Wąkrotka azjatycka – właściwości, wygląd i zastosowanie

Wąkrotka azjatycka lub wąkrota azjatycka (Centella asiatica) to gatunek wieloletnich roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae). Rodzaj centella obejmuje 33 gatunki roślin zamieszkujących regiony tropikalne i subtropikalne.

Nazwa Centella wywodzi się z łacińskiego słowa centum, które oznacza liczbę sto i odnosi się do obfitości ziela. Zwyczajowa nazwa wąkroty azjatyckiej to gotu kola. W języku syngaleskim słowo kola oznacza liść, zaś gotu - kielichowy kształt. Nazywa się ją również brahmi.

Gdzie rośnie wąkrotka azjatycka? Roślina pojawia się lokalnie w ciepłych rejonach na obu półkulach. Rośnie w miejscach wilgotnych, często w zbiorowiskach trawiastych i na brzegach rzek w Chinach, Malezji, Indonezji i Indiach, na Madagaskarze, Sri Lance, w Południowej i Centralnej Afryce, Australii, Południowej i Środkowej Ameryce. Na obszarach górskich sięga do 1900 m n.p.m.

Wąkrota azjatycka jest wieloletnią, pachnącą rośliną leczniczą z rodziny baldaszkowatych Umbelliferae. Jest niska, ma cienką i płożącą łodyżkę. Blaszki jej liści są zaokrąglone lub nerkowate, karbowane na brzegu, osadzone na ogonkach o długości od 0,5 do 10 cm. Średnica blaszki wynosi od 1 do 6,3 cm.

Kwiaty wąkrotki azjatyckiej są zebrane zwykle po 3–4 w baldachy. Są bezszypułkowe lub krótkoszypułkowe, białe lub czerwonawo nabiegłe. Owoce tej rośliny są okrągłe lub owalne. Warto pamiętać, że wygląd gotu koli zmienia się w zależności od warunków środowiskowych, w których rośnie.

Wąkrotka azjatycka znajduje zastosowanie w medycynie naturalnej, zwłaszcza chińskiej i indyjskiej (Ajurweda). Odnajduje się również w kosmetyce i ziołolecznictwie. Surowcem zielarskim jest część nadziemna lub cała roślina.

Regularne zażywanie wąkroty azjatyckiej może:

• poprawić pamięć i koncentrację, ponieważ zawarte w roślinie składniki inicjują uwalnianie neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF). To białko, które pobudza tworzenie nowych komórek mózgowych, chroni mózg przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i neurotoksyn,
• zapobiegać depresji, zmniejszać niepokój. Wyciągi z rośliny działają na ośrodkowy układ nerwowy. Mają nie tylko działanie uspokajające i antydepresyjne, ale również przeciwdrgawkowe i przeciwbólowe,
• leczyć zmiany skórne wywołane trądem, bielactwem, łuszczycą czy egzemą. Wąkrotkę azjatycką można stosować zarówno wewnętrznie w postaci naparów, wyciągów lub proszku, jak i zewnętrznie do przemywania lub okładów,
• pomagać w chorobach zapalnych dróg moczowych,
• w leczeniu astmy czy cukrzycy oraz anemii, a także nadciśnienia. Wyciągi z wąkroty azjatyckiej są polecane także w przewlekłej niewydolności żylnej oraz przy guzkach krwawniczych odbytu (hemoroidach),
• wspierać układ sercowo-naczyniowy, ponieważ stymuluje syntezę kolagenu i innych białek tkanki łącznej i poprawia elastyczność oraz napięcie naczyń krwionośnych, zmniejsza ich zbyt dużą przepuszczalność,
• pomagać w chorobach przewodu pokarmowego: bólach brzucha i niestrawności, biegunkach i czerwonce. Przyspiesza gojenie wrzodów żołądka,
• wykazywać selektywne działanie toksyczne na komórki nowotworowe,
• pomóc na rozstępy skóry i cellulit,
• usuwać wyczerpanie fizyczne i psychiczne,
• działać przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze na takie patogeny jak: Escherichia coli, Aspergillus niger, laseczka sienna, Bacillus megaterium, gronkowiec złocisty, odmieniec pospolity i Xanthomonas campestris, Rhizopus oryzae, Candida albicans, Fusarium solani i Colletrichum musae.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Choć wąkrotka azjatycka jest dobrze tolerowana przez organizm i bardzo rzadko występują skutki uboczne, takie jak reakcje alergiczne czy dolegliwości ze strony układu pokarmowego, nie jest wskazana dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Nie należy jej stosować podczas leczenia z wykorzystaniem barbituranów i benzodiazepin. Przyjmowanie suplementu z gotu kolą należy skonsultować z lekarzem.

Gotu kola można kupić w sklepach zielarskich, aptekach czy sklepach ze zdrową żywnością. Najczęściej jest dostępna w postaci sproszkowanego ziela (z którego można przygotować napary czy nalewki) i tabletek.

Gotu kola można przyjmować zarówno dojelitowo (w formie kapsułek, naparów czy nalewek), jak i bezpośrednio na skórę w przypadku wystąpienia problemów dermatologicznych.