Wycisza stan zapalny, chroni serce i wątrobę. Ta roślina ma cenne właściwości

Tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis) to wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, która naturalnie występuje głównie na terenach Azji, m.in. w Chinach, Korei, Mongolii i na Syberii. 

Roślina osiąga od około 25 do 60 cm wysokości i wyróżnia się charakterystycznymi niebiesko-fioletowymi kwiatami. Mimo tego, że na pierwszy rzut oka wygląda dość niepozornie, to od tysięcy lat zajmuje ważne miejsce w tradycyjnej medycynie chińskiej. Wykorzystywano przede wszystkim jej korzeń, który stosowano m.in. przy infekcjach, gorączce oraz dolegliwościach ze strony układu oddechowego i pokarmowego. 

Roślina osiąga od około 25 do 60 cm wysokości i wyróżnia się charakterystycznymi niebiesko-fioletowymi kwiatami. Mimo że na pierwszy rzut oka wygląda dość niepozornie, od tysięcy lat zajmuje ważne miejsce w tradycyjnej medycynie chińskiej. Wykorzystywano przede wszystkim jej korzeń, który stosowano m.in. przy infekcjach, gorączce oraz dolegliwościach ze strony układu oddechowego i pokarmowego.

Współcześnie tarczyca bajkalska stała się przedmiotem badań naukowych, a zainteresowanie badaczy skupia się przede wszystkim na obecnych w niej substancjach bioaktywnych i ich potencjalnym wpływie na organizm.

Korzeń tarczycy bajkalskiej jest bogatym źródłem związków bioaktywnych, w tym flawonoidów, alkaloidów i terpenoidów. Największe zainteresowanie naukowców budzą jednak dwa flawonoidy – bajkalina i bajkaleina. To właśnie one należą do najlepiej poznanych składników tej rośliny i odpowiadają za większość obserwowanych w badaniach właściwości biologicznych.

Dotychczasowe wyniki wskazują, że te składniki mogą wpływać m.in. na procesy zapalne, stres oksydacyjny, funkcjonowanie układu odpornościowego oraz chronić niektóre komórki i tkanki przed uszkodzeniem. To właśnie dlatego tarczyca bajkalska od lat pozostaje przedmiotem intensywnych badań naukowych.

Łagodzi stany zapalne

Najlepiej poznaną właściwością tarczycy bajkalskiej jest jej potencjalne działanie przeciwzapalne. Zawarte w korzeniu flawonoidy mogą ograniczać aktywność substancji odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego oraz wpływać na komórki układu odpornościowego, uczestniczące w odpowiedzi zapalnej.

W badaniach przedklinicznych obserwowano również zmniejszenie obrzęku i uszkodzeń tkanek związanych z przewlekłym stanem zapalnym. Obserwacje pochodzą jednak głównie z badań laboratoryjnych i badań na zwierzętach, dlatego ich skuteczność u ludzi wymaga dalszego potwierdzenia.

Może wspierać zdrowie układu krążenia

Coraz więcej badań dotyczy również wpływu tarczycy bajkalskiej na układ sercowo-naczyniowy. W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach bajkalina oraz bajkaleina wykazywały właściwości chroniące naczynia krwionośne i mięsień sercowy.

Analizowany jest ich potencjalny wpływ na poprawę funkcji śródbłonka naczyń, ograniczenie agregacji płytek krwi, zmniejszenie stresu oksydacyjnego oraz korzystny wpływ na profil lipidowy i ciśnienie tętnicze. Na obecnym etapie badań nie można jednak stwierdzić, że preparaty z tarczycy bajkalskiej skutecznie obniżają cholesterol czy ciśnienie u ludzi.

Wspomaga pracę wątroby

Jednym z najlepiej opisanych kierunków badań nad tarczycą bajkalską jest jej wpływ na zdrowie wątroby. Dotychczasowe wyniki sugerują, że obecna w niej bajkalina działa ochronnie na komórki tego narządu w kontekście uszkodzeń wywołanych stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym.

Analizowany jest również jej potencjał we wspomaganiu leczenia stłuszczenia wątroby, włóknienia oraz wirusowego zapalenia wątroby. Na razie są to jednak wnioski płynące głównie z badań laboratoryjnych i badań na zwierzętach.

Poprawia odporność

W tradycyjnej medycynie chińskiej tarczycę bajkalską stosowano podczas infekcji. Współczesne prace naukowe sugerują, że zawarte w niej związki mogą wpływać na aktywność komórek układu odpornościowego oraz wykazywać działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Z tego względu specjaliści analizują możliwość wykorzystania jej jako wsparcia w leczeniu niektórych zakażeń.

Obecnie jednak większość dowodów pochodzi z badań laboratoryjnych i nie stanowi podstawy do stosowania preparatów z tarczycy bajkalskiej zamiast sprawdzonych metod leczenia.

Chroni układ nerwowy

Coraz więcej uwagi eksperci poświęcają także wpływowi tarczycy bajkalskiej na układ nerwowy. Według danych bajkalina może chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniami związanymi ze stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym oraz wspiera ich prawidłowe funkcjonowanie.

W badaniach na zwierzętach obserwowano również działanie przeciwlękowe, łagodnie uspokajające oraz poprawę jakości snu i funkcji poznawczych. Z tego powodu analizowany jest jej potencjał w profilaktyce i leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona. Obecnie są to jednak jedynie obiecujące wyniki badań przedklinicznych.

Potencjał przeciwnowotworowy

Naukowcy sprawdzają również, czy związki obecne w tarczycy bajkalskiej mogą wspierać walkę z nowotworami. Wyniki badań laboratoryjnych wskazują, że niektóre z nich spowalniają namnażanie komórek nowotworowych, utrudniają tworzenie nowych naczyń krwionośnych odżywiających guz oraz wspierają naturalny proces obumierania uszkodzonych komórek. Nie ma jednak obecnie wystarczających dowodów, aby uznać tarczycę bajkalską za skuteczną metodę leczenia nowotworów u ludzi.

Dba o zdrowie skóry

Ze względu na właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne tarczyca bajkalska jest również badana pod kątem zastosowań dermatologicznych. Wyniki badań laboratoryjnych wskazują, że jej związki mogą chronić komórki skóry przed uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV, wspierać regenerację naskórka oraz ograniczać procesy zapalne. Analizowany jest również ich potencjał we wspomaganiu leczenia trądziku oraz niektórych zakażeń grzybiczych skóry i błon śluzowych.

Tarczyca bajkalska – przeciwwskazania

Preparaty z tarczycą bajkalską są na ogół dobrze tolerowane, jednak nie każdy może je stosować. Nie są zalecane osobom uczulonym na tę roślinę, kobietom w ciąży i karmiącym piersią, ponieważ brakuje wystarczających danych potwierdzających ich bezpieczeństwo w tych okresach.

Ostrożność powinny zachować również osoby z cukrzycą, chorobami wątroby oraz zaburzeniami krzepnięcia krwi, a także pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe, przeciwcukrzycowe lub inne preparaty, z którymi tarczyca bajkalska może wchodzić w interakcje. Ze względu na ograniczoną liczbę badań nie zaleca się także podawania preparatów z tarczycy bajkalskiej dzieciom, bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

Źródła:

1. Science Direct, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142523001124
2. WebMD, https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-903/baikal-skullcap
3. Healthline, https://www.healthline.com/nutrition/skullcap
4. CzytelniaMedyczna.pl, https://www.czytelniamedyczna.pl/3819,wlasciwosci-przeciwzapalne-i-przeciwnowotworowe-scutellaria-baicalensis-georgi.html
5. NIH, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29891783/
6. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12190052/