Choroba słabo wykrywana w Polsce. Lipidogram w bilansie sześciolatka ma to zmienić

Nowe przepisy, wprowadzone rozporządzeniem ministra zdrowia w maju 2025 roku, mają na celu wczesne wykrywanie zaburzeń gospodarki lipidowej, które mogą prowadzić do poważnych chorób. Nieleczona hipercholesterolemia rodzinna jest szczególnie groźna – tylko 30 proc. mężczyzn i 50 proc. kobiet z nierozpoznaną chorobą dożywa 60. roku życia.

Badanie wykonywane jest z krwi żylnej pobranej na czczo i obejmuje oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego, HDL, LDL, nie-HDL oraz triglicerydów. W przypadku przekroczenia norm, zwłaszcza przy LDL powyżej 130 mg/dl, konieczne jest powtórzenie testu i ewentualne skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej – diabetologicznej, endokrynologicznej lub metabolicznej. Tam wykonywane są dalsze badania, w tym genetyczne, a w razie potrzeby wdrażane leczenie farmakologiczne, najczęściej z użyciem statyn.

Prof. Myśliwiec zaznacza, że lekarze POZ otrzymali algorytmy postępowania, które pomagają zdecydować, kiedy pacjenta obserwować, a kiedy kierować dalej. Jak dodaje, z tej samej próbki krwi można oznaczyć także inne markery, co pozwala wcześnie wykrywać choroby bezobjawowe. W Polsce hipercholesterolemia rodzinna jest rozpoznawana zaledwie u kilku procent dzieci, podczas gdy w krajach takich jak Słowenia, gdzie prowadzony jest program przesiewowy, wykrywalność przekracza 90 proc.

Hipercholesterolemia oznacza zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi, przekraczający wartości uznawane za prawidłowe. Według szacunków Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego z problemem tym zmaga się już około 21 milionów Polaków, a ryzyko rośnie wraz z wiekiem – aż 70 proc. osób po 65. roku życia ma podwyższone stężenie cholesterolu. Eksperci podkreślają, że świadomość społeczna dotycząca jego przyczyn i skutków wciąż jest niewystarczająca.

– Jeszcze raz podkreślę, sama hipercholesterolemia nie daje objawów. Symptomy pojawiają się, gdy już dochodzi do powikłań. I niestety najczęściej dopiero wtedy w głowach pacjentów pojawia się przysłowiowa czerwona lampka. Do objawów, które mogą wskazywać na podwyższony poziom cholesterolu i związane z nim choroby zaliczamy: bóle łydek podczas chodzenia, bóle w klatce piersiowej – zwłaszcza w czasie wysiłku, gdy wzrasta zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, zawroty głowy czy problemy z pamięcią i koncentracją – mówiła w jednej z rozmów z WP abcZdrowie, dr n. med. Ewa Uścińska, kardiolog ze Szpitala św. Elżbiety LuxMed Onkologia.

Źródło: PAP, WP abcZdrowie