Fazy uzależnienia od narkotyków

Powody, dla których ludzie sięgają po narkotyki są różnorodne. Oto niektóre z nich:

• chęć odurzenia się w celu chwilowego przeżycia przyjemnych wrażeń,
• ciekawość poznania tego co nieznane, czasem tego co niedozwolone,
• nuda, brak umiejętności organizowania czasu wolnego,
• wpływ grupy rówieśniczej,
• ucieczka od problemów zewnętrznych,
• naśladowanie osób starszych.

Oto kilka umownych faz uzależnienia narkomana:

- Inicjacja - ten pierwszy etap uzależnienia od narkotyków dotyczy wszystkich osób, które chociaż raz czegoś spróbowały.

- Faza eksperymentalna - charakteryzuje się „próbowaniem” narkotyków. Część osób może poprzestać na jednokrotnym lub kilkakrotnym spróbowania danej substancji, inni mogą kontynuować swoje doświadczenie i wejść w kolejny etap uzależnienia od narkotyków. Faza ta obejmuje pewien motyw poznawczy, czyli chęć sprawdzenia jakie są skutki uzależnienia od narkotyku, innymi słowy, jak działa dany narkotyk? Dla niektórych etap eksperymentowania może być ostatnią fazą procesu uzależniania od narkotyków i zakończyć się całkowitym zerwaniem kontaktu z nimi. Osoby, które nie rezygnują z narkotyków, wchodzą w kolejną fazę, którą można nazwać fazą używania substancji.

Objawy uzależnienia od narkotyków w tej fazie (zmiany w wyglądzie i zachowaniu):

• dziwny zapach włosów i ubrań,
• nadmierne używanie środków zapachowych,
• zaczerwienione oczy,
• rozszerzone źrenice,
• utrzymujący się katar,
• wyraźna nadpobudliwość lun ospałość.

- Faza używania i nadużywania substancji – zdaniem wielu specjalistów, w przypadku narkotyków, w ogóle nie można mówić o fazie używania, gdyż każde spróbowanie stanowi już nadużywanie narkotyków. W odniesieniu do marihuany istnieje pogląd, że etap używania jest nieszkodliwy. Jednak wejście w fazę użycia substancji psychoaktywnej oznacza pojawienie się określonych konsekwencji przyjmowania narkotyków, a więc różnego rodzaju problemów w szkole, w pracy, w domu, w życiu rodzinnym czy osobistym. Etap ten przynosi coraz więcej negatywnych konsekwencji.

Objawy uzależnień od narkotyków w tej fazie:

• złe nastroje – dziwne smutki, zamykanie się w sobie,
• agresywność,
• porzucenie dotychczasowych zainteresowań,
• agresja słowna,
• pożyczanie pieniędzy, pierwsze kradzieże,
• zaniedbywanie nawyków higienicznych,
• pojawienie się pierwszych przedawkowań.

- Faza uzależnienia od narkotyków – według WHO to: „psychiczne, a niekiedy fizyczne stany wynikające z interakcji między żywym organizmem a lekiem, charakteryzujący się zmianami zachowania i innymi reakcjami, do których należy konieczność przyjmowania leku w sposób ciągły lub okresowy, w celu doświadczenia jego wpływu na psychikę, a niekiedy by uniknąć przykrych objawów towarzyszących braku leku. W tym etapie konieczna jest terapia uzależnienia od narkotyków, która przyjmuje różną postać leczenia uzależnień.

Objawy uzależnień od narkotyków w tej fazie:

• kłamstwo staje się patologiczne,
• chroniczny kaszel,
• wybuch wściekłości, agresja wobec najbliższych,
• paranoje narkotyczne,
• zerowe poczucie własnej wartości,
• kłopoty z policją.

U niektórych doświadczenie z zażywaniem narkotyków kończy się w pierwszym lub kolejnym etapie ich używania. Faza inicjacji nie musi powodować "wpadnięcia" w nałóg. Osoby, które będą w danej fazie uzależnienia od narkotyków, mogą przez pewien czas utrzymywać się na tym etapie, a później wycofać się i całkowicie zrezygnować z dalszych doświadczeń. Może być też zupełnie odwrotnie, czyli dojdzie do zwiększyć ilość przyjmowania środków odurzających, co może być konsekwencją tzw. „ciągów”.

Wiedza o fazach uzależnień od narkotyków jest przydatna zarówno dla tych, którzy już sięgnęli po narkotyki, jak i tych, którzy mają okazję wypróbować je po raz pierwszy. Jest też nieoceniona dla rodziców, którzy często nie zdają sobie sprawy z powagi problemu.

Źródła

1. Szukalski B. NARKOTYKI - kompendium wiedzy o środkach uzależniających, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005, ISBN 83-85705-73-2
2. Jarema M., Rabe-Jabłońska J., Psychiatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4180-4
3. Sidorowicz S. (red.), Psychiatria - praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8
4. Bilikiewicz A. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4