Białko całkowite - charakterystyka, stężenie, powyżej normy, poniżej normy

Białko całkowite pełni we krwi następujące role:

• odpowiada za dystrybucję płynów pomiędzy przestrzenią wewnątrznaczyniową i pozanaczyniową;
• bierze udział w procesach krzepnięcia krwi (np. fibrynogen);
• pełni funkcję transportową, jest nośnikiem hormonów, leków, metali we krwi, metabolitów (albuminy, haptoglobina);
• pełni funkcję enzymatyczną;
• bierze udział w reakcjach odpornościowych, np. immunoglobuliny - przeciwciał wytwarzanych przez komórki układu odpornościowego, białka układu dopełniacza, białka ostrej fazy;
• jest składnikiem układu buforującego, czyli odpowiedzialnego za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, a co za tym idzie, pH naszego organizmu na poziomie 7,35 (nawet niewielkie wahania pH mogą doprowadzić do śmierci).

Stężenie białka całkowitego w osoczu w warunkach prawidłowych wynosi 66 - 87 g/l. Spadek poziomu białka poniżej normy określamy mianem hipoproteinemii, zaś wzrost ponad normę - hiperproteinemii. Oprócz stężenia białka całkowitego, ważne są też odpowiednie proporcje składających się na nie frakcji - zaburzenie proporcji poszczególnych białek może informować o zaburzeniu funkcji wątroby, nerek, chorobie nowotworowej i wielu innych.

Zazwyczaj przyczyną podwyższonego białka całkowitego jest nadmierna produkcja immunoglobulin (czyli przeciwciał układu odpornościowego). Dzieje się tak przede wszystkim w rozrostach nowotworowych układu chłonnego, do których zaliczamy:

• szpiczaka mnogiego;
• chorobę Waldenstroma;
• chorobę ciężkich łańcuchów;
• inne rzadsze choroby układu chłonnego.

Podwyższenie białka całkowitego obserwuje się również:

• w przewlekłych stanach zapalnych;
• w chorobach z autoagresji (np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów i inne);
• w chorobach wątroby (np. marskość wątroby, przewlekłe zapalenia wątroby).

Oprócz powyższych przyczyn, podwyższone stężenie białka całkowitego może być poważnym odwodnieniem, a także błędem podczas pobrania krwi (np. zbyt długi ucisk stazy, który powoduje ucieczkę wody do tkanek i zagęszczenie próbki krwi).

• Zapalenie wątroby – rodzaje, objawy i leczenie
• Próby wątrobowe – przygotowanie, normy, interpretacja
• Marskość wątroby – objawy, przyczyny

Niski poziom białka całkowitego może być wynikiem obniżenia syntezy białek, utraty białek lub rozcieńczenia krwi.
Do przyczyn obniżenia poziomu białka całkowitego należą:

• nadmierna utrata białka przez nerki (np. w przebiegu kłębuszkowego zapalenia nerek, nefropatii cukrzycowej, amyloidozy nerek itd.);
• nadmierna utrata białka przez przewód pokarmowy (np. stany zapalne przewodu pokarmowego, nowotwory przewodu pokarmowego, uchyłki itd.);
• nadmierna utrata białka przez skórę (np. rozległe oparzenia, łuszczyca, pęcherzyca);
• duże krwotoki;
• sepsa;
• rozległe urazy;
• zaawansowane choroby nowotworowe;
• zahamowanie syntezy białek w wątrobie (np. toksyczne uszkodzenie wątroby, marskość wątroby);
• zaburzenia wchłaniania białek w jelicie (np. zespoły złego wchłaniania po usunięciu części jelita, ciężkie biegunki);
• niedobory białka w diecie;
• przewodnienie;
• błąd przy pobraniu krwi (np. pacjent leżący podczas pobrania krwi może mieć zaniżone stężenie białka krwi z powodu rozcieńczenia).

Za krytyczny poziom białka całkowitego uznaje się 45 g/l. Poniżej tego poziomu dochodzi do rozwoju obrzęków i znacznego spadku wypełnienia łożyska naczyniowego, tzw. hipowolemii (białka odpowiadają w dużej mierze za utrzymanie płynu w łożysku naczyniowym, gdy białka jest z mało dochodzi do ucieczki wody do tkanek).

Źródła

1. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
2. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
3. Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3