Co powoduje demencję? Lekarz wymienia 5 nietypowych przyczyn

Według danych WHO w 2021 roku aż 57 mln osób doświadczyło demencji. Eksperci przewidują, że już do 2030 roku liczba ta wzrośnie do 78 mln, a trend ten będzie się utrzymywał ze względu na starzejące się społeczeństwa i wydłużającą się długość życia.

Taki wzrost zachorowań oznacza ogromne wyzwanie nie tylko dla systemów opieki zdrowotnej, ale także dla rodzin i opiekunów, którzy coraz częściej mierzą się z opieką nad bliskimi cierpiącymi na zaburzenia poznawcze.

W obliczu tych danych jeszcze większego znaczenia nabiera profilaktyka, wczesna diagnostyka oraz edukacja społeczeństwa na temat czynników ryzyka i pierwszych objawów demencji.

Dr Karan Rajan, chirurg pracujący w brytyjskim systemie zdrowia NHS, wskazuje, że aż 14 różnych elementów naszego stylu życia i zdrowia ma realny wpływ na rozwój otępienia. Co ważne – 5 z nich jest zaskakująca i często niezwiązana bezpośrednio z mózgiem. Należą do nich:

• Zły cholesterol

Mało kto kojarzy poziom cholesterolu z funkcjonowaniem mózgu, a jednak jego nadmiar może zwiększać ryzyko udarów i prowadzić do odkładania się białek związanych z chorobą Alzheimera. Co gorsza – nie daje żadnych objawów i często wykrywany jest przypadkiem. Regularne badania to podstawa.

• Nadciśnienie

Nadciśnienie działa podstępnie – nie boli, nie przeszkadza, ale latami uszkadza naczynia krwionośne. Gdy dotyczy naczyń w mózgu, ryzyko demencji rośnie. Warto mierzyć ciśnienie przynajmniej raz w roku – nawet jeśli czujemy się dobrze.

• Problemy ze zmysłami i izolacja społeczna

Słabnący słuch lub wzrok mogą się wydawać drobnym kłopotem, ale ich wpływ na zdrowie psychiczne i funkcjonowanie społeczne bywa ogromny. Brak kontaktów z innymi ludźmi osłabia pracę mózgu. Samotność zmniejsza stymulację umysłową, a depresja wpływa negatywnie na obszary odpowiedzialne za pamięć i uczenie się.

• Cukrzyca typu 2

Wahania poziomu cukru we krwi mają wpływ nie tylko na serce czy nerki, ale również na mózg. Zwłaszcza nieleczona lub źle kontrolowana cukrzyca może sprzyjać rozwojowi demencji.

Zapobieganie demencji nie musi oznaczać rewolucji. Wystarczy wprowadzić kilka rozsądnych nawyków, które wspierają zdrowie mózgu przez całe życie:

• Bądź aktywny fizycznie – regularne spacery, jazda na rowerze czy pływanie poprawiają krążenie i wspierają układ nerwowy.

• Zadbaj o dietę – Badanie z 2024 r. opulikowane w "JAMA Network Open" objęło ponad 120 tys. osób w wieku 40–70 lat i wykazało, że dieta bogata we flawonoidy może znacząco obniżać ryzyko demencji.

• Ćwicz umysł – czytaj, ucz się nowych rzeczy, rozwiązuj łamigłówki. Umysł lubi wyzwania.

• Unikaj samotności – rozmowy, relacje i aktywność społeczna mają ogromne znaczenie dla zachowania sprawności poznawczej.

• Kontroluj stan zdrowia – monitoruj poziom cukru, cholesterolu i ciśnienie krwi. Regularne badania to skuteczna prewencja.

• Dbaj o zmysły – jeśli gorzej słyszysz lub widzisz, nie ignoruj tego. Szybka reakcja chroni przed wtórnymi skutkami, jak depresja czy wycofanie społeczne.

• Ogranicz używki – rzuć palenie, zredukuj spożycie alkoholu, unikaj przetworzonej żywności i cukru.

Nie mamy pełnej kontroli nad procesami starzenia się, ale mamy wpływ na to, w jakiej formie nasz mózg do tego etapu dotrze. Wiele czynników ryzyka demencji da się wyeliminować lub skutecznie ograniczyć poprzez proste działania profilaktyczne.

Im wcześniej zaczniemy, tym większa szansa na zachowanie sprawności intelektualnej na długie lata. Zdrowy mózg to efekt codziennych decyzji – warto podejmować je świadomie.

Źródła

1. Daily Express