Zażywają je 3 miliony Polek. Skutki uboczne występują najczęściej latem
Antykoncepcja hormonalna to rozwiązanie, po które często pacjentki celowo sięgają latem, w sezonie urlopowym. Niewiele z nich jednak wie, że wysokie temperatury i tabletki tworzą kombinację wysokiego ryzyka. Wystarczy niewielkie odwodnienie, długa podróż i wysoka temperatura, by rosło ryzyko zakrzepicy, zaburzeń ciśnienia czy migreny.
Upały mogą sprzyjać skutkom ubocznym antykoncepcji hormonalnej
W tym artykule:
Najgorszy dostęp do antykoncepcji
Według raportu European Contraception Policy Atlas 2025, aktualnie tylko 33,2 proc. Polek ma regularny dostęp do antykoncepcji - jest to po raz 6. z rzędu najniższy wynik w Europie. Jak wskazywali eksperci fundacji Centrum Praw Kobiet, utrudniony dostęp do antykoncepcji ma głównie wymiar ekonomiczny, ale zmagamy się także z niską świadomością na temat metod zapobiegania ciąży i chorobom przenoszonym drogą płciową ogólnie - a już szczególnie w wymiarze nowoczesnych metod antykoncepcji. To niesie ze sobą konsekwencje. Nie znamy skutków ubocznych, jakie może powodować antykoncepcja hormonalna, nie wiemy jak właściwie ją stosować, żeby organizm nie doznał szoku.
Antykoncepcja hormonalna może przede wszystkim zwiększać ryzyko schorzeń takich jak:
choroby wątroby,
Chętnie sięgają po antykoncepcję latem
Dodatkowo nie bez znaczenia jest pora roku, zwłaszcza w kontekście zakrzepicy. Estrogeny zawarte w antykoncepcji sprzyjają krzepnięciu krwi, a wysokie temperatury powodują odwodnienie i zwiększoną lepkość krwi. Ten efekt synergistyczny może zwiększać ryzyko zakrzepów, szczególnie u kobiet po 35. roku życia, palących papierosy, z nadwagą.
- Tabletki antykoncepcyjne, zwłaszcza te dwuskładnikowe, zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepicy u pacjentek już predysponowanych. Na tę predyspozycję wpływają m.in. zwiększona masa ciała, niewielka ilość ruchu, ale i wiek. Niezwykle groźnym czynnikiem są jednak długie podróże samolotem, na które częściej decydujemy się właśnie latem. Znam przypadek pacjentki, która właśnie w wyniku tej kombinacji, czyli antykoncepcji hormonalnej, predyspozycji do zakrzepów i długiego, 10-godzinnego lotu, doznała zatorowości płucnej - mówi w rozmowie z WP abcZdrowie ginekolożka lek. Agnieszka Ledniowska.
Co więcej, jak wskazuje lekarka, zdarzają się pacjentki, które celowo rozpoczynają stosowanie antykoncepcji hormonalnej latem właśnie ze względu na nadchodzący urlop. - Zdarza się, że mają wyczekane wakacje i bardzo chcą przesunąć termin miesiączki albo w ogóle ją wyeliminować, więc proszą o antykoncepcję przed urlopem - dodaje.
Jak zniwelować ryzyko zakrzepicy, kiedy czynniki ryzyka tak bardzo się na siebie nakładają? - Kwestia stylu życia brzmi banalnie, ale naprawdę jest kluczowa. Im więcej ruchu wprowadzimy, zwłaszcza w sezonie letnim, tym mniejsze ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej - mówi dr Ledniowska.
- Trzeba bezwzględnie zbudować świadomość, że wstawanie, przechadzanie się, każda forma delikatnego ruchu po każdej godzinie siedzenia jest kluczowa w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Jest to wykonalne nawet w podróży, nawet podczas długiego lotu samolotem. Po prostu wstańmy, przejdźmy się nawet do toalety. I dbajmy o nawodnienie - podkreślał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. dr hab. Aleksander Sieroń, konsultant krajowy w dziedzinie angiologii, członek Zespołu Specjalistów Chorób Naczyń Unii Europejskiej i Royal Medical Society.
Ginekolożka zaznacza również, że osoby z grupy ryzyka powinny informować o planowanych długich podróżach swojego lekarza prowadzącego, który przedstawi zalecenia, a w niektórych przypadkach może nawet wypisać receptę na leki przeciwzakrzepowe.
Poza zwiększonym ryzykiem wystąpienia zakrzepów antykoncepcja hormonalna w połączeniu z upałem sprzyja obrzękom i migrenom. Estrogeny mogą też wpływać na wzrost ciśnienia, a odwodnienie i upał dodatkowo je destabilizują. Wreszcie antykoncepcja hormonalna metabolizowana jest w wątrobie, a przewlekłe odwodnienie i przegrzanie mogą zaburzać jej funkcjonowanie.
Fundują organizmowi szok
Lekarze i raporty zgodnie wykazują, że mamy w Polsce zaskakująco niską wiedzę na temat właściwego stosowania antykoncepcji - zarówno hormonalnej, jak i niehormonalnej. Znamy zasady przyjmowania tabletek, ale nie mamy pojęcia, jaki mają wpływ na organizm. Nie mamy również świadomości, że tabletek antykoncepcyjnych nie należy odstawiać bez przygotowania - zwłaszcza, jeśli już zmagamy się z zaburzeniami miesiączkowania, trądzikiem, PMS czy PCOS.
- Odstawienie antykoncepcji hormonalnej należy zawsze przeprowadzać pod kontrolą swojego lekarza, zwłaszcza jeśli zmagamy lub w przeszłości zmagałyśmy się z zespołem policystycznych jajników, zaburzeniami miesiączkowania czy innymi objawami schorzeń hormonalnych. Nagłe odstawienie bez przygotowania, w złym momencie, w szczególności np. w połowie opakowania, może zafundować organizmowi hormonalny szok.
- Z tego względu należy też pamiętać, aby zawsze mieć zapas tabletek, zwłaszcza latem w sezonie urlopowym i zwłaszcza mając w perspektywie wyjazdy zagraniczne. Są kraje, w których nie dostaniemy tego samego preparatu – przestrzega ginekolożka.
Wśród objawów, które mogą wystąpić po nagłym, źle zaplanowanym odstawieniu antykoncepcji hormonalnej, wymienia się:
zaburzenia miesiączkowania i plamienia,
nasilenie objawów PMS,
pogorszenie samopoczucia psychofizycznego, osłabienie,
zmiany skórne, na czele z nasileniem trądziku,
nadmierne wypadanie włosów.
Może także nastąpić nawrót chorób, których objawy są "zaleczane" antykoncepcją hormonalną, takich jak endometrioza czy PCOS.
Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
