Asystent osoby niepełnosprawnej. Będą zmiany w przepisach

Asystent osoby niepełnosprawnej to osoba, która wspiera w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego, ale nie zastępuje medyka. W praktyce oznacza to, że może pomóc w organizacji dnia, wyjściu z domu czy sprawach urzędowych, natomiast nie ma uprawnień do wykonywania zabiegów, rehabilitacji ani podawania leków. To ważne rozróżnienie, bo program oferujący pomoc w tej sferze ma odciążać rodzinę i zwiększać samodzielność osoby z niepełnosprawnością, ale nie zastępować świadczeń leczniczych.

Zakres wsparcia jest ustalany indywidualnie. W zależności od potrzeb asystent może towarzyszyć w spacerach i wyjściach, pomagać w dojazdach, robić zakupy razem z podopiecznym, wesprzeć w wypełnianiu formalności, przygotować prosty posiłek albo pomóc w czynnościach higienizacyjnych. Celem jest nie tylko ułatwienie codzienności, lecz także umożliwienie pełniejszego udziału w życiu społecznym i zawodowym.

W programie "Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej" mogą uczestniczyć osoby, które mają ważne orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Jeśli dokument traci ważność lub termin wkrótce mija, trzeba wcześniej zadbać o jego przedłużenie, bo bez aktualnego orzeczenia wsparcie nie zostanie przyznane.

Środki w ramach programu rozdziela gmina, a nabory wniosków samorządy zwykle ogłaszają pod koniec roku na kolejny rok. Informacji najlepiej szukać na stronach lokalnych instytucji pomocy społecznej, takich jak Centrum Pomocy Rodzinie lub Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. We wniosku trzeba precyzyjnie opisać, jakiej pomocy potrzebuje osoba zgłaszająca się do programu, ponieważ na tej podstawie urząd szacuje limit godzin.

Maksymalne limity to: przy stopniu znacznym do 720 godzin rocznie (około 60 miesięcznie), a przy umiarkowanym - do 480 godzin rocznie (około 40 miesięcznie). Nie jest to jednak gwarantowana liczba, a finalny przydział zależy od realnych potrzeb i zakresu czynności, które ma przejąć asystent.

Zobacz też: Nowa ustawa o asystencji osobistej. Seniorzy po 65. roku życia poza systemem wsparcia

Asystentem powinien być ktoś z odpowiednim przygotowaniem lub doświadczeniem w pracy z osobami z niepełnosprawnością, np. po kursie. Co do zasady nie powinna to być osoba z rodziny beneficjenta, ponieważ asystent ma uzupełniać opiekę, a nie formalizować rodzinne obowiązki. Jeśli jednak nie ma innej możliwości, samorząd może wyrazić zgodę, by rolę asystenta pełnił krewny.

Równolegle zapowiadane są zmiany systemowe: nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a usługa ma być dostępna od kwietnia 2027 r. Nowy model ma przewidywać bardziej elastyczne wsparcie - od 20 do nawet 240 godzin miesięcznie, przyznawane decyzją na okres od roku do maksymalnie 3 lat, z możliwością przedłużenia, i bezpłatne dla korzystającego.

Zobacz też: Nowe wytyczne. Przy tych schorzeniach orzeczenie o niepełnosprawności może być wydane na stałe

oprac. Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Prawo.pl
2. PAP