Brak tych witamin może skracać życie. Ważne wyniki badań

Witamina D pomaga regulować gospodarkę wapniowo-fosforanową i wspiera odporność. Jej niedobór jest przedmiotem badań także ze względu na możliwy związek z ryzykiem przedwczesnego zgonu.

W analizie opublikowanej w "Annals of Internal Medicine" wykorzystano dane 307 601 uczestników UK Biobank. Podczas obserwacji trwającej do 14 lat odnotowano 18 700 zgonów. Zależność między stężeniem witaminy D a śmiertelnością była najbardziej widoczna przy niskich wartościach. Analiza genetyczna wspierała możliwość związku przyczynowego, ale nie była badaniem sprawdzającym skuteczność suplementacji.

W pracy z 2026 r., opublikowanej w "Clinical Nutrition", naukowcy oszacowali potencjalne efekty suplementacji na podstawie danych obserwacyjnych. Wyniki wskazały, że największych korzyści można oczekiwać u osób z niedoborem. Nie stanowią jednak dowodu, że przyjmowanie witaminy D wydłuża życie każdemu.

Na zbyt niski poziom narażone są m.in. osoby starsze, z otyłością, zaburzeniami wchłaniania i niewielką ekspozycją na słońce. W Polsce znaczenie ma również sezonowość syntezy skórnej. Dawkę suplementu należy dopasować do wieku, stanu zdrowia i zaleceń, zamiast samodzielnie ją zwiększać.

Kobalamina, czyli witamina B12, uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych krwinek, syntezie DNA i pracy układu nerwowego. Jej brak może prowadzić do niedokrwistości, osłabienia oraz mrowienia i drętwienia kończyn.

Objawy mogą pojawić się dopiero po latach, ponieważ organizm magazynuje tę witaminę. Dolegliwości neurologiczne mogą występować także bez niedokrwistości, dlatego prawidłowa morfologia nie wyklucza problemu.

Szczególnej uwagi wymagają osoby na diecie wegańskiej oraz część wegetarian. Naturalnymi źródłami B12 są przede wszystkim produkty odzwierzęce. Ryzyko zwiększają również zaburzenia wchłaniania i długotrwałe stosowanie niektórych leków, w tym metforminy oraz inhibitorów pompy protonowej.

Rzadziej wspomina się o witaminie A, która jest potrzebna do prawidłowego widzenia, odporności i utrzymania nabłonków. Charakterystycznym sygnałem niedoboru jest trudność z widzeniem przy słabym oświetleniu, określana jako kurza ślepota. Poważny deficyt może trwale uszkodzić wzrok.

W krajach wysoko rozwiniętych taki niedobór występuje stosunkowo rzadko. Nie uzasadnia to profilaktycznego przyjmowania wysokich dawek. Witamina A jest magazynowana głównie w wątrobie, a jej nadmiar może być toksyczny.

Samo zmęczenie nie pozwala rozpoznać niedoboru. Jeśli utrzymuje się długo, warto omówić z lekarzem dietę, przyjmowane leki i inne objawy. Badania powinny wynikać z tej oceny. Suplementacja może uzupełniać konkretne braki, ale nie zastępuje diagnostyki ani zbilansowanego jadłospisu. 

Źródło: Interia Zdrowie, PubMed, UK Biobank, NIH Office of Dietary Supplements, WHO