Wygląd fizyczny a depresja

Fizyczność człowieka jest zakodowana w genach. Na specyficzne cechy mogą wpływać czynniki niezależne od samej jednostki, tj.:

• przebyte choroby,
• urazy,
• wady genetyczne.

Mimo tego, że praktycznie nie mamy wpływu na kształtowanie się naszych cech zewnętrznych oraz sam wygląd, to nadal problemy fizyczne są przyczyną powstawania wielu zaburzeń psychicznych. Ludzie starają się dopasowywać swój wygląd fizyczny do panujących powszechnie standardów. W miarę nowych trendów starają się być szczuplejsi, bardziej umięśnieni, bardziej proporcjonalni. Zmieniają swoje cechy zewnętrzne za pomocą odpowiednio dobranych ubrań, ćwiczeń fizycznych, makijażu czy operacji plastycznych.

Promowane przez media, ogólnodostępne standardy piękna są bardzo odległe od rzeczywistego wyglądu większości osób. Jednak to właśnie media mają obecnie największy wpływ na to, jak postrzegamy siebie i innych. Wygląd fizyczny najważniejszy jest u osób młodych – w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości. Młodzi ludzie zwracają wtedy uwagę przede wszystkim na to, jak ktoś wygląda i na tej podstawie oceniają innych i siebie. Starają się upodabniać się do osób widziany w telewizji, Internecie czy gazetach. Są to w większości niemożliwe do doścignięcia ideały, ponieważ za ich wizerunkiem stoi sztab specjalistów, który dba o perfekcyjny wygląd takiej postaci.

Osoby młode są bardzo narażone na problemy związane z brakiem akceptacji swojego wyglądu oraz zaburzeniami psychicznymi z tym związanymi. W wieku dojrzewania ciało się zmienia i nie wszyscy potrafią sobie z tym poradzić. Wielu młodych ludzi nie wie na czym polegają te zmiany, oraz do czego prowadzą. Za wszelką cenę chcą być akceptowani przez swoje otoczenie rówieśnicze. Kiedy jednak ich wygląd odbiega od „normy” – np. są zbyt wysocy, niscy, ich ciało jest nieproporcjonalne, mają nadwagę lub dużą niedowagę, nie są w stanie zrozumieć, że są inni od reszty. Powstające wtedy kompleksy oraz problemy emocjonalne mogą być przyczyną poważnych zaburzeń psychicznych.

Odrzucenie przez otoczenie społeczne oraz pogłębianie się wewnętrznych problemów może być początkiem rozwoju depresji. Do jej typowych objawów zalicza się:

• narastające trudne emocje,
• poczucie odrzucenia, beznadziejności i pustki,
• smutek i żal,
• przygnębienie i apatię,
• wycofanie się z życia społecznego,
• zanirzonie samooceny,
• bardzo niskie poczucie własnej wartości,
• bierność i poczucia bycia gorszym od innych.

Młode dziewczęta oraz chłopcy, których fizyczność nie jest zaaprobowana przez ich rówieśników, bardzo cierpią z tego powodu. Poczucie bycia innym i gorszym oraz odrzucenie przez rówieśników pogłębiają kompleksy i jeszcze bardziej zaniżają samoocenę.

U osób młodych depresja ma związek przede wszystkim z problemami i trudnościami w kontaktach z rodzinom i rówieśnikami. Nieakceptowanie swojego wyglądu przez młodą osobę oraz brak wsparcia ze strony rodziny może być przyczyną rozwoju zaburzeń nastroju. U młodych ludzi cierpiących na depresję bardzo często obserwowane są myśli i plany samobójcze. Warto zatem obserwować zachowanie takich osób, interesować się ich przeżyciami oraz problemami, depresja u młodego człowieka może być bardzo niebezpieczna i utrudnia mu funkcjonowanie w normalny sposób.

Zaburzenia depresyjne połączone z zaburzeniami obrazu własnej osoby mogą być przyczyną utrwalania się kompleksów oraz wycofania się z życia społecznego. Powstawanie lęków oraz zaniżona samoocena utrudniają pomoc takim osobom. Praca nad poprawą ich samopoczucia może być trudna. Zaniżony nastrój, bardzo niska samoocena oraz poczucie niższości są charakterystyczne dla depresji. W tym wypadku dochodzą jeszcze problemy z nieakceptowaniem swojego wyglądu fizycznego i zaburzonym obrazem własnej osoby.

Młode osoby mają tendencję do budowania swojego poczucia wartości oraz samooceny na opinii innych. Zwykle jest to ocena rówieśników. Kiedy te oceny są negatywne, a środowisko rodzinne nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego wsparcia młodemu człowiekowi, problemy zaczynają się piętrzyć. Przyczynami depresji mogą być problemy z akceptacją swojej fizyczności. Taki problem może dosięgnąć każdego człowieka, jednak najbardziej narażone są w tym wypadku osoby młode oraz te, które budują swoje poczucie własnej wartości na ocenach otoczenia.

Budowanie obrazu siebie i poczucia wewnętrznej wartości na tym, co powie ktoś inny, może być przyczyną depresji i innych poważnych zaburzeń psychicznych. Prawdziwa wartość człowieka znajduje się w jego wnętrzu. Wygląd fizyczny jest ważny, ale nie najważniejszy w kontaktach z innymi. Bycie atrakcyjnym może oznaczać ciekawe zainteresowania, nietypowe umiejętności czy zdolności lub cechy osobowości. Niekoniecznie musi to być wygląd zewnętrzny wpasowany w obecnie promowane kanony piękna.

Źródła

1. Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
2. Klimasiński K., Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4.
3. Radziwiłłowicz W., Depresja u dzieci i młodzieży, Impuls, Kraków 2010, ISBN 978-83-7587-258-3.
4. Sidorowicz S., (red.), Psychiatria – praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.