Też czujesz pogodę w kościach? Sprawdź, dlaczego tak się dzieje

Ból stawów, który nasila się przy zmianach pogody lub temperatury, to doświadczenie znane wielu osobom z chorobami reumatycznymi. Czy rzeczywiście warunki atmosferyczne mogą wpływać na nasze stawy?

Wiele osób zmagających się z problemami ze stawami zauważa, że w okresach zmiennej pogody dolegliwości stają się bardziej odczuwalne. Zwłaszcza wiosną, gdy temperatura, wilgotność i ciśnienie atmosferyczne potrafią zmieniać się z dnia na dzień (niektórzy żartobliwie mówią nawet, że potrafią "wyczuć pogodę w kościach"). Choć brzmi to jak ludowe powiedzenie, temat od lat interesuje również naukowców.

Badacze sprawdzają, czy warunki atmosferyczne rzeczywiście mogą wpływać na nasilenie bólu stawów. W przeglądzie obejmującym 14 analiz dotyczących choroby zwyrodnieniowej stawów wykazano, że takie czynniki, jak ciśnienie atmosferyczne, temperatura i wilgotność powietrza mogą mieć związek z nasileniem dolegliwości. W części badań zauważono, że wyższa wilgotność i wahania ciśnienia częściej towarzyszyły silniejszemu bólowi, natomiast cieplejsze dni bywały związane z jego mniejszym nasileniem.

Nie oznacza to jednak, że każda zmiana pogody automatycznie wywoła ból. Naukowcy podkreślają, że wpływ pogody jest zwykle umiarkowany i może różnić się w zależności od osoby oraz rodzaju choroby stawów. Co jednak sprawia, że zmiany pogody mogą nasilać dolegliwości stawów u niektórych osób?

1. Spadek ciśnienia atmosferycznego

Wśród najczęściej wskazywanych czynników wymienia się spadek ciśnienia atmosferycznego, który często towarzyszy zmianom pogody. Jedna z hipotez mówi, że spadek ciśnienia atmosferycznego może powodować niewielkie rozszerzanie się tkanek w organizmie, co może zwiększać wrażliwość stawów na ból.

Przeprowadzone w tym zakresie badania, obejmujące osoby z chorobą zwyrodnieniową kolana wykazały także, że zmiany ciśnienia i temperatury wiążą się z nasileniem bólu stawów. 

2. Niska temperatura i wilgoć

Wiosna to okres zarówno częstych zmian temperatury, jak i wilgotności powietrza. Takie warunki mogą u niektórych osób nasilać sztywność stawów. Zimne powietrze sprawia, że mięśnie i więzadła stają się bardziej napięte, zaś płyn stawowy (pełniący rolę naturalnego "smaru" w stawie) może gorzej spełniać swoją funkcję. 

Niektóre analizy naukowe wskazują również, że dni o wysokiej wilgotności i silniejszym wietrze częściej powiązane są z nasileniem bólu u osób z chorobami stawów. 

Nie wszyscy reagują na zmiany pogody w taki sam sposób. Z badań wynika jednak, że na wahania temperatury, wilgotności czy ciśnienia atmosferycznego szczególnie wrażliwe mogą być osoby z chorobami układu mięśniowo-szkieletowego. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, reumatoidalnym zapaleniem stawów, fibromialgią (przewlekłą chorobą charakteryzującą się uogólnionym bólem mięśni i tkanek miękkich oraz nadwrażliwością na bodźce) oraz przewlekłymi bólami mięśniowo-szkieletowymi.

W przeglądzie badań dotyczących choroby zwyrodnieniowej stawów zauważono, że u części pacjentów zmiany pogody (zwłaszcza wahania ciśnienia atmosferycznego i wilgotności powietrza) mogą wiązać się z nasileniem bólu stawów. Podobne obserwacje pojawiają się także w badaniach dotyczących reumatoidalnego zapalenia stawów, w których niektóre osoby zgłaszały większą sztywność i dolegliwości bólowe w okresach zmian pogody.

Również w przypadku fibromialgii pacjenci często wskazują, że chłodne i wilgotne dni mogą nasilać objawy bólowe oraz uczucie zmęczenia. Badania sugerują, że w tych schorzeniach tkanki miękkie, stawy i receptory bólowe mogą być bardziej wrażliwe na bodźce zewnętrzne, w tym zmiany warunków atmosferycznych.

Specjaliści podkreślają jednak, że reakcja na pogodę jest bardzo indywidualna. U części pacjentów z wymienionymi chorobami zmiany pogody rzeczywiście mogą nasilać dolegliwości, podczas gdy u innych wpływ warunków atmosferycznych pozostaje niewielki lub wręcz niezauważalny.

Choć nie mamy wpływu na pogodę, istnieją sposoby, które mogą pomóc zmniejszyć dolegliwości:

• Regularna aktywność fizyczna. Łagodne ćwiczenia, takie jak spacery, pływanie czy joga, pomagają utrzymać ruchomość stawów.
• Odpowiednie rozgrzewanie stawów. Ciepłe okłady lub ciepła kąpiel mogą zmniejszyć sztywność stawów.
• Utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Nadmierna masa ciała zwiększa obciążenie stawów, szczególnie kolan i bioder.
• Ochrona przed chłodem. W chłodniejsze dni warto zadbać o ciepłą odzież, która chroni stawy przed wychłodzeniem.

Źródła:

1. National Library of Medicine, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10120534/
2. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37078741/
3. Harvard Health Publishing, https://www.health.harvard.edu/blog/can-the-weather-really-worsen-arthritis-pain-201511208661
4. Cleveland Clinic, https://health.clevelandclinic.org/barometric-pressure-joint-pain
5. WebMD, https://www.webmd.com/pain-management/weather-and-joint-pain
6. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37078741/ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4467556/