Gammacyzm - rodzaje, przyczyny, leczenie, ćwiczenia

Gammacyzm to wada wymowy, polegająca na niewłaściwej artykulacji głoski G. Głoska ta powinna występować w wymowie dzieci między drugim, a trzecim rokiem życia.

Terapia logopedyczna jest wskazana w przypadku nieprawidłowego brzmienia głoski G lub ignorowania jej w wyrazach przez dzieci w wieku powyżej 3 lat.

Właściwa artykulacja G wymaga przesunięcia masy języka w tył i ułożenia jego boków na górnych zębach. Więzadła głosowe muszą generować drgania, wyczuwalne na krtani.

• paragammacyzm - zastępowanie głoski G innymi, na przykład H, B lub P,
• mogigammacyzm - opuszczanie głoski G w wyrazach (uma zamiast guma),
• gammacyzm właściwy - deformacja głoski G w wyniku zwarcia krtaniowego.

Najpopularniejsze przyczyny gammacyzmu to:

• słaba ruchomość tylnej części języka,
• krótkie wędzidełko podjęzykowe,
• przerośnięte migdałki podniebienne,
• zbyt wysokie podniebienie,
• rozszczep podniebienia,
• niedostateczna kontrola słuchowa,
• nieprawidłowe wzorce wymowy,
• zaburzenia słuchu fonemowego,
• wady zgryzu,
• brak stymulacji rozwoju mowy,
• długotrwałe używanie smoczka lub butelki ze smoczkiem,
• długotrwałe ssanie kciuka.

Leczenie nieprawidłowej wymowy głoski G powinno rozpocząć się w wieku 3 lat w poradni logopedycznej. Pierwszym krokiem jest określenie przyczyny problemu przez specjalistę, pomocna będzie informacja czy niewłaściwa artykulacja wynika na przykład z wad anatomicznych.

Następnie logopeda przygotowuje zestawy ćwiczeń do pracy z maluchem podczas terapii, a także zadania do wykonywania w domu. W proces powinien zostać zaangażowany również nauczyciel w przedszkolu, który powinien wziąć to pod uwagę w czasie inicjowania zabaw czy zajęć grupowych.

Początkowo dziecko uczy się samodzielnego wypowiadania głoski G, a następnie łączenia jej w sylaby, słowa, a następnie pełne zdania. Nauka wymaga czasu i cierpliwości, bardzo istotne jest stałe zachęcanie dziecka do ćwiczeń i chwalenie go za wszystkie, nawet najmniejsze postępy.

Dopiero ostatnim etapem pracy jest ćwiczenie używania głoski G w mowie spontanicznej, co przekłada się na ogólną poprawę brzmienia i dykcji.

Ćwiczenia w przypadku stwierdzonego gammacyzmu mają na celu poprawienie pracy języka. Ogromne znaczenie mają ćwiczenia, polegające na unoszeniu języka, przesuwaniu go w różne części jamy ustnej, wysuwanie go na zewnątrz, oblizywanie zębów czy stukanie czubkiem w zęby dolne.

Wiele ćwiczeń nosi interesujące nazwy, które zaciekawią przedszkolaka i zachęcą do ich wykonywania. Pomocne okaże się szerokie otwieranie buzi (zabawa w lwa), naprzemienne otwieranie i zamykanie ust (żaba), mlaskanie (jedzące zwierzątko) czy wysuwanie i chowanie języka (jaszczurka).

Warto zachęcić dziecko do otwierania buzi z głową odchyloną do tyłu, naśladowania ssania cukierka, kląskania językiem, jedzenia lizaka z wysuniętym językiem i rysowania w powietrzu różnych kształtów: kółek, kresek, trójkątów czy kwadratów.