16 proc. wyższe ryzyko zawału lub udaru. Serce nie lubi tego nawyku

Badacze przeanalizowali dane zdrowotne ponad 323 tys. dorosłych osób, których średni wiek wynosił około 57 lat. Uczestnicy określali swój chronotyp, czyli naturalną preferencję dotyczącą godzin snu i aktywności. Około 8 proc. badanych to zdecydowanie "nocne marki", natomiast 24 proc. osoby zdecydowanie poranne. Pozostała grupa funkcjonowała pomiędzy tymi skrajnościami.

Stan zdrowia sercowo-naczyniowego oceniano przy pomocy systemu Life's Essential 8 opracowanego przez American Heart Association. Uwzględnia on jakość snu, aktywność fizyczną, sposób odżywiania, masę ciała, poziom cukru, cholesterolu i ciśnienia tętniczego. Naukowcy ustalili, że "nocne marki" częściej mają niekorzystny profil zdrowotny i są bardziej zagrożone zawałem serca lub udarem mózgu niż osoby funkcjonujące według bardziej typowego rytmu dobowego.

Wyniki pokazały, że osoby preferujące późne zasypianie znacznie częściej uzyskiwały niekorzystne wyniki w ocenie zdrowia sercowo-naczyniowego. Naukowcy wyliczyli, że osoby uznane za "nocnych marków" były o 79 proc. bardziej narażone na uzyskanie słabego wyniku ogólnego zdrowia układu krążenia niż osoby o pośrednim chronotypie.

Jeszcze bardziej niepokojące okazały się dane dotyczące długoterminowego ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. W trakcie niemal 14-letniej obserwacji u uczestników badania odnotowano ponad 18 tys. takich przypadków, w tym ponad 11 tys. zawałów serca i ponad 7 tys. udarów mózgu. Analiza wykazała, że u nocnych marków ryzyko wystąpienia zawału lub udaru było o 16 proc. wyższe niż u osób funkcjonujących według bardziej typowego rytmu dnia.

Autorzy badania zwrócili uwagę, że zależność pomiędzy późnym chronotypem a zdrowiem serca była wyraźniejsza u kobiet niż u mężczyzn. Dokładne przyczyny tego zjawiska nie są jeszcze znane. Badacze wskazują jednak, że mogą mieć znaczenie zarówno różnice biologiczne, jak i czynniki społeczne wpływające na rytm życia oraz regenerację organizmu.

Zdaniem naukowców samo późne zasypianie nie jest jedynym problemem. Osoby określane jako "nocne marki" częściej wykazywały również inne zachowania zwiększające ryzyko chorób serca. Najsilniejsze związki dotyczyły palenia papierosów oraz niedoboru snu. W tej grupie częściej obserwowano także mniejszą aktywność fizyczną, gorsze nawyki żywieniowe, wyższą masę ciała oraz mniej korzystne wyniki dotyczące poziomu glukozy we krwi.

Eksperci zwracają uwagę, że wiele osób o wieczornym chronotypie musi funkcjonować zgodnie z godzinami narzuconymi przez pracę czy szkołę. Taka rozbieżność pomiędzy biologicznym zegarem organizmu a codziennymi obowiązkami może prowadzić do przewlekłego stresu i zaburzeń metabolicznych.

Naukowcy podkreślają, że chronotyp jest częściowo zapisany w genach, jednak nie oznacza to, że nie można wpływać na własny rytm dobowy. Badania wskazują, że stopniowe przesuwanie godzin snu i pobudki może przynieść korzyści zdrowotne. Szczególnie pomocne może być:

• regularne wstawanie o tej samej porze, także w weekendy,
• ekspozycja na naturalne światło tuż po przebudzeniu,
• ograniczenie korzystania z telefonu, tabletu i telewizora przed snem,
• planowanie intensywnej aktywności fizycznej wcześniej w ciągu dnia,
• unikanie kofeiny i alkoholu wieczorem,
• dbanie o 7-9 godzin snu każdej nocy.

Autorzy badania podkreślają, że jakość i długość snu powinny być traktowane jako jeden z kluczowych elementów profilaktyki chorób serca.

Źródło: Journal of the American Heart Association