Alarmujący objaw po 50-tce. Może zwiastować raka trzustki

Mateusz Różański
Rak trzustki może być wcześnie wykrytyRak trzustki może być wcześnie wykryty
Źródło zdjęć: © Getty Images | BSIP, UIG

– Nawet 50 proc. pacjentów ma szansę na 5-letnie przeżycie, jeśli rak trzustki zostanie wykryty na etapie dającym możliwość operacji – mówi w rozmowie z Polityką Zdrowotną dr Katarzyna Baumgart-Gryn. Czujność na objawy tego nowotworu może uratować życie.

  • Podstępny przebieg: Rak trzustki przez długi czas nie daje charakterystycznych objawów, przez co większość pacjentów trafia do lekarza w zaawansowanym stadium, gdy guz jest nieoperacyjny lub dał przerzuty.
  • Czerwone flagi: Do kluczowych symptomów ostrzegawczych należą żółtaczka, niezamierzona utrata masy ciała, przewlekłe osłabienie oraz ból promieniujący do okolicy lędźwiowej (często przy zaawansowanym guzie trzonu lub ogona).
  • Cukrzyca po 50. roku życia jako sygnał.
  • Kluczowa rola chirurgii: Jedyną szansą na wyleczenie jest operacja (np. operacja Whipple’a lub resekcja dystalna), jednak kwalifikuje się do niej zaledwie ok. 20 proc. chorych.
  • Przełom w farmakoterapii: Obok standardowej chemioterapii, której skuteczność ogranicza specyficzne mikrośrodowisko guza, pojawił się nowy lek (daraxonrasib), który w badaniach niemal dwukrotnie wydłużył przeżycie pacjentów w II linii leczenia.

Rak trzustki to jeden z najgroźniejszych i najbardziej podstępnych nowotworów złośliwych. Występuje znacznie rzadziej niż inne raki, ale charakteryzuje się bardzo wysoką śmiertelnością, bo zwykle diagnozowany jest już w mocno zaawansowanym stadium. Według Krajowego Rejestru Nowotworów rocznie na tego raka zwanego "cichym zabójcą" zapada w Polsce ok. 3 700 mężczyzn i 3 400 kobiet. Stanowi on więc czwartą najczęstszą przyczynę zgonów z powodu nowotworów w kraju. Jednocześnie rak trzustki należy do nowotworów, które rzadko dają jednoznaczne sygnały na wczesnym etapie, przez co większość chorych trafia do specjalistów dopiero w zaawansowanym stadium.

Pierwsze, specyficzne symptomy


– Przede wszystkim to, że przez długi czas może nie dawać żadnych charakterystycznych objawów. Pacjenci często trafiają do lekarza dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana. W części przypadków guz jest wówczas nieoperacyjny albo pojawiły się przerzuty – tłumaczy w rozmowie z Polityką Zdrowotną dr Katarzyna Baumgart-Gryn z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej, Metabolicznej i Torakochirurgii Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Medycznego, kierowanej przez prof. dr. hab. n. med. Wojciecha Lisika.


WIDEO
Objaw raka wzięła za ukąszenie owada. "Chorują i umierają młode kobiety"

Jako pierwsze mało specyficzne symptomy dr Baumgart-Gryn wymienia osłabienie, niezamierzoną utratę masy ciała oraz dolegliwości bólowe. Z tego powodu pacjenci rzadko od razu podejrzewają tak poważne zagrożenie.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Chociaż powszechne badania przesiewowe dla całej populacji nie istnieją, występują konkretne objawy i sytuacje kliniczne, które powinny zapalić czerwoną lampkę.

Jednym z najbardziej czytelnych znaków ostrzegawczych jest żółtaczka. Pojawia się ona wówczas, gdy guz zlokalizowany w głowie trzustki uciska przewód żółciowy, blokując swobodny odpływ żółci.


– Drugim sygnałem, na który chciałabym zwrócić uwagę, jest świeżo rozpoznana cukrzyca typu 2 u osoby po 50. roku życia. W takiej sytuacji warto poszerzyć diagnostykę i ocenić również trzustkę. Cukrzyca może być czynnikiem ryzyka raka trzustki, ale może też być jednym z pierwszych objawów rozwijającego się nowotworu – tłumaczyła onkolożka.

Pacjenci często kojarzą raka trzustki z dokuczliwym bólem brzucha lub pleców. Dr Baumgart-Gryn podkreśla jednak, że ból rzadko bywa objawem wczesnym:

– Kiedy pojawia się ból promieniujący do pleców, może to już świadczyć o zaawansowaniu procesu chorobowego. Szczególnie guzy trzonu i ogona trzustki mogą długo rozwijać się bez objawów, które skłoniłyby pacjenta do wykonania badań – podkreśla.

Jedyną metodą dającą szansę na całkowite wyleczenie pozostaje zabieg chirurgiczny, choć kwalifikuje się do niego zaledwie około 20 proc. pacjentów.

Głowa trzustki: Wykonuje się rozległą pankreatoduodenektomię, znaną jako operacja Whipple’a (usunięcie głowy trzustki wraz z dwunastnicą).

Trzon i ogon trzustki: Stosuje się resekcję dystalną trzustki. Choć technicznie jest to zabieg nieco prostszy (nie wymaga skomplikowanego zespolenia trzustkowo-jelitowego), guzy w tej lokalizacji bywają wyjątkowo podstępne i wykrywa się je później.

Wyzwania chemioterapii i przełomowe leki

Leczenie systemowe (chemioterapia) stosuje się zarówno po operacji, jak i u chorych nienadających się do zabiegu. Skuteczność leków bywa jednak ograniczona ze względu na specyficzną budowę guza:

Jak podkreśla dr Katarzyna Baumgart-Gryn, nowotwór trzustki ma specyficzne mikrośrodowisko. Wokół komórek nowotworowych występuje rozbudowana tkanka zrębowa, określana jako desmoplastyczna. Guz jest słabo ukrwiony, co m.in. utrudnia docieranie leków do komórek nowotworowych.

Mimo tych trudności medycyna odnotowuje pierwszy od lat prawdziwy przełom farmakologiczny.

– Standardem pozostaje chemioterapia. W pierwszej linii mamy dwa główne schematy wielolekowe. Gdy choroba mimo to postępuje, przechodzimy do leczenia drugiej linii, i tu pojawił się nowy lek: daraxonrasib. W badaniu klinicznym pacjenci leczeni tym lekiem żyli średnio ponad rok, a ci na chemioterapii około pół roku. To niemal dwukrotne wydłużenie przeżycia, wcześniej niespotykane w tej grupie chorych – podkreśla onkolożka.

Źródło: Polityka Zdrowotna

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie