Bezmocz (anuria) - czym jest, przyczyny, objawy, diagnozowanie, leczenie

Bezmocz to przypadłość pacjentów, którzy borykają się z zaburzeniami czynności układu moczowego. Bezmocz, znany także jako anuria, pojawia się wtedy, gdy dorosły człowiek oddaje poniżej 100 mililitrów moczu na dobę (osoby zdrowe oddają około 600-2500 mililitrów moczu w ciągu jednej doby).

Podczas diagnozowania anurii należy wykluczyć inne objawy chorobowe ze strony układu moczowego, takie jak:

• dyzuria – bolesne bądź utrudnione oddawanie moczu, które niejednokrotnie objawia się również pieczeniem narządów rodnych. Dyzuria może być wynikiem zakażeń ze strony cewki moczowej lub układu moczowego.
• wielomocz (poliuria) – osoby dotknięte tym schorzeniem oddają powyżej 2,5 litra moczu dziennie. Poliurii często towarzyszy wzmożone pragnienie, nazywane polidypsją;
• skąpomocz (oliguria) – osoby dotknięte tym schorzeniem oddają poniżej 500 ml moczu w ciągu jednej doby lub poniżej 7ml/ kg masy ciała.

Przyczyny bezmoczu dzielimy na przednerkowe, nerkowe i pozanerkowe. Przyczyny przednerkowe to:

• odwodnienie (wywołane obfitymi wymiotami, biegunką lub rozległymi poparzeniami),
• utrata krwi,
• sepsa (zakażenie ogólnoustrojowe),
• wstrząs kardiogenny.

Przyczyny nerkowe to:

• zatrucie lekami lub substancjami toksycznymi,
• infekcje,
• reakcja na środki kontrastowe,
• rzucawka,
• transfuzja niezgodnej grupy krwi,
• choroby nerek (zespół zmiażdżenia, ostra niewydolność nerek, choroby miąższu nerek, choroby miedniczek nerkowych, niedokrwienie nerek).

Przyczyny pozanerkowe (zatkanie lub ucisk dróg moczowych) to:

• kamienie nerkowe,
• guzy,
• zrosty pooperacyjne,
• schistosomatoza (choroba pasożytnicza występująca w Afryce, Ameryce Południowej i Azji).

Bezmocz, inaczej anuria to oddawanie znikomej ilości moczu na dobę, poniżej 100 ml/dzień. Skąpomocz natomiast to oddawanie moczu w większej, ale nadal niewystarczającej ilości:

• u niemowląt poniżej 1 ml/kilogram masy ciała na godzinę,
• u dzieci poniżej 0,5 ml/kilogram masy ciała na godzinę,
• u dorosłych poniżej 500 ml/dzień.

Inne objawy towarzyszące bezmoczowi to:

• brak apetytu,
• osłabienie,
• wymioty,
• bóle brzucha,
• krew z dróg moczowych.

• Dlaczego menopauza sprzyja zakażeniom dolnych dróg moczowych?
• Nietrzymanie moczu po porodzie. Dlaczego nie zawsze mogę to kontrolować?
• Ćwiczenia zapobiegające nietrzymaniu moczu

Bezmocz, znany również pod nazwą anuria jest poważnym stanem zagrażającym życiu chorego. Niewydalanie moczu może doprowadzić do poważnego zatrucia organizmu produktami przemiany materii. Dlatego objawy choroby nie powinny być lekceważone. Warto pamiętać, że im wcześniejsza diagnoza, tym większe szanse na powrót do zdrowia.

Diagnozowanie bezmoczu polega na przeprowadzeniu następujących badań:

• badania rentgenowskiego (badanie pozwala wykryć kamienie lub guzy nowotoworowe w ciele pacjenta),
• badania USG jamy brzusznej,
• badania moczu pobranego z pęcherza (z dobowej zbiórki moczu),
• badania krwi.

Leczenie bezmoczu (anurii) w większości przypadków opiera się na hospitalizacji pacjentów (zwykle konieczne jest cewnikowanie, jeszcze przed podjęciem leczenia).

Jeśli przyczyną bezmoczu jest ostre uszkodzenie nerek:

• pacjenci poddawani są leczeniu środkami farmakologicznymi (podaje się im zazwyczaj antybiotyki lub sterydy, ewentualnie środki, które eliminują czynnik wywołujący anurię;
• pacjenci poddawani są transfuzji krwi;
• niezbędne jest leczenie zaburzeń elektrolitowych, kwasicy, a także anemii;
• w niektórych przypadkach, szczególnie gdy leczenie zostało podjęte zbyt późno i doszło do niewydolności nerki/ek, potrzebna jest dializa czy nawet przeszczep nerki.

Jeśli przyczyną bezmoczu jest zatkanie kanalików nerkowych, należy usunąć przeszkody w odpływie moczu – rozbicie bądź usunięcie kamienie nerkowego, wycięcie guza, wyciągnięcie ciała obcego, usunięcie prostaty;

Jeśli anuria następuje na skutek skrajnej postaci przewlekłej choroby nerek:

• pacjent musi unikać leków, które mogłyby uszkodzić jego nerki;
• zalecane jest wykonanie szczepień przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, grypie, pneumokokom;
• niezbędne jest leczenie chorób współistniejących, np. cukrzycy, nadciśnienia;

Niektórzy pacjenci poddawani są również hemodializie, dalizie otrzewnowej. W przypadku niektórych osób niezbędny jest przeszczep nerki lub nerki.

Źródła

1. Biomarkery uszkodzenia nerek
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Myśliwiec M. Choroby nerek, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3528-5
4. Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6