Cukrzyca – wyzwanie zdrowotne i ekonomiczne. Listopad przypomina o potrzebie profilaktyki, nowoczesnego leczenia i edukacji

Szacuje się, że co najmniej 30 proc. osób z cukrzycą w Polsce nie wie o swojej chorobie, a niemal połowa pacjentów w chwili rozpoznania ma już powikłania. Listopad, a zwłaszcza przypadający 14 listopada Światowy Dzień Cukrzycy, to dobra okazja, by zwrócić uwagę zarówno na profilaktykę i wczesną diagnostykę, jak i na potrzeby osób żyjących z chorobą.

Cukrzyca to nie tylko problem medyczny, ale również istotne wyzwanie społeczne i ekonomiczne. Rozwijające się latami powikłania mogą prowadzić do utraty wzroku, niewydolności nerek, chorób sercowo-naczyniowych, udarów mózgu czy amputacji kończyn. Oznaczają pogorszenie jakości życia, ograniczenie samodzielności, a niekiedy także wyłączenie z aktywności zawodowej. Wczesne rozpoznanie choroby, właściwie dobrane leczenie i skuteczne monitorowanie glikemii pozwalają ograniczać ryzyko tych konsekwencji.

Jak podkreślają eksperci, współczesna diabetologia coraz wyraźniej odchodzi od koncentrowania się wyłącznie na obniżaniu poziomu glukozy. Dziś celem leczenia jest również ochrona serca, nerek i innych narządów oraz zapobieganie powikłaniom. Istotną rolę odgrywają w tym nowoczesne terapie farmakologiczne, technologie monitorowania glikemii oraz edukacja pacjentów.

Cukrzyca to choroba wymagająca codziennego zaangażowania, systematycznej kontroli i podejmowania wielu decyzji dotyczących zdrowia. Współczesna diabetologia dysponuje coraz większą liczbą narzędzi, które pomagają pacjentom skuteczniej kontrolować glikemię i poprawiają komfort życia. Jednak nie wszyscy mają do nich równy dostęp. Wyzwaniem wciąż pozostaje zapewnienie możliwości korzystania z nowoczesnego leczenia i technologii bez względu na miejsce zamieszkania, wiek czy sytuację finansową pacjenta.

– Jednym z naszych najważniejszych postulatów jest zapewnienie osobom z cukrzycą równego dostępu do nowoczesnych terapii i technologii, w tym systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy i pomp insulinowych. Dostęp do tych rozwiązań nie powinien zależeć od wieku, miejsca zamieszkania ani możliwości finansowych pacjenta, a podejmowane decyzje powinny uwzględniać indywidualne potrzeby chorych, również te wynikające ze stopnia zaawansowania choroby. Równie ważna jest edukacja, która powinna towarzyszyć osobie z cukrzycą przez cały proces leczenia, a tak naprawdę przez całe życie z chorobą. Nie może być jednorazową poradą udzieloną w momencie diagnozy. Cukrzyca zmienia się wraz z wiekiem i dojrzewaniem pacjenta, zmieniają się też jego potrzeby i wyzwania związane z codziennym funkcjonowaniem z chorobą. Dlatego tak ważne jest, aby pacjent miał stały dostęp do wiedzy i wsparcia, które pozwolą mu świadomie i skutecznie zarządzać cukrzycą na kolejnych etapach życia. Jako Polskie Stowarzyszenie Diabetyków konsekwentnie reprezentujemy głos pacjentów – zgłaszamy postulaty, kierujemy wnioski do instytucji publicznych i podejmujemy rozmowy z decydentami, aby nasze potrzeby były dostrzegane i uwzględniane w rozwiązaniach systemowych. Ważnym elementem tych działań jest również współpraca z towarzystwami naukowymi. Łączy nas wspólny cel: poprawa jakości opieki i zapewnienie osobom z cukrzycą dostępu do leczenia odpowiadającego ich potrzebom, dającego szansę na dłuższe życie bez powikłań. Pracujemy nad tym przez cały rok, a listopad jest dodatkową okazją, by przypominać o wyzwaniach, z jakimi mierzą się osoby z cukrzycą – podkreśla Monika Kaczmarek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.

Dostęp do technologii i skutecznych terapii powinien iść w parze z edukacją. Pacjent musi być niejako menadżerem swojej choroby – wiedzieć, jak kontrolować cukrzycę: interpretować wyniki pomiarów, reagować na zmiany poziomu glukozy, a w efekcie zapobiegać powikłaniom. Istotną rolę odgrywa w tym profesjonalna edukacja diabetologiczna, w tym dostęp do porady edukacyjnej.

– Cukrzyca jest chorobą, w której pacjent odgrywa niezwykle ważną rolę w codziennym procesie leczenia. Nawet najlepsza terapia nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeśli chory nie będzie rozumiał swojej choroby i nie będzie wiedział, jak postępować w różnych codziennych sytuacjach. Dlatego edukacja diabetologiczna powinna być integralną częścią opieki nad pacjentem, a nie jednorazowym działaniem podejmowanym w momencie diagnozy. Potrzebujemy rozwiązań, które zapewnią chorym stały dostęp do wiedzy, wsparcia i profesjonalnej porady edukacyjnej. To inwestycja w lepszą kontrolę choroby i ograniczanie ryzyka jej powikłań – mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, przewodnicząca Sekcji Diabetologii Społecznej i Edukacji Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Ważnym obszarem wymagającym dalszych działań pozostaje również profilaktyka i leczenie zespołu stopy cukrzycowej. Mimo wieloletniego nagłaśniania tego problemu nadal nie udało się wdrożyć kompleksowych rozwiązań systemowych, które zapewniałyby pacjentom odpowiednią opiekę. Wczesne rozpoznawanie zmian, dostęp do specjalistów i właściwego leczenia mają zasadnicze znaczenie dla ograniczenia ryzyka poważnych konsekwencji, w tym amputacji.

O tym, jak ważne jest reagowanie na sygnały wysyłane przez organizm i regularne badania, przypomina również historia aktora Michała Pieli, który dowiedział się o chorobie w 2018 roku. Mimo rodzinnych obciążeń początkowo nie łączył niepokojących objawów z cukrzycą.

– Diagnozę usłyszałem w 2018 roku, choć sygnały ostrzegawcze pojawiały się znacznie wcześniej. Dziś wiem, jak ważne jest, żeby nie lekceważyć takich objawów jak przewlekłe zmęczenie, senność czy wzmożone pragnienie. Życie z cukrzycą wymaga jednak czegoś więcej niż samego przyjmowania leków. Trzeba poznać swoją chorobę, nauczyć się obserwować organizm i rozumieć, jak codzienne wybory wpływają na poziom glukozy. Sam dużo czytałem, oglądałem materiały edukacyjne, korzystałem również z doświadczeń innych osób chorujących na cukrzycę. Bardzo pomocne okazało się dla mnie także ciągłe monitorowanie stężenia glukozy, dzięki któremu mogłem lepiej poznać reakcje organizmu na różne produkty i sytuacje. Nie zawsze łatwo jest jednak utrzymać wszystkie zalecenia w codziennym życiu. Praca aktora wiąże się z podróżami, nieregularnymi godzinami i trudnościami z zachowaniem stałych pór posiłków. Dlatego musiałem wypracować własne sposoby radzenia sobie z tymi wyzwaniami – jem mniejsze porcje, ale częściej, staram się mieć przy sobie coś do jedzenia i pamiętam o regularnym nawadnianiu. Zrozumiałem, że w cukrzycy ważna jest systematyczność, ale też wiedza i umiejętność dostosowania codziennych nawyków do własnego trybu życia. Nie można odkładać dbania o siebie na później. Zachęcam wszystkich, szczególnie osoby, w których rodzinach występowała cukrzyca, do regularnych badań i reagowania na pierwsze niepokojące sygnały – apeluje Michał Piela, aktor.

Jego historia przypomina, że nie warto czekać na nasilone objawy. Regularne badania poziomu glukozy we krwi, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka i obciążeniem rodzinnym, mogą pomóc we wczesnym wykryciu zaburzeń gospodarki węglowodanowej i rozpoczęciu leczenia.

Wśród wyzwań wymagających dalszych działań pozostają m.in. zapewnienie pacjentom równego dostępu do nowoczesnych technologii i terapii, doprecyzowanie zasad korzystania z pomp insulinowych po ukończeniu 26. roku życia oraz ograniczenie barier w dostępie do wybranych metod leczenia cukrzycy typu 2. Ważne jest także uwzględnianie potrzeb osób w wieku produkcyjnym, które nie zawsze mogą korzystać z rozwiązań adresowanych do seniorów.

Cukrzyca wymaga długofalowego podejścia, obejmującego profilaktykę, wczesną diagnostykę, dostęp do skutecznego leczenia, edukację i dobrze zorganizowaną opiekę. Listopadowe działania edukacyjne przypominają o znaczeniu tych kwestii, ale potrzeby osób żyjących z cukrzycą powinny być uwzględniane przez cały rok.