Dirofilarioza u ludzi – objawy i leczenie

Dirofilarioza u ludzi to mało znana pasożytnicza choroba odzwierzęca. Częściej diagnozowana jest dirofilarioza u psa czy dirofilarioza u kota.

Choroba najczęściej występuje w krajach, w których dominują wysokie temperatury, ponieważ:

• temperatura poniżej 14°C hamuje rozwój pasożyta,
• do wytworzenia stadium inwazyjnego przez pasożyta potrzebna jest temperatura 18 -20°C występująca przez około 2 tygodnie.

Z tego powodu najczęściej dirofilarioza występuje w krajach tropikalnych, zaś w Europie na terenie basenu Morza Śródziemnego. W ostatnim czasie odnotowuje się również przypadki choroby w Polsce. Pierwszy przypadek dirofilariozy w naszym kraju zdiagnozowano w 2007 roku.

Za rozwój dirofilariozy odpowiadają dwa gatunki nicieni. To Dirofilaria immitis oraz Dirofilaria repens, które po raz pierwszy zostały opisane w 1921 roku przez Lauro Travassosa, który odkrył je w sercu kota. Najczęściej w ludzkim organizmie lokują się larwy Dirofilaria repens. Rzadziej są to larwy Dirofilaria immitis. Zakażenie Dirofilaria repens jest najczęstszą i najbardziej rozpowszechnioną dirofilariozą na świecie.

U ludzi do zakażenia dochodzi przypadkowo. Co więcej, w organizmie człowieka pasożyty nie osiągają postaci dorosłej, nie powstają formy potomne, a większość larw obumiera. Ma to związek z tym, że naturalnymi żywicielami oraz rezerwuarem patogenów są zwierzęta, zarówno domowe, jak i dzikie. Żywicielami pośrednimi oraz przenosicielami są komary.

Oznacza to, że owady żywiące się krwią zwierzęcą sprawiają, że pasożyty przedostają się do ich organizmów. Zarażony insekt, gryząc człowieka, prawdopodobnie przekaże mu dirofilariozę.

Warto podkreślić, że zwierzęta domowe nie mogą zarazić człowieka przez bezpośredni kontakt. Do zarażenia dochodzi wyłącznie poprzez ukąszenie komara z rodzaju Culex, Anopheles oraz Aedes.

Zasadniczo wyróżnia się dwie postaci dirofilariozy. To:

• postać podskórna, za którą odpowiada Dirofilaria repens (ale i Dirofilaria tenuis),
• postać płucna wywołana przez Dirofilaria immitis.

Zakażenie Dirofilaria repens może wywołać guzki podskórne lub podśluzówkowe. Guzki umiejscowione są zazwyczaj na piersiach, na powiece, na mosznie, w powłokach brzusznych, w płucach, w prawej komorze i przedsionku serca, w żyle głównej górnej czy w narządach rozrodczych. Możliwe jest zajęcie gałki ocznej. Wówczas pojawia się ból oka, stwierdza się obecność mętów lub mroczków przed oczami.

Objawem związanym z dirofilariozą płucną jest kaszel, krwioplucie, świsty w klatce piersiowej, ból za mostkiem, gorączka, dreszcze i osłabienie. Miejsce ukąszenia jest zwykle bolesne, obrzmiałe, zaczerwienione i gorące.

Zakażenie Dirofilaria immitis powoduje nie tylko dirofilariozę płucną, ale i chorobę skóry lub spojówek, rzadko zmiany guzkowe w wątrobie, zakażenie gałki ocznej, tkanki tłuszczowej wewnątrzbrzusznej czy jąder czy eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Warto wiedzieć, że bardzo często dirofilarioza przebiega u człowieka bezobjawowo.

Jeżeli pojawia się podejrzenie wystąpienia dirofilariozy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. W rozpoznaniu choroby pomocne są badania laboratoryjne krwi (np. testy serologiczne) oraz testy stwierdzające obecność pasożytów w ciele człowieka.

Duże znaczenie mają również badania obrazowe, takie jak RTG klatki piersiowej, badanie ultrasonograficzne tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, także biopsja oraz badanie histologiczne.

Dirofilarioza u ludzi często bywa błędnie rozpoznawana jako guz pierwotny lub nowotworowe przerzuty do płuc. W leczeniu dirofilariozy stosuje się leki przeciwpasożytnicze, czasem także antybiotykoterapię. Zmiany guzowate zwykle usuwane są poprzez wycięcie podczas interwencji chirurgicznej.

Nie istnieje skuteczna farmakoterapia w przypadku podskórnej postaci dirofilariozy. Z kolei śródmiąższowe zapalenie płuc wymaga hospitalizacji i podawania leków. Rokowanie jest bardzo dobre. Powikłania zdarzają się rzadko. Może być to nadkażenie bakteryjne, ale i zawał płuca.