Ceny leków mogą się zmienić. Decyzje USA odczuje także Europa

Decyzje podejmowane przez amerykańską administrację mogą mieć konsekwencje wykraczające daleko poza Stany Zjednoczone. Chodzi przede wszystkim o zmiany dotyczące ustalania cen leków i mechanizmu międzynarodowego porównywania ich kosztów.

Podczas Forum Rynku Zdrowia 2026 Joanna Wolkowski z firmy farmaceutycznej Bristol Myers Squibb zwróciła uwagę na znaczenie zasady Most Favored Nation (MFN), czyli klauzuli najwyższego uprzywilejowania. Mechanizm ten zakłada powiązanie cen leków w USA z cenami obowiązującymi w innych państwach.

Oznacza to, że decyzja o obniżeniu ceny preparatu na jednym rynku może wpływać na politykę cenową koncernów w kolejnych krajach. Zdaniem ekspertki zmiany mogą skłonić producentów do ostrożniejszego wybierania państw, w których będą wprowadzać nowe terapie. – Nie spodziewam się powrotu do świata, który znaliśmy wcześniej. Dyskusja o Most Favored Nation będzie miała trwałe konsekwencje dla rynku amerykańskiego i dla sposobów finansowania leków – podkreśliła Wolkowski, cytowana przez RZ.

Na sytuację europejskiego rynku farmaceutycznego wpływają również regulacje dotyczące badań klinicznych i rozwoju nowych technologii. Jak wskazała Pia Schall, dyrektor generalna Boehringer Ingelheim w Polsce, Stany Zjednoczone i Chiny oferują obecnie bardziej sprzyjające warunki dla innowacji.

W Europie procedury często trwają znacznie dłużej, co może zniechęcać inwestorów. Nie oznacza to jednak, że europejski przemysł farmaceutyczny stracił szansę na rozwój. Zdaniem ekspertki potrzebna jest przede wszystkim skuteczniejsza współpraca sektora publicznego z prywatnym. Polska nadal pozostaje atrakcyjnym miejscem do prowadzenia badań klinicznych, między innymi dzięki wykwalifikowanej kadrze i odpowiedniej infrastrukturze.

Choć dostęp do innowacyjnych leków w Polsce stopniowo się poprawia, problemem pozostaje czas oczekiwania na rozpoczęcie leczenia. Gábor Sztaniszláv, dyrektor generalny Ipsen Poland, zwrócił uwagę, że samo objęcie preparatu refundacją nie oznacza jeszcze, że pacjent może natychmiast z niego skorzystać. – Często potrzeba pięciu czy sześciu miesięcy, żeby pacjent mógł realnie rozpocząć leczenie – zaznaczył.

Dodatkowym problemem są różnice regionalne w dostępie do terapii. Z kolei Łukasz Andrzejczyk z Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wskazał, że od rejestracji nowego leku do jego wejścia na polski rynek mogą upłynąć nawet dwa lub trzy lata.

Uczestnicy debaty podkreślali również potrzebę zmiany sposobu oceniania kosztów innowacyjnych terapii. Obecnie duże znaczenie mają wydatki ponoszone przez Narodowy Fundusz Zdrowia, podczas gdy korzyści społeczne wynikające ze skutecznego leczenia nie zawsze są w pełni uwzględniane.

Dr Michał Seweryn, specjalista zdrowia publicznego i epidemiologii, wskazał, że nowoczesne terapie mogą ograniczać liczbę hospitalizacji, absencji chorobowych i przypadków przedwczesnej śmierci. Jako przykład podał leczenie mukowiscydozy, które może znacząco wydłużać życie pacjentów. – Ekonomika zdrowia nie jest nauką o tym, jak oszczędzać i wydawać jak najmniej. To nauka o tym, jak wydawać racjonalnie – podkreślił ekspert.

Jednym z rozważanych kierunków jest także szersze uzależnianie finansowania drogich terapii od rzeczywistych efektów leczenia. Jak wyjaśniła Iwona Kasprzak z NFZ, podobne rozwiązania są już stosowane w Polsce w ramach instrumentów dzielenia ryzyka.

Eksperci są zgodni, że w nadchodzących latach o dostępie do nowych leków będą decydować nie tylko ich ceny, ale również stabilność przepisów, sprawność procedur refundacyjnych i zdolność państw do przyciągania inwestycji farmaceutycznych.

Źródło: Rynek Zdrowia