Zapalenie chrząstek żebrowych – przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie chrząstek żebrowych (łac. costochondritis), nazywane również zespołem Tietzego (ang. Tietze's syndrome), to stan zapalny, który dotyczy jednej bądź kilku części chrzęstnych żeber. Choroba zwykle obejmuje stawy mostkowo-żebrowe, mostkowo-obojczykowe lub połączenia części chrzęstnej i kostnej żeber. Problem najczęściej dotyczy żebra drugiego i trzeciego.

Choroba jest stosunkowo rzadka. Ma łagodny przebieg, trwa krótko i kończy się pełnym wyleczeniem. Częściej występuje u kobiet, zwykle młodych. Po raz pierwszy opisał ją niemiecki chirurg Alexander Tietze w 1921 roku.

Choroba spowodowana jest stanem zapalnym chrząstki żebrowej, łączącej żebro z mostkiem. W większości przypadków zapalenia chrząstek żebrowych bezpośrednia przyczyna nie została zidentyfikowana. Specjaliści przypuszczają, że ma ona związek z wysiłkiem fizycznym, nadwyrężeniem, urazem lub niewielkim uszkodzeniem struktur w obrębie klatki piersiowej lub piersi. Może do nich dojść z rżżnych powodów.

Za zapalenie chrząstek stawowych może odpowiadać:

• uraz fizyczny (bezpośrednie uszkodzenie, uderzenia w klatkę piersiową),
• przeforsowanie się (zbyt intensywny wysiłek fizyczny, podnoszenie ciężkich przedmiotów),
• wymioty, atak kaszlu, śmiechu, kichania,
• powikłanie infekcji górnych dróg oddechowych (zapalenie płuc),
• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK),
• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• zapalenie kości i stawów,
• zapalenie stawu,
• guzy nowotworowe stawu mostkowo-żebrowego.

Głównym objawem zapalenia chrząstek żebrowych jest dotkliwy, nasilający się wraz z oddychaniem, ostry bólw klatce piersiowej. Kłucie pojawia się najczęściej podczas głębokiego wdechu, kichania, kaszlu, aktywności fizycznej czy skrętów klatki piersiowej (zapalenie chrząstek żebrowych objawia się głównie w momentach zmiany pozycji ciała). Towarzyszy niemal każdej codziennej czynności i utrudnia życie, ponieważ pojawia się podczas mycia, siadania, wstawania, schylania się czy ubierania.

Typowa jest także wrażliwość na dotyk, uczucie ucisku w klatce piersiowej oraz obrzęk chrząstek dotkniętych procesem chorobowym (zazwyczaj po bocznych stronach mostka, obejmując wiele żeber). Typowe jest promieniowanie bólu do ramienia lub obu ramion, do brzucha lub pleców.

Dolegliwość może powodować hiperwentylację, omdlenia, ataki paniki i lęku, a także przemijające drętwienie lub paraliż. Choroba zwykle ustępuje w przeciągu 12 tygodni, choć zdarza się, że zaburzenie ma charakter przewlekły.

Gdy pojawia się ból w klatce piersiowej, bardzo ważne jest, by ustalić podłoże problemu, czyli rozpatrzeć podejrzenia i wykluczyć inne przyczyny. Z uwagi na silny ból w klatce piersiowej, który czasem promieniuje do ramion, zapalenie chrząstek żebrowych może przypominać zawał mięśnia sercowego bądź chorobę wieńcową.

To dlatego tak ważna jest diagnostyka i badania dodatkowe. Zwykle kwestię wyjaśnia EKG czy troponiny sercowe.

Inną przyczyną bólu w przedniej części ściany klatki piersiowej, która może być mylona z zapaleniem chrząstek żebrowych jest zespół niestabilności chrząstek stawów żebrowo-mostkowych, a także nowotwory (rak piersi, rak prostaty, szpiczak mnogi i mięsak kościopochodny). W diagnostyce różnicowej pomocne są wówczas badania laboratoryjne, obrazowe, radiologiczne i biopsja.

Leczenie zapalenia chrząstek międzyżebrowych, które nie mija samoistnie po kilku tygodniach, łagodzi się za pomocą środków przeciwbólowych oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).

Gdy ból jest ostry, pomóc mogą miejscowe iniekcje glikokortykosteroidów (GKS) do stawów objętych procesem chorobowym. Ciężkie przypadki mogą wymagać zastosowania silniejszych leków przeciwbólowych z grupy opioidów (hydrokodon i oksykodon).

W terapii zapalenia zastosowanie znajdują także metody fizykoterapeutyczne. Ważne jest, by do czasu ustąpienia procesu zapalnego unikać nadmiernej aktywności fizycznej. Celem leczenia jest ustąpienie dolegliwości bólowych i odzyskanie sprawności ruchowej.