Wada zgryzu – przyczyny, rodzaje i leczenie

Wada zgryzu to nieprawidłowa budowa szczęk zaburzająca czynności jamy ustnej. Jej istotą jest patologiczne ustawienie zębów oraz wzajemna relacja szczęki i żuchwy, którym często towarzyszą objawy ze strony mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych.

Oznacza to, że istnienie wady zgryzu rzutuje nie tylko na wygląd szczeki, uśmiechu i twarzy, ale i może powodować wady wymowy, trudności w oddychaniu, choroby przyzębia, próchnicę, ścieranie i kruszenie zębów.

Wady zgryzu mają różne przyczyny. Często mają charakter wrodzony. W takiej sytuacji mogą być zarówno cechą dziedziczoną, jak i być konsekwencją działania różnych czynników na etapie życia płodowego.

Gdy wada zgryzu ma charakter nabyty, odpowiadać za nią może:

• poród kleszczowy, poród twarzyczkowy,
• nieprawidłowe układanie dziecka do snu,
• nieprawidłowe karmienie piersią lub butelką,
• oddychanie przez usta (tzw. trzeci migdał),
• zgrzytanie zębami (bruksizm),
• ssanie kciuka lub nieodpowiedniego smoczka, a także warg i policzków,
• permanentne nadgryzanie różnych przedmiotów,
• ze nawyki żywieniowe (np. dziecko zbyt długo otrzymuje rozdrobnione pokarmy).

Klasyfikacja wad zgryzu bierze pod uwagę różne czynniki. Ze względu na kierunek przestrzenny rozwoju wady zgryzu wyróżnia się:

• wady poprzeczne. To zgryz krzyżowy i zgryz przewieszony.
• wady pionowe. To zgryz otwarty i zgryz głęboki.
• wady pośrodkowe. To tyłozgryz i przodozgryz.

Wada zgryzu może wynikać zarówno z nieprawidłowości w obrębie budowy i położenia względem siebie kości szczęki i żuchwy, jak i zaburzonego układu łuków zębowych.

Wyróżnia się kilka rodzajów wad zgryzu. To:

• tyłozgryz. To najczęstsza wada zgryzu. Polega na tym, że dolny łuk zębowy jest cofnięty względem górnego, przy czym zęby przednie nie stykają się,
• przodozgryz. Mówi się o nim, gdy dolny łuk zębowy zachodzi na górny, widoczne jest wysunięcie do przodu bródki i dolnej wargi,
• zgryz głęboki, który rozpoznaje się, gdy górne zęby zachodzą bardzo głęboko na zęby dolne, przykrywają 2/3 ich wysokości,
• zgryz krzyżowy, o którym mowa, gdy zęby dolne zachodzą na zęby górne na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym,
• zgryz otwarty, który oznacza, że zęby nie stykają się ze sobą w ogóle. Powstaje szpara niedogryzowa,
• stłoczenia, oznaczające zbyt duże zęby w stosunku do zębodołów (zęby wyrastają w nieodpowiednich miejscach, pod niewłaściwym kątem),
• zęby odseparowane, co jest skutkiem nadmiaru miejsca w szczęce i żuchwie. Pomiędzy zębami są widoczne szpary.

Leczeniem nieprawidłowego zgryzu zajmuje się ortodonta. Najczęściej w tym celu wykorzystuje się aparaty ortodontyczne stałe, które są mocowane do zębów na dwa lata oraz aparaty ruchome, zakładane na kilka godzin w ciągu dnia czy na całą noc.

Skomplikowane wady zgryzu mogą wymagać wykonania zabiegu chirurgicznego. Operacja wady zgryzu jest wykonywana przez chirurga twarzowo–szczękowego. Gdy wadom zgryzu u dorosłych towarzyszą braki zębowe, konieczna może być wizyta u specjalisty w dziedzinie protetyki stomatologicznej.

Leczenie wady zgryzu ma na celu przywrócenie prawidłowego układu i wzajemnej relacji przestrzennej zębów szczęki i żuchwy w kontaktach zgryzowych oraz fizjologicznych warunków pracy mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych. Nieleczone wady zgryzu to kwestia estetyki, ale i zdrowia.

Wady zgryzu a wady postawy

Nieprawidłowy sposób, w jaki kontaktują się zęby, może wywoływać ból głowy, karku i ramion, a i być przyczyną lordozy odcinka szyjnego czy skoliozy.

Wady zgryzu a zaburzenia mowy

Nieprawidłowo wyrzynające się i umiejscowione zęby wpływają na sposób wymowy. W zależności od wady zgryzu i miejsca artykulacji głosek, artykułowanie poszczególnych dźwięków może być zdeformowana w różny sposób.

Wada zgryzu a wygląd twarzy

Wada zgryzu może wpływać na wygląd twarzy. Powoduje między innymi cofnięcie brody, rozchylenie warg czy wysunięcie górnej szczęki do przodu, uwypuklenie bruzdy nosowo-wargowej, zaostrzenie rysów twarzy. Na przykład:

• zgryz krzyżowy może wywoływać wrażenie asymetrii,
• zgryz otwarty sprawia, że twarz ulega wydłużeniu i uwypukleniu,
• zgryz głęboki uwidacznia się skróceniem dolnej części twarzy.