Coraz więcej nowotworów u młodych. Gastrolodzy wskazali dwa czynniki

Lekarze i specjaliści ds. żywienia coraz częściej ostrzegają, że wzrost liczby nowotworów u osób poniżej 40. roku życia ma silny związek z niezdrowym stylem odżywiania. Szczególną winę przypisują diecie bogatej w wysokoprzetworzone produkty, zwłaszcza czerwone i przetworzone mięso. To właśnie taki sposób jedzenia – pełen cukru, soli, tłuszczów nasyconych i konserwantów – może stać się pierwszym krokiem do rozwoju raka jelita grubego, żołądka, trzustki czy piersi. Dowodzi tego m.in. duże, kohortowe badanie World Cancer Research Fund. Opublikowany na początku 2023 r. raport wskazuje, że zwiększenie udziału UPF (ang. ultraprocessed food) o każde 10 proc. w diecie wiązało się ze wzrostem ryzyka zachorowań ogółem o ok. 2 proc., a raka jajnika o aż 19 proc.

Natomiast raport opublikowany w "The Lancet Public Health", pokazuje, że tzw. rak o wczesnym początku dotyka coraz częściej pokolenie X i milenialsów. Są oni bardziej narażeni nawet na 17 różnych nowotworów niż osoby starsze. Problem szczególnie wyraźny jest w Polsce w grupie wiekowej 30–39 lat, gdzie liczba przypadków raka rośnie najszybciej. Eksperci wskazują, że aż 80 proc. ryzyka raka jelita grubego wynika z czynników środowiskowych, a dieta jest jednym z kluczowych elementów.

- Zalecamy, by jeść jak najmniej żywności nadmiernie przetworzonej, bogatej w tłuszcze nasycone, cukier i sól – podkreśla Matthew Lambert z World Cancer Research Fund. Prof. Charles Swanton z Cancer Research UK dodaje, że diety ubogie w błonnik, a bogate w cukry proste, mogą sprzyjać rozwojowi niekorzystnych bakterii jelitowych, które inicjują procesy nowotworowe.

Monotonna dieta oparta na fast foodach i słodzonych napojach zmniejsza różnorodność mikrobioty jelitowej, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego w jelitach. W takich warunkach pożyteczne bakterie, jak Akkermansia muciniphila, ustępują miejsca gatunkom prozapalnym, m.in. Fusobacterium nucleatum, co może sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu się komórek nabłonka.

Niezdrowa dieta zwiększa też ryzyko innych nowotworów przewodu pokarmowego, w tym raka wątroby, żołądka czy przełyku. - Unikam fast foodów oraz produktów bogatych w cukier, ponieważ zwiększają ryzyko raka wątroby oraz nowotworów układu pokarmowego – alarmował w rozmowie z WP abcZdrowie onkolog prof. Piotr Rutkowski.

Według danych z Cleveland Clinic Journal of Medicine spożywanie ultraprzetworzonej żywności wiąże się z o 24 proc. wyższym ryzykiem raka przełyku i o 23 proc. wyższym ryzykiem nowotworów głowy i szyi. Naukowcy z Imperial College School of Public Health dodatkowo podkreślają, że takie produkty zwiększają ryzyko raka jajnika i mózgu.

Szczególnie niebezpieczne jest przetworzone czerwone mięso – uznane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (ang. International Agency for Research on Cancer) za rakotwórcze. Badania wykazały, że osoby spożywające je regularnie mają o 30–40 proc. większe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. - Spożywanie żywności zawierającej konserwanty azotanowe lub azotynowe, żywności wędzonej oraz czerwonego mięsa ma wyraźny związek z ryzykiem raka – zaznacza dr Nicholas DeVito z Duke University Medical Center.

Eksperci apelują, by w codziennym jadłospisie ograniczać fast foody, słodycze, gotowe dania i słodzone napoje, a w zamian wprowadzać warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i źródła białka roślinnego. Tylko w ten sposób można realnie zmniejszyć ryzyko nowotworów i chronić zdrowie na długie lata.

Źródła

1. Cancer Research UK
2. Narodowy Instytut Onkologii
3. Cleveland Clinic Journal of Medicine
4. Imperial College School of Public Health
5. International Agency for Research on Cancer