Zawał serca u kobiety - nietypowe objawy, typowe konsekwencje

Zawał serca to jedna z najczęstszych i najbardziej znanych chorób układu krążenia. Powstaje jako martwica narządu lub tkanki wywołanej niedokrwieniem. Zawał serca jest zwykle skutkiem pęknięcia blaszki miażdżycowej w naczyniu wieńcowym, czyli naczyniu doprowadzającym krew do serca.

- Objawy choroby wieńcowej to poważny i rzeczywisty problem. Badania wskazują, że połowa pacjentów po zawale serca nie jest instruowana jak postępować w przypadku wystąpienia bólu w klatce piersiowej. Trzeba też pamiętać, że więcej niż połowa zawałów występuje u osób, u których rozpoznano wcześniej chorobę wieńcową. Zdaje się, że edukacja i wyższa świadomość pacjentów jest najprostszym sposobem do późniejszego skrócenia i lepszej skuteczności leczenia. Sama edukacja nie jest procesem szybkim i łatwym, ale dzięki niej wiele osób w przypadku objawów zawału zdecyduje się szybciej wezwać pogotowie - mówi prof. Adam Witkowski, Dyrektor XXI Warsztatów WCCI w Warszawie.

Zawał u mężczyzn kojarzony jest głównie z silnym bólem czy ukłuciem za mostkiem. Ponadto występuje uczucie pieczenia, ściskania, rozrywania często promieniujące do żuchwy, lewego barku, lewej ręki i ramienia. Wydawać by się mogło, że podobne objawy powinny występować u kobiet. Niestety, często u pań symptomy są inne i nie tak proste do rozpoznania.

- U kobiet częściej występują objawy nietypowe. Stąd można powiedzieć, że objawy, które nazywamy nietypowymi, typowo występują u kobiet - dodaje prof. Witkowski.

Blisko 40 proc. kobiet z zawałem nie miało silnego bólu w klatce piersiowej. Ponadto choroba ta pojawia się u pań średnio 10 lat później niż u mężczyzn. U starszych kobiet często też równolegle występuje cukrzyca, a osoby z cukrzycą nie czują tego bólu - stąd tak trudno kobietom scharakteryzować rodzaj bólu i powiązać go z problemami kardiologicznymi. Wpływ na skuteczność rozpoznawania objawów zawału mają też aspekty...kulturowe.

- Kobiety często wręcz chcą nie zauważać objawów, ponieważ czują się odpowiedzialne za innych członków rodziny. Dolegliwości o małym natężeniu zwyczajnie bagatelizują nie dopuszczając do siebie myśli o chorobie - stwierdza prof. Witkowski.

• 7 rzeczy, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo ataku serca

• Co powinieneś wiedzieć o zawale serca, zanim cię spotka?

• 8 niewiarygodnych faktów na temat ludzkiego ciała
• 5 superfoods na zdrowe serce
• W jakim wieku jest twoje serce?

Kolejną przyczyną czy też barierą są hormony - to one dłużej chronią kobiety przed zawałem. Jednak to wszystko ma również drugą stronę medalu. Ponieważ objawy zawału u kobiety trudno rozpoznać - często mylone są one z zatruciem pokarmowym, grypą czy objawami menopauzy - panie trafiają do kardiologa dużo później niż panowie. A to wiąże się z rozpoznaniem choroby w bardziej zaawansowanym stadium lub nawet w trakcie ratowania życia, kiedy zawał już nastąpił.

- Na wynik leczenia zawału serca w dużym stopniu wpływa czas od wystąpienia bólu do wezwania pogotowia. Ryzyko zgonu osób leczonych z opóźnieniem jest znacznie większe, stąd mówimy o tzw. złotej godzinie w kardiologii, czyli o czasie najbardziej optymalnym dla osiągnięcia najlepszego efektu leczniczego dla pacjenta - podkreśla prof. Witkowski.

Co zatem powinno wzbudzić podejrzenia wśród pań?

Niepokojące objawy to:

• duszności bez bólu w klatce piersiowej,
• ból krtani lub okolic,
• ból barku, a także mięśni,
• ból w nadbrzuszu,
• nudności,
• wymioty,
• zmęczenie i osłabienie,
• zimne poty na czole lub górnej wardze,
• nierówne bicie serca.

Warto podkreślić, że u kobiet ból w klatce piersiowej nie musi być umiejscowiony w okolicy mostka. Nierzadko są to kłucia niedaleko prawej lub lewej łopatki, a także w okolicy brzucha. Dolegliwości w klatce piersiowej kojarzone są przez kobiety z nadmiernym stresem, lękami czy nadmiernym wysiłkiem fizycznym i zbyt szybkim tempem życia. Ale sprawdzianem może być wchodzenie po schodach. Ciągłe osłabienie i chroniczne zmęczenie nie są efektem stresu, a często właśnie chorób układu krążenia - stąd, jeśli podczas wchodzenia po schodach występuje duszność, zmęczenie i ucisk w klatce piersiowej to znak, że należy jak najszybciej udać się do kardiologa.

Czasem objawy wydają się błahe, ale nie wolno ich lekceważyć. Zdecydowanie lepiej jest przebadać się i zweryfikować, w jakim stanie jest nasz układ krążenia i serce. Nasz ciało daje nam konkretne sygnały, stąd umiejętne rozpoznawanie objawów może uratować nasze zdrowie i życie.

Artykuł powstał z okazji XXI edycji warsztatów Warsaw Course on Cardiovascular Interventions (WCCI).