Charakter - definicja, kształtowanie, zaburzenia osobowści, nerwica

Charakter to zespół cech wyróżniających daną osobę. Stanowi on integralną część ludzkiej osobowości. W szerszym kontekście jest to zbiór psychicznych dyspozycji, określających normy i zasady postępowania jednostki. Związany jest bardzo silnie ze sferą emocjonalną i uczuciową ludzkiej natury.

Składowe charakteru to:

• wola,
• sposób, w jaki człowiek reaguje na różne bodźce zewnętrzne i wewnętrzne,
• rozpoznawanie czy reakcje te związane są z uczuciami czy rozumem człowieka.

Prawidłowo ukształtowana osobowość człowieka ma swój ewolucyjny sens – umożliwia życie w grupie, dostosowanie się do panujących w niej zasad oraz daje możliwość budowania trwałych relacji z innymi ludźmi.

Pozytywne cechy charakteru to:

• trzymanie się własnych zasad,
• nieuleganie negatywnym wpływom,
• obrona i pielęgnowanie własnych poglądów,
• działanie zgodne z wewnętrznym sumieniem.

Na kształt ludzkiego charakteru wpływają czynniki genetyczne oraz społeczno-kulturowe. Każda kultura ma swoje normy i zasady, dlatego też dorastanie w danej społeczności może wpływać na rozwijanie pożądanych dla niej cech charakteru, a wygaszanie uznawanych powszechnie za negatywne.

Na prawidłowy rozwój dziecka i jego charakteru duży wpływ mają rodzice, ponieważ potomstwo jest przez długi czas całkowicie zależne od swoich opiekunów i właśnie pod ich wpływem kształtuje się osobowość człowieka. Właśnie rodzice są przekaźnikami głównych norm i zasad. Od ich postępowania, postaw i zachowań w głównej mierze zależy, jakie cechy charakteru dziecko będzie rozwijać, a jakie będą wygaszane.

Zaburzenia charakteru są powszechnym zjawiskiem. Zdrowy charakter to przeciętny charakter. Czasem trzeba naginać własne zasady lub słuchać poglądów innych. Zbyt rygorystyczne przestrzeganie własnych norm lub brak utrwalonych prawidłowych wzorców postępowania mogą prowadzić do szeregu trudności w życiu społecznym i wywoływać problemy psychiczne.

W tym wypadku okres dzieciństwa jest bardzo ważnym etapem, na którym mogą powstawać pierwsze zaburzenia osobowości. Trudne warunki rozwoju oraz nieodpowiednie metody wychowania dzieci mogą być przyczyną rozwoju zaburzonego charakteru u dziecka.

Utrwalanie się negatywnych lub nieefektywnych cech charakteru może w przyszłości prowadzić do konfliktów społecznych (związanych z nieprzestrzeganiem powszechnie panujących praw) lub do rozwoju zaburzeń psychicznych.

Z drugiej strony na prawidłowo rozwinięty charakter, który ma względnie stałą strukturę, mogą wpływać następ czynniki, jak choroby psychiczne czy przeżycie traumy. Takie życiowe doświadczenia mogą zmieniać postrzeganie i zmieniać wewnętrzne psychiczne struktury, w tym charakter.

Nerwica jest chorobą, która związana jest z psychicznym życiem człowieka. Jej przyczyną stają się wewnętrzne konflikty i trudności emocjonalne. Na rozwój tego zaburzenia duży wpływ mają następujące czynniki:

• psychiczne,
• społeczno-kulturowe,
• predyspozycje biologiczne.

Do grupy czynników psychicznych można zaliczyć charakter człowieka. Charakter jest częścią osobowości człowieka, która odpowiada za zgodność postępowania i decyzji człowieka z jego wewnętrznymi normami i zasadami. Kształtuje się głównie w na podstawie relacji z otoczeniem, szczególnie w trakcie kontaktu z najbliższymi osobami. Nieprawidłowości w strukturze charakteru mogą prowadzić do rozwoju zaburzeń lękowych.

Nadmierne przestrzeganie wewnętrznych zasad i sztywność w ich wyznawaniu może prowadzić do powstawania wewnętrznych konfliktów. Silne przekonanie, że wszystkie sytuacje należy podporządkować pod swój system norm może prowadzić również do konfliktów z otoczeniem oraz niezrozumienia.

• Różnica charakterów w związku
• Nowy model osobowości może pomóc firmom lepiej wybierać pracowników
• Kobietom bardziej podobają się mężczyźni, którzy są w związkach z pięknymi dziewczętami niż samotni

Brak możliwości konstruktywnego dostosowania się do sytuacji spowodowany sztywnością wyznawanych poglądów może prowadzić do powstawania silnych zaburzeń emocjonalnych. Nieumiejętne radzenie sobie w sytuacjach społecznych rodzi napady lęku i powoduje stopniowe wycofanie się takiej osoby z życia społecznego.

Narastające napięcie psychiczne i brak możliwości rozwiązania wewnętrznych konfliktów może prowadzić do rozwoju nerwicy. Choroba może być reakcją obronną na pogłębiające się problemy z charakterem.

W zależności od charakteru i doświadczeń życiowych ludzie mogą być mniej lub bardziej podatni na zapadanie na zaburzenia lękowe. To charakter człowieka w dużej mierze decyduje o podatności na nerwicę. Zbyt słaby charakter, nieodporny na wpływ otoczenia to jedna z najczęstszych przyczyn nerwicy.

Źródła

1. Augustynek A., Wstęp do psychologii, Difin, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7251-992-4.
2. Carson R., Butcher J., Mineka S., Psychologia zaburzeń, t. 1-2, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2003, ISBN 83-89120-17- 8.
3. Klimasiński K., Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4.
4. Myers D., Psychologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7150-695-3.