Esofagoskopia - wskazania i przebieg badania

Esofagoskopia pozwala osobie badającej bezpośrednio zaobserwować stan wewnętrznej ściany górnej części przełyku, umiejscowionego za krtanią. Jest ona dość często stosowana w diagnozie, czasami także w leczeniu. Każda dolegliwość w obrębie przełyku pokarmowego, nawet niewielkie opuchnięcie, może utrudniać lub uniemożliwiać normalne połykanie, oddychanie czy mówienie. Esofagoskopia jest zalecana przy następujących dolegliwościach i chorobach:

• dysfagia (trudności w połykaniu);
• długotrwała chrypka;
• trudności w oddychaniu spowodowane, np. połknięciem ciała obcego.

Wziernikowanie przełyku umożliwia także zdiagnozowanie obszarów podrażnionych, zapaleń, wzrostu nieprawidłowej tkanki. Esofagoskop stosowany jest także przy biopsji przełyku, czyli w zabiegu, jakim jest pobieranie wycinka przełyku, najczęściej przy podejrzeniach o powstaniu nowotworu przełyku. Możliwe jest także użycie esofagoskopu w celach leczniczych, np. lekarz może wsunąć przez mały kanał w aparacie elektrody do zamykania krwawiących naczyń lub igły, którymi bezpośrednio będą podawane leki, w celu zahamowania krwawienia. Stosowane jest to m.in., gdy występują żylaki przełyku.

Pacjent jest proszony o zrezygnowanie z jedzenia i picia na około 4 godziny przed badaniem, aby żołądek był pusty. Badany dostaje środki uspokajające. Warto poprosić bliską osobę o towarzyszenie podczas przygotowania do zabiegu oraz w trakcie powrotu do domu. Pacjent dostaje pastylkę do ssania, zapewniającą miejscowe znieczulenie przełyku i przeciwdziałającą odruchowi dławienia się. Zastosowane znieczulenie może być także w formie sprayu, który umieszcza się na gardle. Podczas badania protezy są wyjmowane z ust, jeśli pacjent takie posiada.

Następnie pielęgniarki robią badanemu zastrzyk, który spowoduje, że stanie się on senny, jednak na tyle świadomy, by móc wykonywać polecenia podczas badania. Między zęby pacjenta wkłada się ustnik, który znacznie ułatwia przebieg badania. Do badania przyjmuje się pozycję leżącą, na lewym boku, z lekko podkulonymi nogami, leżącą na plecach lub pozycję siedzącą. Kiedy lekarz umieści końcówkę esofagoskopu w gardle, pacjenta prosi się o połknięcie go. Podczas badania niewielkie ilości powietrza są wtłaczane do przełyku. Wziernikowanie przełyku może być wykonywane w gabinecie lekarskim lub w szpitalu.

Po zakończeniu obserwacji gardła i przełyku, osoba badająca wyciąga esofagoskop. Badany jest lekko oszołomiony i osłabiony. Po paru godzinach, kiedy środek znieczulający przestaje działać, te odczucia mijają. Badany nie powinien jeść ani pić, dopóki znieczulenie działa.

Badanie to jest bardzo pomocne przy stawianiu prawidłowej diagnozy wielu chorób przełyku. Ma szerokie zastosowanie, pozwala na bezpośrednie zaobserwowanie przełyku, pobranie wycinka, czasem ma charakter leczniczy. Kolejną zaletą badania jest małe ryzyko powikłań, które mogą się pojawić po badaniu. Możliwe komplikacje (przebicie przełyku, krwotoki, infekcje) są bardzo rzadkie.

Źródła

1. Ciało obce w przełyku
2. Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
3. Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0