Coraz więcej młodych choruje na raka. Naukowcy wskazują kilka przyczyn

Rosnąca liczba nowotworów wśród młodych dorosłych budzi coraz większy niepokój lekarzy i naukowców. Problem był jednym z głównych tematów tegorocznych konferencji American Society of Clinical Oncology (ASCO) oraz American Association for Cancer Research (AACR). Specjaliści próbują odpowiedzieć na pytanie, dlaczego choroby nowotworowe coraz częściej dotykają osoby, które nie ukończyły jeszcze 50 lat.

Jak podkreślają eksperci, nie istnieje jedna uniwersalna odpowiedź. W grę może wchodzić wiele nakładających się na siebie czynników, których skutki ujawniają się dopiero po latach.

Podczas konferencji ASCO onkolożka Kimmie Ng zwróciła uwagę na globalny charakter zjawiska. – Na świecie rośnie występowanie wielu nowotworów wśród osób poniżej 50. roku życia. Zdecydowana większość jest uważana za sporadyczne, o nieznanej przyczynie – powiedziała.

Podobne obserwacje przedstawiła epidemiolożka Hyuna Sung z American Cancer Society. Według niej każdego dnia na świecie diagnozuje się ponad 9 tys. przypadków nowotworów u osób przed 50. rokiem życia. – Wzrost występowania raka wśród młodych dorosłych nie odzwierciedla jednej historii – podkreśliła ekspertka.

Naukowcy zaznaczają, że część wzrostu liczby diagnoz może wynikać ze zmian w metodach wykrywania i klasyfikacji chorób. Nie wyjaśnia to jednak wszystkich obserwowanych trendów.

Najbardziej niepokojąca sytuacja dotyczy raka jelita grubego. W Stanach Zjednoczonych liczba zaawansowanych przypadków tej choroby u osób w wieku od 20 do 49 lat rośnie średnio o około 3 proc. rocznie od 2010 roku. W 2023 roku nowotwór ten stał się główną przyczyną zgonów onkologicznych w tej grupie wiekowej.

Jedną z hipotez jest wpływ współczesnego stylu życia. Gastroenterolog Andrew Chan z Massachusetts General Hospital wskazuje na coraz wcześniejszą ekspozycję młodych ludzi na czynniki sprzyjające otyłości i zaburzeniom metabolicznym.

Jednocześnie badacze zauważają, że wielu młodych pacjentów onkologicznych nie zmaga się z nadwagą. To sugeruje, że istnieją także inne, wciąż nie do końca poznane mechanizmy.

Badania prowadzone przez zespół Chana wykazały związek między spożywaniem żywności wysoko przetworzonej a zwiększonym ryzykiem występowania polipów jelita grubego u młodych kobiet. Inne analizy wskazują natomiast na możliwe powiązania między ryzykiem rozwoju nowotworów a dietą, paleniem tytoniu oraz ekspozycją na niektóre środki chemiczne, w tym herbicydy.

Coraz większą uwagę naukowców przyciąga również mikrobiom jelitowy. Badania wykazały, że nowotwory jelita grubego występujące u młodych osób częściej zawierają mutacje charakterystyczne dla działania kolibaktyny – toksyny produkowanej przez niektóre bakterie jelitowe.

Biolog obliczeniowy Ludmil Alexandrov wykazał, że część dzieci poniżej 5. roku życia posiada w jelicie grubym poziom mutacji związanych z kolibaktyną porównywalny z tym obserwowanym u seniorów.

Eksperci przestrzegają jednak przed wyciąganiem zbyt daleko idących wniosków. – Nie sądzę, żeby istniał jeden "dymiący pistolet". To raczej nagromadzenie się czynników ryzyka na przestrzeni czasu, które może prowadzić do raka – ocenił Andrew Chan.

Szczegółowo problem analizują również naukowcy z Memorial Sloan Kettering Cancer Center w Nowym Jorku. Dane tej placówki pokazują, że częstość zachorowań na nowotwory wśród kobiet przed 50. rokiem życia jest obecnie aż o 82 proc. wyższa niż wśród mężczyzn w tej samej grupie wiekowej.

Wśród młodych dorosłych najczęściej diagnozowane są nowotwory jelita grubego, piersi, macicy, żołądka, trzustki oraz prostaty. Prognozy wskazują, że do 2030 roku liczba zachorowań może wzrosnąć globalnie o około 30 proc.

Lekarze zwracają jednak uwagę na pozytywny aspekt wcześniejszego wykrywania chorób. Po obniżeniu wieku badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego z 50 do 45 lat liczba wykonywanych badań znacząco wzrosła, co przełożyło się na częstsze wykrywanie zmian nowotworowych na wcześniejszych etapach.

Naukowcy próbują ustalić, czy nowotwory rozwijające się u młodych osób różnią się biologicznie od tych występujących u seniorów. W przypadku raka jelita grubego różnice wydają się niewielkie. Inaczej wygląda sytuacja przy raku piersi, gdzie młode pacjentki częściej chorują na bardziej agresywne podtypy nowotworu.

Eksperci podkreślają, że mimo postępów w badaniach wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Coraz częściej mówi się jednak o konieczności holistycznego spojrzenia na problem. Znaczenie mogą mieć zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe, dieta, mikrobiom czy zmiany hormonalne.

Specjaliści przypominają jednocześnie, że odpowiednia profilaktyka nadal pozostaje jednym z najskuteczniejszych narzędzi walki z rakiem. Wczesne wykrywanie choroby oraz ograniczanie znanych czynników ryzyka mogą pomóc zapobiec znaczącej części zachorowań i odwrócić niekorzystny trend obserwowany wśród młodych dorosłych.

Źródło: Interia, Nature