Uchodźcy z Ukrainy tracą dostęp do leczenia. Miażdżące dane

W lutym 2026 r. z leczenia finansowanego przez NFZ na podstawie tzw. specustawy ukraińskiej skorzystało 32 147 uchodźców z Ukrainy. W marcu było ich już tylko 6853. Oznacza to spadek o ponad 25 tys. osób w ciągu miesiąca.

Zmiana jest skutkiem wygaszenia części przepisów, które po rosyjskiej agresji na Ukrainę umożliwiały uchodźcom korzystanie z publicznej ochrony zdrowia bez polskiego ubezpieczenia. Od 5 marca bezpłatne leczenie zachowali przede wszystkim obywatele Ukrainy będący ofiarami tortur, dzieci oraz kobiety w ciąży. Pozostali, aby korzystać z leczenia w NFZ, muszą opłacać składkę zdrowotną.

Koszt świadczeń udzielonych uchodźcom w lutym wyniósł 32,7 mln zł, a w marcu 5,3 mln zł. Średni koszt leczenia jednej osoby spadł z 1017 zł do 776 zł. Może to oznaczać, że poza systemem znalazły się także osoby wymagające droższej, specjalistycznej terapii.

Polskie Forum Migracyjne alarmuje, że problem dotknął m.in. osoby starsze, przewlekle chore i pacjentów będących w trakcie leczenia ratującego życie. Organizacja wspólnie z OKO.press prowadzi zbiórkę na pomoc dla tych osób. Według danych ze środy zebrano blisko 1,8 mln zł.

Prezeska Polskiego Forum Migracyjnego Agnieszka Kosowicz wskazywała w rozmowie z PAP, że objęcie części chorych ubezpieczeniem nie zawsze jest możliwe.

– Niektóre placówki NFZ odmawiają zawarcia umowy ubezpieczenia osobom z ukraińską emeryturą – mówiła Agnieszka Kosowicz.

Jak dodała, problemem są również dodatkowe opłaty.

– NFZ nie uznaje za okres składkowy czasu, kiedy osoby z Ukrainy miały prawo do świadczeń na podstawie specustawy i nalicza dodatkową opłatę, która wynosi nawet 18 tys. zł – wskazywała prezeska PFM.

Do czasu publikacji depeszy NFZ nie odpowiedział PAP na pytania dotyczące trudności z dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym obywateli Ukrainy.

Według ustaleń OKO.press 15 maja dobrowolnie ubezpieczonych było 1585 osób ze statusem UKR. W lutym takich osób było niespełna 400. Portal, powołując się na nieoficjalne wyliczenia, podał też, że spośród 977 tys. uchodźców ze statusem UKR 318 tys. to dorośli bez ubezpieczenia, 433 tys. to dorośli ubezpieczeni, a 220 tys. stanowią dzieci, które nadal mają prawo do leczenia w publicznym systemie, choć formalnie nie są ubezpieczone.

NFZ przekazał jednocześnie PAP, że obywatele Ukrainy wpłacają do systemu więcej pieniędzy, niż kosztuje ich leczenie. W 2025 r. suma składek zdrowotnych zapłaconych przez obywateli Ukrainy wyniosła 4,2 mld zł. Koszt świadczeń udzielonych Ukraińcom w tym samym roku wyniósł 2,5 mld zł. W tej kwocie świadczenia dla uchodźców leczonych na podstawie specustawy kosztowały 695 tys. zł.

Dane te przeczą pojawiającym się w sieci przekazom sugerującym, że Ukraińcy są uprzywilejowani w dostępie do publicznej ochrony zdrowia. Demagog.pl zwrócił uwagę na popularność narracji, według której polscy seniorzy mieliby szukać osób z Ukrainy, by dzięki nim zdobywać leki za darmo. Podobne treści rozpowszechniali publicyści i politycy, a pod wpisami pojawiały się komentarze sugerujące, że Polacy są traktowani jak obywatele drugiej kategorii.

Po ataku Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. Polska wprowadziła przepisy umożliwiające uchodźcom legalny pobyt i korzystanie z opieki zdrowotnej. Według MSWiA od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. schronienie w Polsce znalazło około 1,6 mln osób, głównie kobiet i dzieci.

Urząd do spraw Cudzoziemców poinformował PAP, że 31 marca ważny dokument pobytowy miało 1,5 mln obywateli Ukrainy. Z danych ZUS wynika natomiast, że w lutym do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego zgłoszonych było 865 tys. Ukraińców, a w marcu 873 tys.

Źródła: PAP