Ćwiczenia po mastektomii

W początkowych tygodniach po operacji usunięcia piersi konieczna jest rehabilitacja ruchowa w specjalistycznej placówce. Trzeba również wykonywać samodzielnie ćwiczenia w domu. Najlepiej kilka razy dziennie po kilkanaście minut. Ćwiczenia po mastektomii można wykonywać w różnych sytuacjach, np. podczas oglądania telewizji lub w czasie rozmowy z bliskimi. Po kilku miesiącach od mastektomii intensywność ćwiczeń można systematycznie zwiększać. Z czasem do ćwiczeń tych warto dołączyć ćwiczenia ogólnorozwojowe, mające na celu poprawę kondycji.

Wiele kobiet od lat systematycznie ćwiczy, przychodząc na zajęcia do klubów Amazonek, które istnieją w wielu miastach Polski. Ćwiczenia po mastektomii są wskazane, gdyż uruchamiają pompę mięśniową, pomagającą w odpływie chłonki. Zaniechanie gimnastyki i zlekceważenie zaleceń profilaktyki przeciwobrzękowej może prowadzić do powstania przykurczów, obrzęku i spadku sprawności fizycznej.

Dzięki wysiłkowi fizycznemu rekonwalescencja po zabiegu przebiegnie szybciej i sprawniej. Jak wiadomo, w okresie tuż po operacji możliwość poruszania ramionami jest w znacznym stopniu ograniczona. Jednak już kolejnego dnia po amputacji piersi warto podjąć próbę wykonania najprostszych ćwiczeń – nawet leżąc w łóżku. Kilka dni później można się pokusić o proste czynności, takie jak zaciskanie dłoni w pięść, zginanie i prostowanie ręki, czy łączenie i rozłączanie palców dłoni. Rutynowe zabiegi, np. rozpinanie biustonosza, czesanie włosów i osuszanie pleców ręcznikiem, także stanowią doskonałe ćwiczenia usprawniające pracę ramion.

Na początku kobieta nie powinna się przemęczać, dlatego wysiłek należy przerwać w momencie osiągnięcia granicy bólu. Jednak w miarę upływu czasu poprzeczkę należy stawiać sobie coraz wyżej, pomimo pojawiającego się dyskomfortu. Tylko przekraczając granicę bólu możliwe będzie rozciągnięcie tkanek miękkich ciała – w przeciwnym razie może dojść do przykurczów. Poprzeczkę należy przekraczać powoli i z rozsądkiem. Najlepszy efekt przyniosą ćwiczenia regularne i krótkie, które stopniowo przyzwyczają ciało do wysiłku.

Ćwiczenia, których nie wolno wykonywać po mastektomii, to: zwisy, ćwiczenia wymagające podpierania się rękami, ćwiczenia z ciężarkami i gumami, sporty wymagające zamaszystych ruchów ręką, stretching. Gimnastyka po mastektomii nie może być forsowna. Nadmierny wysiłek sprzyja bowiem obrzękom limfatycznym. Po amputacji piersi należy unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów kończyną strony operowanej. Niewskazane są gwałtowne ruchy, szarpanie, uderzenia czy uciski ręki.

W okresie tuż po zabiegu zdolność ruchowa ramion jest znikoma. Z czasem sprawność i płynność ruchów powinny powrócić. Jednak proces ten można dodatkowo przyspieszyć poprzez stosowanie kilku prostych ćwiczeń.

• Czesanie włosów. Podeprzyj ramię na twardym podłożu, np. na stole i utrzymując wyprostowaną pozycję ciała szczotkuj fryzurę, wykonując ruchy na boki i ku górze.
• Osuszanie pleców. Przygotuj ręcznik, który ułóż ukośnie na plecach. Następnie przeciągaj go ukośnym ruchem w górę i w dół, tak jak podczas osuszania pleców po kąpieli. Ćwiczenie powtarzaj także przekładając ręcznik na drugie ramię. Pamiętaj, że długość ręcznika powinna pozwolić na wyprostowanie jednego z ramion.
• Wymachy ramienia. Podeprzyj głowę na zdrowym ramieniu, spoczywającym na twardej powierzchni. Możesz też ustawić się bokiem do oparcia krzesła i podeprzeć na nim kończynę. Następnie zegnij się delikatnie w pasie i swobodnie zwieś drugie ramię. Zacznij nim kołysać w każdą stronę, także zataczając kręgi. W momencie, gdy poczujesz, że mięśnie się rozluźniły, powoli zwiększaj zakres ruchów.
• Ściskanie piłki. Do wykonania ćwiczenia będziesz potrzebowała gumowej piłeczki, najlepiej lekko twardej. W ten sposób będziesz musiała włożyć w czynność więcej siły. Z drugiej strony, powinna być na tyle miękka, aby można było zaobserwować poprawę sprawności ręki. Podczas ćwiczenia ściskaj piłeczkę w dłoni, a następnie rozluźniaj uścisk. Jeżeli zaczniesz odczuwać ból, przerwij czynność.
• Zapinanie stanika. Stań w lekkim rozkroku i unieś ręce na wysokość ramion. Wykonuj czynności typowe dla zabiegu zakładania biustonosza. Najpierw zegnij ręce, kierując palce ku podłodze. Ramiona powinny znajdować się pod kątem prostym w stosunku do ciała. Następnie stopniowo przybliżaj je do siebie w taki sposób, aby spotkały się na plecach, mniej więcej tam, gdzie znajduje się zapięcie biustonosza. Rozluźnij ręce i powtarzaj ćwiczenie.

Życie po mastektomii wymaga wielu zmian, borykania się z wieloma problemami. Gimnastyka po mastektomii, zwłaszcza w kręgu Amazonek, może sprawić, że łatwiej będzie ci pogodzić się z nowym stanem i zrozumieć, że wokół ciebie jest wiele kobiet, które mają problemy podobne do twoich. 



Źródła

1. Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1
2. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
3. Jassem J., Krzakowski M., Rak piersi. Praktyczny przewodnik dla lekarzy., Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-161-7
4. Mikołajewska E. Fizjoterapia po mastektomii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4216-0