Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z najpoważniejszych powikłań cukrzycy, pojawia się u 6 do 10 proc. chorych. Komplikacje zaczynają się od kłopotów z poruszaniem, a mogą zakończyć amputacją stopy. Statystyki są zatrważające: zespół stopy cukrzycowej jest bardzo trudny w leczeniu. 5-15 proc. przypadków wymaga amputacji kończyn, co prowadzi do inwalidztwa i skrócenia życia chorego. Niestety, świadomość społeczna leczenia stopy cukrzycowej jest nadal niedostateczna.

Co to jest stopa cukrzycowa?

Zespół stopy cukrzycowej jest jednym z powikłań cukrzycy i może dotyczyć chorych na cukrzycę typu 1 oraz cukrzycę typu 2, leczonych insuliną oraz lekami doustnymi. Stopa cukrzycowa ma charakterystyczny wygląd. Skóra staje się sucha, łuszcząca się, pozbawiona owłosienia, w okolicy pięt i na innych wystających częściach stopy pojawiają się pęknięcia z towarzyszącymi ogniskami owrzodzenia i martwicy. Tkanki miękkie kończyn zanikają, paznokcie z powodu zaburzeń wzrostu są zdeformowane, a cała stopa jest niedożywiona i sina. Skóra, tkanki miękkie, mięśnie i nerwy ulegają przewlekłemu niedotlenieniu. Wpływa na to uszkodzenie naczyń tętniczych i ich stopniowe zarastanie, zmniejszanie się elastyczności naczyń i prowadzi do nasilonej miażdżycy. Ponadto, zwiększona lepkość krwi i skłonność płytek krwi do agregacji (zlepienia się), a tym samym do tworzenia zakrzepów i zatorów, staje się przyczyną powstania stopy cukrzycowej.

Zobacz film: "Co to jest hipoglikemia?"

Stopa cukrzycowa występuje pod trzema postaciami:

  • Stopa neuropatyczna

Jest najczęstszą postacią (70 proc. przypadków stopy cukrzycowej). Stwierdza się ciepłą stopę o różowym zabarwieniu z wyczuwalnym tętnem oraz upośledzeniem czucia głębokiego, wyrażającego się upośledzeniem czucia wibracji. Brak jest bolesności w ruchu, następuje niewielka bolesność w spoczynku. Struktura kości jest uszkodzona. Leczenie odbywa się w odciążeniu. Powikłanie stanowią bezbólowe owrzodzenia neuropatyczne.

  • Stopa niedokrwienna

Stan ten spowodowany jest miażdżycą zarostową naczyń obwodowych. Rozpoznanie uwzględnia wywiad (nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, palenie tytoniu), chromanie przestankowe. Stwierdza się zimną stopę z sinawym zabarwieniem oraz brak wyczuwalnego tętna na niej, martwicę lub zgorzel; zachowane jest natomiast czucie głębokie. Obecna jest bolesność w ruchu i bardzo nasilona bolesność w spoczynku. Struktura kości jest prawidłowa. Leczenie obejmuje ruch.

  • Stopa neuropatyczno-niedokrwienna (postać mieszana)

Charakteryzuje się najgorszym rokowaniem.

Powikłanie zespołu stopy cukrzycowej stanowi staw Charcota (neuroartropatia).

Wyróżniamy 4 fazy kliniczne tego stanu:

  • Faza 1 – gorąca, czerwona, obrzęknięta stopa cukrzycowa, przypominająca zapalenie tkanek.
  • Faza 2 – złamania i zwichnięcia stawów stopy.
  • Faza 3 – deformacja stopy, zniszczenie stawów.
  • Faza 4 – owrzodzenie w okolicy łuku stopy.

Objawy stopy cukrzycowej

Przyczyną stopy cukrzycowej są zmiany w naczyniach krwionośnych oraz uszkodzenie włókien nerwowych – jest to tzw. neuropatia obwodowa. Powstaniu tych zmian sprzyja złe wyrównanie cukrzycy. Neuropatia prowadzi do utraty czucia bólu i temperatury w obrębie stóp, co objawia się niezauważaniem żadnych dolegliwości, np. skaleczeń. Łatwo w takiej sytuacji o oparzenie stóp, jeżeli chory pragnie rozgrzać zmarznięte stopy o bezpośrednie źródło ciepła (piece, kominki, gorąca woda). Również otarcie skóry spowodowane źle dopasowanymi butami bywa przyczyną powstania owrzodzeń.

Typowymi objawami stopy cukrzycowej są dolegliwości bólowe, takie jak: uczucie pieczenia, mrowienie lub drętwienie kończyn, które nasilają się zwłaszcza wieczorem lub w nocy. Stopa cukrzyka przestaje powoli pełnić podstawową funkcję narządów stanowiących aparat podpórkowy – staje się strukturą chorą, źródłem cierpienia i dolegliwości. Dochodzi więc do uszkodzenia struktury stopy, w obrębie której powstają: pęknięcia skóry suchej i inne choroby skóry. Z czasem stanowią zagrożenie nie tylko dla chorej kończyny, ale i dla życia chorego. Może to doprowadzić do amputacji palców, często całej stopy, a nawet ud. Aby temu zapobiec, niezmiernie ważne są profilaktyka i leczenie zespołu stopy cukrzycowej.

Zespół stopy cukrzycowej to powikłania cukrzycy. Występuje u 15 proc. wszystkich chorych na cukrzycę. Opisane powyżej zmiany, stanowiące jedynie zarys istoty stopy cukrzycowej, są konsekwencją istnienia neuropatii cukrzycowych. Neuropatia ruchowa w przebiegu cukrzycy prowadzi do zaników mięśni i zaburzonej współpracy prostowników i zginaczy oraz zniekształcenia stopy. Neuropatia czuciowa, poprzez zaburzenia czucia bólu temperatury, dotyku, zwiększa ryzyko urazów, które z kolei przyczyniają się do powstawania owrzodzeń. Neuropatia autonomiczna powoduje zaś powstawanie przetok tętniczo-żylnych i upośledzenie utlenowania krwi, co prowadzi do zaburzeń troficznych wpływających na owrzodzenia.

Leczenie stopy cukrzycowej

W przypadku, gdy chory znajdzie się w szpitalu, program leczniczy rozpoczyna się od unieruchomienia nogi, odciążenia jej i leżenia w łóżku.

Amputacja stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to bardzo niebezpieczne powikłanie cukrzycy, które może doprowadzić do konieczności amputacji kończyny. Zmiany mogą mieć charakter: naczyniowy...

Zapobiega to szerzeniu się zakażenia i polepsza utlenienie tkanek stopy. Chirurg usuwa tkanki martwe, podaje odpowiednie antybiotyki oraz pobiera posiewy bakteriologiczne. Lekarz ocenia też stan ukrwienia stopy z myślą o ewentualnej operacji, której celem jest polepszenie przepływu krwi w stopie. W tym celu stosuje się protezy naczyniowe, pozwalające ominąć zatkane tętnice albo sympatektomię lędźwiową. W ten sposób można utrzymać rozszerzenie naczyń tętniczych w kończynach dolnych. Wraz z leczeniem chirurgicznym podaje się insulinę, leki wspomagające leczenie i antybiotyki. Stosuje się również odpowiednią dietę dla cukrzyków.

Zespół stopy cukrzycowej jest poważnym problemem społecznym, wymaga współdziałania lekarzy różnych specjalności. Z pewnością lepiej zapobiegać niż leczyć, więc przestrzeganie zasad profilaktyki cukrzycy staje się kwestią nadrzędną. W przeciwnym razie pacjentowi grozi amputacja kończyny. Ważne jest, aby była wykonana w odpowiednim momencie. Jest to zabieg radykalny, ale bywa wybawieniem dla pacjenta, któremu dobre i funkcjonalne protezowanie poamputacyjne przywraca możliwość prowadzenia aktywnego życia. Z danych amerykańskich wynika, że rocznie w USA dokonuje się u pacjentów z cukrzycą około 54 tys. amputacji, z których połowa jest poniżej kostki, połowa powyżej niej, co stanowi połowę ogółu tych zabiegów spowodowanych chorobami kończyn. Dane statystyczne są przerażające – chorzy na cukrzycę osiągają 25 razy większą konieczność amputacji nogi niż ogół populacji, ponadto 70 proc. amputacji na świecie jest spowodowanych powikłaniami cukrzycy, a co 30 sekund na świecie dochodzi do amputacji nogi u chorego na cukrzycę. Należy jednak wspomnieć, że 85 proc. amputacji u chorych na cukrzycę można zapobiec.

Profilaktyka stopy cukrzycowej

Wielu przypadkom owrzodzeń, a zwłaszcza amputacji u chorych można zapobiec, pod warunkiem wczesnego rozpoznania problemu oraz odpowiedniej profilaktyki pięty cukrzycowej.

Oto kilka wskazówek.

  • Utrzymanie poziomu cukru we krwi w optymalnych, fizjologicznych granicach poprzez zdrową dietę i odpowiednią dawkę leków, decyduje o uniknięciu tego powikłania.
  • Wygodne obuwie z naturalnych materiałów oraz wełniane lub bawełniane skarpetki zapobiegają uszkodzeniu stopy cukrzycowej. Obuwie noszone przez chorego powinno być dostatecznie szerokie, w odpowiednich rozmiarach, obcas powinien być niski i szeroki.
  • Pielęgnacja stóp to podstawa. Oszczędnie i delikatnie obcinaj paznokcie i wycinaj skórki. Miejsca zmienione chorobowo natłuszczaj – można stosować maść witaminową.
  • Nie wolno lekceważyć nawet lekkich skaleczeń, należy je zabezpieczyć jałowymi opatrunkami, a jeżeli nie goją się – wymagają natychmiastowej konsultacji z lekarzem.
  • Powinno się unikać spacerów na boso (nawet po domu) oraz stosowania maści na odciski.

Paznokcie powinny być obcięte prosto - nie na kształt litery V - ale niezbyt krótko. Jeżeli chory na cukrzycę ma problem z obcięciem paznokci, powinien skorzystać z pomocy personelu medycznego.

Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Karnafel W. Stopa cukrzycowa, Czelej, Lublin 2008, ISBN 978-83-60608-081
  • Czech A., Tatoń J. CUKRZYCA: Podręcznik diagnostyki i terapii, Elamed, Katowice 2009, ISBN 978-83-61190-01-1
  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
  • Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0

Źródła zewnętrzne

Powikłania cukrzycy

Komentarze (7)
~WierkaC
~WierkaC 2 miesiące temu

Tak, mój dziadek leczył stopę cukrzycową właśnie sesjami HBOT w atamedzie i efekty były zdumiewające. Podobno tlenoterapia hiperbaryczna ma też zastosowanie w stomatologii i implantologii - przyspiesza gojenie po zabiegach chirurgii szczękowej.

Odpowiedz
~Kamcia.
~Kamcia. 5 miesięcy temu

Mam 33 lata ,kilka dni temu byłam u dentysty na zatruciu zęba bez znieczulenia. Dodam że miałam pół szczęki opuchnietej łącznie z gardłem ,ból był potworny po zatruciu jeszcze dwie godziny się strasznie męczylam .Ból zęba w końcu ustąpił, ale następnego dnia obudzilam się z opuchnietą bolącą prawą stopą .I teraz nie wiem czy ma to jakiś związek z zębem ,czy może nagłą zmianą temperatury , gdyż zrobiło się nagle gorąco ,czy może od cukrzycy albo od ciśnienia ? Choruje na cukrzycę typu 2 i nadciśnienie, lecze się od trzech lat regularnie przyjmuje leki jestem pod stałą opieką lekarzy .Boje się że może to być stopa cukrzycowa te parę dni zwlekałam łudząc się że może przejdzie, niestety ten obrzęk stopy wcale nie schodzi ,a do kompletu odczuwam ból i ten ból sięga aż powyżej kostki jakby go opisać ból jest jak przy siniaku lub krwiaku tak bym go opisała .W poniedziałek wybieram się do lekarza bo innego wyjścia nie mam, a nogi stracić nie chce :( .

Odpowiedz
mgr Rogus Marcin
mgr Rogus Marcin ponad rok temu

Istotne informacje, jednak wielka szkoda, że przy leczeniu stopy cukrzycowej nie wspomnieliście nic Państwo o larwoterapii, hirudoterapii i ozonoterapii. Te metody wykazują się niezwykłą skutecznością w leczeniu powikłań cukrzycowych. Niestety w Polsce pozostają poza kanonem oficjalnych metod leczniczych tej choroby. Budujące się w martwiczej tkance flory bakteryjne często są antybiotykodporne, natomiast enzymy larwalne świetnie sobie radzą z takimi bakteriami jak MRSA. Natomiast w zakresie rozrzedzenia krwi i usprawnienia krążenia w miażdżycy naczyń kończyn, niezastąpione są hirudozwiązki z pijawek lekarskich. Kilka przykładów terapii z zastosowaniem w/w można zobaczyć tutaj: http://www.med-bertarogus.pl/#!larwoterapia-leczenie-stopy-cukrzycowej/cdas

Odpowiedz
~Camea
~Camea ponad rok temu

Nie ma profilaktyki przez pojawieniem się problemu, diabetolodzy nic nie mówią o ćwiczeniach , odciążaniu stóp u cukrzyków. Jestem cukrzykiem typu II od prawie 20 lat, a stopy mam w bardzo dobrej formie. Do tej pory żaden diabetolog nie zapytał mnie o stopy ani nie mówił o zapobieganiu. Dlaczego serwują musztardę po obiedzie?? Ten problem można wycofać , lub powstrzymać. Dlaczego w Polsce nie ma profilaktyki ?? Jest płacz po szkodzie.

Odpowiedz
~kasia
~kasia ponad rok temu

Nadwaga wiąże się z licznymi problemami zdrowotnymi :choroby serca, cukrzyca, miażdżyca, zawały itd. Ludzie sobie sprawy z tego nie zdają a potem jest już za późno! Trzeba zmienić nawyki żywieniowe i zacząć się regularnie i zdrowo odżywiać! Pokaż że ty też schudniesz z naszą pomocą. Uwierz w to! Polecam zdrowe, smaczne odchudzanie, bez głodowania i bez efektu jo-jo. idealnafigura24.pl

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Powikłania cukrzycy
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Powikłania cukrzycy
Powikłania cukrzycy

Zespół stopy cukrzycowej - co powinieneś wiedzieć?

i/lub naczyń przez wysokie stężenia glukozy we krwi. Jak dochodzi do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej? Mechanizm rozwoju tego powikłania cukrzycy przedstawia (...) w codziennej diecie. Preparaty te pomagają w rekonwalescencji...

Powikłania cukrzycy

10 sposobów na uniknięcie komplikacji cukrzycowych

10 sposobów na uniknięcie komplikacji cukrzycowych

Regularnie odwiedzaj lekarza Cukrzyk powinien odwiedzać lekarza pierwszego kontaktu co najmniej cztery razy w roku. Co więcej, powinien on regularnie badać poziom cukru we krwi, nerki, nerwy oraz stan uzębienia. Istotne jest również to,...

Powikłania cukrzycy

Kwasica hiperosmotyczna

Kwasica hiperosmotyczna (zwana fachowo nieketonową hiperglikemią hiperosmolalną) to jedno z ostrych powikłań cukrzycy, które jest zespołem zaburzeń w metabolizmie glukozy, wody i elektrolitów, powstających w następstwie...

Powikłania cukrzycy

Kwasica ketonowa - ketogeneza, objawy, leczenie

Kwasica ketonowa powstaje w następstwie niewystarczającej ilości insuliny lub upośledzonego działania transporterów komórki, które nie mogą spożytkować obecnej we krwi glukozy. Można więc użyć sformułowania, że tkanki "głodują", więc organizm podejmuje...

Powikłania cukrzycy

Objawy stopy cukrzycowej

Objawy stopy cukrzycowej

środków pieniężnych oraz cierpliwości i wytrwałości. Stopa cukrzycowa jest wynikiem powikłania cukrzycy. Stopa cukrzycowa zmniejsza wrażliwość stóp (...) . Nieleczone objawy cukrzycy wpływają niszcząco...

Powikłania cukrzycy

Śpiączka cukrzycowa

, ostrych powikłań cukrzycy: kwasicy ketonowej, nieketonowej hiperglikemii hiperosmolalnej (kwasicy hiperosmotycznej), kwasicy mleczanowej, hipoglikemii (...) węglowodanów w związku z zaburzeniami układu nerwowego...

Powikłania cukrzycy

W Danii spada liczba amputacji u osób z cukrzycą

W Danii spada liczba amputacji u osób z cukrzycą

W Danii spada liczba amputacji kończyn u osób cierpiących na zespół stopy cukrzycowej - podają duńscy naukowcy. Są przekonani, że ten spadek oznacza poprawę opieki diabetologicznej. Jak sytuacja wygląda w Polsce? Duńscy lekarze analizowali liczbę amputacji...

Powikłania cukrzycy

Problem nietrzymania moczu - które produkty go wzmagają?

Problem nietrzymania moczu - które produkty go wzmagają?

Za duża podaż płynów Osoby dotknięte problemem nietrzymania moczu niekiedy rezygnują z przyjmowania dużej ilości płynów w ciągu dnia. Niestety to poważny błąd, ponieważ mocz staje się mocno skoncentrowany i może podrażniać błony pęcherza, a to z kolei...