Odra wróciła w USA
Przez ponad dwie dekady Stany Zjednoczone mogły szczycić się statusem państwa wolnego od odry. Po 26 latach ten historyczny sukces medycyny publicznej przeszedł jednak do przeszłości. Przyczyną odrodzenia się patogenu jest postępujący spadek wskaźników immunizacji społeczeństwa. Jak przestrzegają specjaliści, lekceważenie tej infekcji to ogromne ryzyko – jej powikłania bywają śmiertelne, a sam wirus potrafi na lata zdewastować pamięć obronną organizmu.
Nim w latach 60. minionego stulecia wprowadzono powszechne preparaty ochronne, odra zbierała potężne żniwo: rocznie atakowała ok. 30 mln osób na kuli ziemskiej, doprowadzając do zgonu aż 2,6 mln z nich. Skuteczne, masowe programy profilaktyczne w Ameryce Północnej niemal wymazały ten problem z pamięci lekarzy. Odradzanie się ognisk epidemicznych z ostatnich lat publicyści i epidemiolodzy określają wręcz jako niepokojący powrót zagrożeń z minionych epok.
Mechanizm powrotu choroby tłumaczy w rozmowie z PAP prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska z Katedry Wirusologii i Immunologii UMCS w Lublinie. Gdy maleje odsetek zaszczepionej populacji, błyskawicznie powiększa się grono osób całkowicie bezbronnych wobec zakażenia.
– A jeśli wirus do takiej społeczności trafi, to rozprzestrzenia się bardzo szybko, ponieważ odra jest najbardziej zakaźną chorobą infekcyjną przenoszoną drogą powietrzną – podkreśliła Szuster-Ciesielska i dodała, że ze względu na wysokie tempo szerzenia się odry, próg koniecznej do wyeliminowania choroby wyszczepialności jest postawiony bardzo wysoko i wynosi 95 proc – mówi lekarka.
W USA poziom zaszczepienia przedszkolaków preparatem MMR spadł w ostatnich latach poniżej bezpiecznego progu, osiągając zaledwie 92,4 proc.
Niebezpiecznie może być też w Europie
Podobne tendencje z niepokojem obserwuje się także w Europie, gdzie wskaźniki zachorowań w 2024 roku wzrosły dwukrotnie, a ponad 40 proc. chorych stanowiły maluchy przed 5. rokiem życia. Statystyki ECDC jednoznacznie potwierdzają, że niemal 90 proc. hospitalizowanych pacjentów było niezaszczepionych lub przyjęło jedynie pojedynczą dawkę.
Również w Polsce pojawiają się lokalne ogniska, co wiąże się ze spadkowym trendem wyszczepialności notowanym od 2017 roku. – Zwłaszcza jeśli chodzi o podanie drugiej dawki szczepionki, co jest konieczne, żeby uzyskać pełną odporność – zauważyła ekspertka.
W naszym kraju szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce są bezpłatne oraz obowiązkowe. Zgodnie z kalendarzem pierwszą dawkę podaje się w 13.–14. miesiącu życia, a przypominającą – w 6. roku. Wirusolog wyjaśnia, dlaczego szczepienia nie przeprowadza się u noworodków:
– Gdyby podać tę szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, zaraz po narodzinach, zostałby on zneutralizowany przez przeciwciała matczyne – dodała prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska.
Odra nie jest łagodną dolegliwością wieku dziecięcego. Jakie są skutki?
Może skutkować zapaleniem płuc, ucha środkowego, a u 1 na 1000 pacjentów wywołuje zapalenie mózgu. Równie groźne jest podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), rozwijające się wiele lat po infekcji i kończące się śmiercią. Co więcej, wirus drastycznie niszczy komórki pamięci immunologicznej:
– Można powiedzieć, że odra resetuje nasz układ odpornościowy i ten reset trwa nawet kilka lat, a w tym czasie dziecko jest bardzo wrażliwe na wszelkiego rodzaju infekcje – oceniła ekspertka.
Jedna chora osoba zaraża nawet 18 innych, a ryzyko infekcji u osoby bez przeciwciał sięga 95 proc. Wczesne symptomy łatwo pomylić z grypą – po gorączce i kaszlu pojawiają się plamki w jamie ustnej, a dopiero później charakterystyczna wysypka. Pacjent staje się zagrożeniem dla otoczenia jeszcze zanim na jego ciele wystąpią pierwsze wykwity.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.