Rozszczep podniebienia - przyczyny, objawy, leczenie

Rozszczep podniebienia występuje średnio raz na 650 do 750 żywych urodzeń. Wada częstsza jest u dziewczynek. Jeżeli jest nią obarczona matka, ryzyko wystąpienia wady u potomstwa wzrasta dwukrotnie.

Lekarze nie są do końca zgodni w ustaleniu konkretnych przyczyn, jakie powodują rozszczep podniebienia. Można jednak wymienić kilka czynników, które zwiększają ryzyko pojawienia się tego problemu u dziecka:

• Stosowanie podczas ciąży niektórych rodzajów leków, np. kwasu acetylosalicylowego, leku przeciwdrgawkowego – hydantoiny;
• Picie dużych ilości alkoholu i stosowanie narkotyków podczas ciąży;
• Palenie papierosów w trakcie ciąży;
• Uwarunkowania dziedziczne;
• Leczenie promieniowaniem lub różnego rodzaju zakażenia przebyte przez matkę podczas ciąży;
• Niedobór tlenu w czasie rozwoju płodu;
• Niedobór kwasu foliowego lub zbyt duża podaż w trakcie ciąży witaminy A i E;
• Gorączka;
• Choroby w ciąży, takie jak różyczka, grypa, ospa;
• Krwawienie wewnątrzmaciczne;
• Dioksyny.

Rozszczep podniebienia często towarzyszy także innym chorobom genetycznym, np. trisomii chromosomu 13 (zespół Pataua), trisomii 18 (zespół Edwardsa), zespołowi kociego krzyku, zespołowi Pierre'a Robina i innym.

Jeśli kobieta podczas ciąży prawidłowo o siebie dba, to ryzyko pojawienia się jakichkolwiek wad u dziecka jest praktycznie niemożliwe.

Niektóre formy rozszczepu podniebienia widoczne są od razu po narodzeniu dziecka. W przypadku tego zaburzenia wada nie powoduje zmian w wyglądzie twarzy dziecka – można ją jedynie dostrzec wewnątrz jamy ustnej. Wielkość rozszczepu podniebienia ma duży wpływ na dalsze leczenie oraz życie dziecka. Jeśli jest on mały i dotknął podniebienia miękkiego, może spowodować naprawdę poważne problemy i może mieć znaczenie w procesie mówienia. Duże szczeliny w podniebieniu twardym często nie są poważne i nie powodują żadnych powikłań.

Dzieci z rozszczepem podniebienia często mają problem z jedzeniem, ponieważ nie są w stanie ssać i połykać normalnie, jednak odpowiednie leczenie może temu zapobiec. Powikłania po rozszczepie podniebienia wynikają także z uszkodzenia trąbki Eustachiusza oraz przewodu słuchowego zewnętrznego. Osoby chore są także bardziej podatne na infekcje ucha środkowego.

Leczenie rozszczepu podniebienia zależne jest od tego, jak poważna jest wada. Najczęściej korekcja wady polega na zszyciu rozszczepu podniebienia – w większości przypadków odbywa się ona między 12. a 18. rokiem życia dziecka. Często konieczne będzie ponowne powtórzenie operacji w przyszłości, jednak zwykle ma to miejsce dopiero w wieku nastoletnim dziecka. Mimo iż operacja często pozostawia blizny i ślady, to powoduje ona znaczną poprawę stanu zdrowia dziecka, a oznaki rozszczepu są prawie całkiem wyeliminowane.

Prawidłowy rozwój dziecka po takim zabiegu chirurgicznym wraca do normy. U niektórych dzieci problemy z rozszczepem podniebienia powodują inne powikłania i konieczne jest leczenie, np. zębów, mowy, słuchu, infekcji uszu i zatok.

Źródła

1. Stygmat rozszczepu wargi i podniebienia pozostaje nawet po najlepszym leczeniu chirurgicznym
2. Gryczyńska D. Otorynolaryngologia dziecięca, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 83-7522-001-8
3. Kawalec W., Kubicka K. Pediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3253-9
4. Latkowski B. Otorynolaryngologia - kompendium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3628-2