Gryzeofulwina w leczeniu grzybicy

Ten lek przeciwgrzybiczy wchłania się dość dobrze z przewodu pokarmowego do krwi, gdzie osiąga maksymalne stężenie po ok. 4 godzinach. Najlepiej przyjmować go wraz z bogatym w tłuszcze posiłkiem (dobrze się wchłania). Rozprowadzany następnie drogą krwi po całym organizmie, gromadzi się głównie w głębszych, unaczynionych warstwach skóry, oddziałując z obecnymi w tym miejscu grzybami. Nieukrwione warstwy naskórka muszą się złuszczyć, aby doszło do eliminacji grzyba, stąd proces leczenia jest dość długi. Dokładny mechanizm działania gryzeofulwiny polega na niszczeniu ściany grzybni poprzez hamowanie syntezy jednego z jej podstawowych związków – chityny. Lek ten hamuje także syntezę RNA (materiału genetycznego) koniecznego do wytwarzania białek czyli wzrostu grzyba.

W przypadku zakażeń grzybiczych włosów, skóry czy paznokci gryzeofulwinę stosuje się w dawce 250 mg co 6 godzin, jak już wspomniano wcześniej, doustnie, po posiłku. Najczęściej w trakcie doustnego przyjmowania leku stosuje się również leczenie miejscowe grzybicy, czyli zewnętrzne podawanie środków złuszczających naskórek i działających przeciwgrzybiczo.

Wśród licznych działań ubocznych stosowania gryzeofulwiny wymienić należy przede wszystkim zaburzenia neurologiczne, a wśród nich:

• bóle głowy – mogące pojawiać się nawet u 15% pacjentów, zmęczenie, zaburzenia psychiczne,
• zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego takie jak: zapalenie jamy ustnej i języka, nudności, wymioty, biegunki, uszkodzenia wątroby i nerek,
• uczulenie na sam lek jak i pozostałe składniki preparatu przejawiające się: wysypką, rumieniem wielopostaciowym,
• zmiany w składzie krwi: leukopenia (czyli niedobór białych ciałek krwi), monocytoza (przekraczająca normę ilość monocytów we krwi),
• nadwrażliwość na światło,
• przejściowa utrata białek (albumin) z moczem,
• znane są także dane o negatywnym wpływie gryzeofulwiny na materiał genetyczny czyli DNA (działanie genotoksyczne), mogące prowadzić do wystąpienia w nim zmian czyli mutacji (działanie mutagenne).

Zazwyczaj objawy uboczne mają łagodny przebieg, jednak ze względu na długi czas stosowania leku (wiele tygodniy, w przypadku grzybicy paznokci nawet miesięcy) należy okresowo wykonywać badania kontrolne krwi, moczu i prób czynnościowych wątroby.

Leku nie powinno się stosować:

• u kobiet w ciąży,
• w przypadkach uszkodzenia wątroby i nerek,
• u chorych z zaburzeniami metabolizmu porfiryn,
• ze względu na działanie genotoksyczne i mutagenne, zarówno kobiety jak i mężczyźni powinni przerwać stosowanie leku na 6 miesięcy przed próbami poczęcia.

Gryzeofulwina wpływa także na działanie innych leków i środków oraz sama takiemu wpływowi podlega:

• poprzez aktywację pewnych enzymów w wątrobie (tzw. enzymów mikrosomalnych) zwiększa metabolizm niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), osłabiając ich działanie; ponadto zmniejsza wchłanianie tych leków z przewodu pokarmowego,
• znosi działanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych,
• potęguje działanie alkoholu,
• leki z grupy barbituranów (m.in. barbital czy fenobarbital) działają na metabolizm gryzeofulwiny podobnie, jak gryzeofulwina na NLPZ, czyli osłabia jej działanie i zmniejsza wchłanianie.

W Polsce, ze względu na liczne działania niepożądane, gryzeofulwina została wycofana z obrotu.

Źródła

1. Janiec W., Kompendium farmakologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3944-3
2. Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0
3. Szepietowski J. Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2625-3
4. Ackermann G.Antybiotyki i środki przeciwgrzybicze, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-90-2