To nie jest zwykłe zimowe zioło. Porost islandzki działa inaczej niż ludzie zakładają

Porost islandzki nie jest klasycznym ziołem ani rośliną zielną. Jak sama nazwa wskazuje jest to porost, czyli organizm powstały z połączenia grzyba oraz glonu, a czasem sinicy. Taka budowa przekłada się na zupełnie inny skład i sposób oddziaływania na organizm.

Zamiast olejków eterycznych lub intensywnych związków aromatycznych zawiera głównie polisacharydy śluzowe, które po kontakcie z wodą pęcznieją i tworzą ochronną warstwę na błonach śluzowych. Jego działanie polega więc na osłanianiu i łagodzeniu podrażnionych błon śluzowych, dlatego zachowuje się inaczej niż typowe zioła stosowane sezonowo.

Porost islandzki wyróżnia się składem, który przekłada się na bardzo sprecyzowane zachowanie w przewodzie pokarmowym. Poza śluzami zawiera również gorycze porostowe, które wpływają na odczuwanie smaku oraz delikatnie pobudzają wydzielanie soków trawiennych. Nie jest to surowiec odżywczy w klasycznym sensie, ani źródło energii w postaci białka, tłuszczu i węglowodanów. Nie wprowadza więc kalorii w ilościach mających jakąś wartość dla diety.

Jego zadanie polega na modyfikowaniu środowiska w obrębie błon śluzowych, a nie na dostarczaniu składników odżywczych lub regulowaniu procesów metabolicznych. Dzięki temu jest odczuwany bardziej jak wsparcie komfortu niż substancja z działaniem ogólnoustrojowym.

Porost islandzki najczęściej jest elementem preparatów na gardło, ponieważ jego działanie w nich jest najszybciej zauważalne. Warstwa śluzowa osiada na powierzchni błon śluzowych jamy ustnej i gardła, dlatego ulgę czuć szybko i bezpośrednio.

Ten sam mechanizm działa jednak także niżej. Po połknięciu śluzy spływają sobie przez przewód pokarmowy i docierają do żołądka. W nim z kolei mogą tworzyć warstwę oddzielającą jego ściany od kwasu żołądkowego oraz treści pokarmowej. U części osób objawia się to mniejszym pieczeniem, suchością lub dyskomfortem po jedzeniu.

Nie jest to działanie lecznicze ani regulujące trawienie. Jest to działanie ochronne związane z fizyczną obecnością substancji śluzowych w przewodzie pokarmowym, dlatego odczucia nie ograniczają się jedynie do gardła.

Porost islandzki jest stosowany przy dolegliwościach żołądkowych oraz objawach refluksu głównie ze względu na właściwości osłaniające błony śluzowe. Substancje śluzowe mają warunki, by tworzyć warstwę oddzielającą ściany żołądka od kwaśnej treści, co u części osób może to zmniejszać uczucie pieczenia lub szczypania. Daje ulgę, ale nie niweluje źródła problemu.

Dostępne dane wskazują raczej na łagodzenie podrażnień niż na działanie lecznicze. Wspomina się często o lepszym samopoczuciu po jedzeniu, jednak dostępne dane są zbyt słabe, by uznać porost islandzki za alternatywę dla leczenia farmakologicznego.

Porost islandzki nie działa u wszystkich tak samo, ponieważ reakcja organizmu zależy od wielu czynników. Wpływ ma forma, ilość oraz sposób przygotowania, a także indywidualny stan błon śluzowych przewodu pokarmowego. U osób bez mocnych podrażnień działanie może być słabo zauważalne albo wręcz niewyczuwalne.

Rozczarowania często wynikają też z oczekiwań, że porost zadziała szybko i intensywnie jak lek. Tymczasem jego moc jest łagodna i pośrednia. Dodatkowym problemem może być niska zawartość surowca w gotowych preparatach, przez co rzeczywiste działanie jest ograniczone.

Porost islandzki ma zastosowanie głównie wtedy, gdy problem dotyczy podrażnionych błon śluzowych i uczucia dyskomfortu, a nie konkretnej choroby wymagającej leczenia.

Dobrze odnajduje się przy okresowym pieczeniu w gardle lub żołądku, tym bardziej gdy objawy nasilają się po jedzeniu albo przy suchej śluzówce. Nie będzie natomiast dobrym rozwiązaniem przy nasilonym refluksie, chorobie wrzodowej ani przewlekłych dolegliwościach trawiennych. W takich sytuacjach jego działanie okazuje się zazwyczaj zbyt łagodne.

Głównym powodem rozczarowania jest często przypisywanie porostowi właściwości leczniczych, których w rzeczywistości nie ma. Jego zadanie ogranicza się jedynie do poprawy komfortu i krótkotrwałego osłaniania, to wszystko.

Porost islandzki nie jest typowym zimowym ziołem ani środkiem z szerokim działaniem ogólnoustrojowym. Skupia się głównie na osłanianiu błon śluzowych, więc u części osób poprawia to komfort w obrębie gardła lub przewodu pokarmowego. Nie zastępuje leczenia i nie rozwiązuje przyczyn dolegliwości, ale może być użyteczny tam, gdzie problemem jest podrażnienie i suchość. Stosowanie tego typu "wynalazków" wymaga realistycznych oczekiwań oraz zrozumienia, że to wsparcie, a nie terapia.

Źródła:

1. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/final-assessment-report-cetraria-islandica-l-acharius-sl-thallus-first-version_en.pdf
2. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/lichen-islandicus