametrów - od wyników będzie uzależnione dalsze postępowanie.

W trakcie takiej lekarskiej konsultacji po dniu wyznaczonym przez kalkulator terminu porodu, robi się następujące badania: KTG (zapis czynności serca dziecka i czynności skurczowej macicy), USG z oceną dojrzałości łożyska, stanu dziecka, przepływów krwi i ilości płynu owodniowego. W tym czasie zachęca się kobietę, by obserwowała ruchy dziecka - ich zmniejszenie może (choć nie musi) być objawem niepokojącym.

Źródła

1. Lindemann O., Ortemberg A., Ciąża i poród naturalny, Bellona, Warszawa 2008, ISBN 978-83-11-10962-9
2. Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
3. Opala T. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3353-5
4. Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
5. Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9
6. Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
7. Dudenhausen J. Położnictwo praktyczne i operacje położnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4032-6