Przejdź na WP

Toczeń rumieniowaty układowy - co to jest i jak go leczyć

Toczeń to choroba, którą większość z nas może kojarzyć ze znanego serialu o lekarzach. Jest to tajemnicze schorzenie, obejmujące niemal cały organizm i uszkadzające układ odpornościowy. Warto wiedzieć, jakie mogą być pierwsze jego objawy, bo im wcześniej wykryjemy problem, tym łatwiej będzie go wyleczyć.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

spis treści

1. Co to jest toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Objawy tocznia mogą atakować różne części ciała i narządy, głównie skórę, nerki, stawy i układ nerwowy. Choroba ta w Europie występuje u około 1 na 2500 osób.

Toczeń w odniesieniu do wieku osoby ma różne nazwy, np. toczeń dziecięcy, toczeń młodzieńcy, toczeń okresu dziecięcego. Najczęściej objawy tocznia pojawiają się jednak jednak u kobiet w wieku 15-55 lat.

Toczeń nie jest chorobą zakaźną. Może zostać wywołany przez różne czynniki, np. zaburzenia hormonalne, stres, czynniki środowiskowe (nadmierna ekspozycja na słońcu), zakażeniami wirusowymi, lekami, substancjami chemicznymi. TRU i objawy tocznia mogą być także chorobą dziedziczną.

Jest to choroba, która doprowadza organizm do stanów zapalnych w tkankach i narządach. Toczeń przechodzi się etapami, począwszy od zaostrzeń, czyli rzutów objawów tocznia, aż po prawie całkowite ich załagodzenie, czyli remisję. Tylko w bardzo ciężkich przypadkach toczeń może zagrażać życiu.

2. Objawy tocznia rumieniowatego

Toczeń może rozwijać się nawet kilka lat. Przewlekłe zmęczenie i złe samopoczucie to jedne z pierwszych objawów tocznia. Głównie u dzieci zdarza się, że dodatkowo może występować gorączka, utrata wagi i brak apetytu. Częstymi objawami tocznia jest również nadwrażliwość na światło. Na ciele wystawionym na słońce pojawia się wtedy wysypka i owrzodzenie. Najczęściej wysypka pojawia się na twarzy, układa się w kształcie motyla, obejmując nos i policzki. Toczniowi może niekiedy towarzyszyć wypadanie włosów.

Toczeń może rozwijać się nawet kilka lat. Przewlekłe zmęczenie i złe samopoczucie to jedne z pierwszych objawów tocznia. Głównie u dzieci zdarza się, że dodatkowo może występować gorączka, utrata wagi i brak apetytu.

Częstymi objawami tocznia jest również nadwrażliwość na światło. Na ciele wystawionym na słońce pojawia się wtedy wysypka i owrzodzenie. Najczęściej wysypka pojawia się na twarzy, układa się w kształcie motyla, obejmując nos i policzki. Toczniowi może niekiedy towarzyszyć wypadanie włosów.

Objawy tocznia mogą również pojawiać się, np. w okolicach:

  • stawów (np. stan zapalny, obrzęk)
  • błonach śluzowych (nadżerki)
  • mięśniach (bóle, osłabienie)
  • nerkach (zapalenie)
  • sercu (np. zapalenie wsierdzia)
  • układzie pokarmowym (np. zgaga, biegunka, wymioty)
  • oczach (suchość)
Objawy tocznia wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej
Objawy tocznia wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej

3. Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty

W rozpoznaniu objawów tocznia pomaga badanie krwi i moczu. Dodatkowo wykonywane są, np. badania skóry, błon śluzowych, RTG stawów i EKG. Jednak nie zawsze pojawiają się odpowiednie objawy tocznia związane z tą chorobą, które sugerują, że chory musi udać się do lekarza. W tym celu, aby łatwiej było zdiagnozować problem, Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne stworzyło listę kryteriów, czyli objawów tocznia, które pomagają w rozpoznaniu choroby, są to:

  • wysypka w kształcie motyla,
  • nadwrażliwość na światło,
  • rumień krążkowy (łuszcząca się skóra),
  • owrzodzenie błon śluzowych (jama ustna i nos),
  • zapalenie opłucnej,
  • zajęcie nerek,
  • bóle głowy, drgawki, problemy z koncentracją,
  • zaburzenia komórek krwi (leukopenia),
  • zaburzenia odporoności,
  • obecność przeciwciał ANA.

To musisz wiedzieć

4. Leczenie tocznia rumieniowatego układowego

W tej chwili na rynku nie ma dostępnego skutecznego leku na toczeń rumieniowaty. Niektóre leki pozwalają zapobiegać powikłaniom związanym z toczniem, np. trwałych uszkodzeń komórek. Głównym objawem choroby jest stan zapalany, dlatego konieczne jest jego zwalczenie. W tym celu używa się leków, taki jak, nesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki przeciwmalaryczne lub kortykosteroidy.

Choroba leczona we wczesnym etapie wchodzi w okres remisji i a objawy tocznia zostają złagodzone. Chory jednak zostaje pod kontrolą lekarską, najlepiej reumatologa. Ponieważ jest to choroba przewlekła, zalecane są stałe kontrole lekarskie i oberwowanie objawów.

Osobom chorym na toczeń zaleca się również odpowiednią dietę, w której należy ograniczyć spożywanie białka i kontrolować cholesterol. Ważne jest również, unikanie przebywania na słońcu, ochrona przed stresem, wykonywanie szczepień ochronnych, rzucenie nałogów (głównie palenia tytoniu), a także wsparcie innych (czasem psychologiczne). Takie działania niwelują nasilenie objawów tocznia.

5. Dwie historie choroby

5.1. Historia pierwsza - 26-letnia kobieta

Od kilku miesięcy czuła się osłabiona, miała stany podgorączkowe do 37.5˚C, dreszcze, schudła 4 kilogramy. Wyjechała na egzotyczne wakacje, żeby się wygrzać i naładować baterie. Twierdziła, że to tylko zwykłe zmęczenie. Jednak okazało się, że po raz pierwszy źle znosi słońce. Po opalaniu pojawiła się wysypka na skórze, rumień na policzkach, suchość spojówek, a w jamie ustnej nadżerki.

To pewnie zmiana wody albo chlorowany basen - tak próbowała to sobie wytłumaczyć. Po powrocie do domu rumień na twarzy nie zniknął, wręcz przeciwnie, stał się sinoczerwony. Pojawił się też nowy objaw - włosy zaczęły wypadać jej niemal garściami. Kilka dni później obudziła się z silnymi bólami stawów. Bolały nadgarstki, ręce, barki, kolana. Wyczuła teżpowiększony węzeł chłonny pod pachą.

Osłabienie było coraz większe, więc poszła do lekarza. Skierowano ją na podstawowe badania kontrolne, które wyszły prawie dobrze. Jedynie poziom białych krwinek był zbyt niski. Dostała skierowanie do reumatologa, gdzie wykonano jej kolejne badania, tym razem dokładniejsze

Wykazały one obecność przeciwciał przeciwjądrowych (ANA). Rozpoznanie – toczeń rumieniowaty układowy. Okazało się, że leczenie nie wymaga sterydów, a przebieg choroby jest raczej łagodny. Wystarczył Arechin.

Po 2 miesiącach leczenia poczuła się dobrze, objawy ustąpiły. Żyje prawie jak przed chorobą. Unika słońca, wie, że nie wolno jej przyjmować doustnej antykoncepcji, raz dziennie wieczorem przyjmuje tabletkę.

5.2. Historia druga - 35-letnia kobieta

Wcześniej nie chorowała. Od 2 miesięcy zauważała obrzęki wokół kostek, nasilające się przy chodzeniu. Od kilku dni budziła się też z opuchniętymi powiekami, obrzękami rąk. Musiała nawet przeciąć obrączkę, bo nie dała rady zdjąć jej z palca. Pojawiły się napady duszności.

Poszła do lekarza, gdzie zlecono jej podstawowe badania. Na ich podstawie stwierdzono niedokrwistość. Hemoglobina przy normie 12.5 tylko 8.2, jednak żelazo było prawidłowe. Zdjęćie klatki piersiowej wykazało płyn w opłucnej.

Kobieta dostała skierowanie do reumatologa, tam przeprowadzono dalsze badania, które wykazały białko w moczu, nieprawidłowy osad moczu, dodatnie przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) i dsDNA. Czekała ją kolejna konsultacja, tym razem u nefrologa. Specjalista zlecił biopsję nerki.

Postawiono rozpoznanie – toczeń rumieniowaty układowy z zajęciem nerek typ IV. Oznaczało to nieodwracalne uszkodzenie nerek prowadzące do ich niewydolności. Zalecono jej takie działania jak zmiana trybu życia, dieta, stała opieka reumatologiczna, nefrologiczna, poważne leczenie immunosupresyjne we wlewach dożylnych, sterydy. W przyszłości być może konieczność dializ i przeszczepu nerki.

Obie historie opisują jedną chorobę. Toczeń rumieniowaty układowy w różnych odsłonach. Ten drugi przypadek znacznie rzadszy. Postaci tocznia jest wiele i tak naprawdę każdy pacjent choruje inaczej.

Jeśli podejrzewasz u siebie tocznia, odwiedź nasze forum abcZdrowie.pl.

Artykuł sponsorowany przez GlaxoSmithKline

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy