Guma guar i guma ksantanowa. Jaki mają wpływ na organizm?

Guma guar i guma ksantanowa to naturalne substancje zagęszczające i stabilizujące, które powszechnie stosuje się w przemyśle spożywczym. Guma guar pochodzi z nasion rośliny strączkowej o nazwie guar (Cyamopsis tetragonoloba) i jest rodzajem błonnika rozpuszczalnego. Tworzy lepką konsystencję nawet w niewielkich ilościach, dzięki czemu poprawia konsystencję produktów, takich jak lody, jogurty i mleko roślinne.

Guma ksantanowa z kolei powstaje w wyniku fermentacji cukrów przez bakterie z rodzaju Xanthomonas campestris. Jest odporna na działanie wysokich temperatur i kwaśnego środowiska, dlatego świetnie sprawdza się w sosach, dressingach, pieczywie bezglutenowym i produktach gotowych. Obie substancje są uznawane za dodatki bezpieczne, ale w określonych sytuacjach mogą wpływać na trawienie lub wywoływać niepożądane reakcje.

To, co dało popularność gumie guar i ksantanowej, to umiejętność nadawania potrawom właściwej konsystencji już przy niewielkiej ilości. Zagęszczają, stabilizują i poprawiają konsystencję wielu produktów, od sosów, lodów i deserów, po mleka roślinne, pieczywo bezglutenowe i gotowe dania.

Dzięki nim żywność ma lepszą strukturę, wolniej się rozwarstwia i dłużej utrzymuje świeżość. Są też cennym wsparciem technologii bezglutenowej, ponieważ poprawiają elastyczność i konsystencję ciast pozbawionych glutenu. Przez to, że mają neutralny smak, są tanie w produkcji i dobrze tolerują różne warunki przechowywania, dlatego często pełnią rolę wygodnego i uniwersalnego dodatku w wielu recepturach.

Zarówno guma guar, jak i ksantanowa uznawane są za bezpieczne dodatki do żywności, o ile są spożywane w rozsądnych ilościach. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) dopuściły je do stosowania jako dodatki "ogólnie uznane za bezpieczne".

Badania nie wykazały ich toksyczności ani działania rakotwórczego. U większości osób nie powodują żadnych skutków ubocznych, zwłaszcza w typowych dawkach obecnych w produktach spożywczych. Obie substancje są rodzajem błonnika rozpuszczalnego, który może nawet wspierać zdrowie jelit i wspomagać regulację poziomu cukru czy cholesterolu.

Jednak w większych ilościach, czyli przy nadmiernym ich spożyciu, mogą powodować dyskomfort trawienny, taki jak wzdęcia, gazy i luźne stolce. Ostrożność powinny zachować osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS), a także dzieci, u których nadmiar zagęszczaczy może wpływać na trawienie.

Według aktualnych danych naukowych, guma guar i ksantanowa są bezpieczne, ale pod warunkiem rozsądnego stosowania.

Choć guma guar i guma ksantanowa są uznawane za bezpieczne, nie każdemu służą tak samo. Wrażliwe osoby mogą odczuwać skutki uboczne już po niewielkich ilościach, zwłaszcza jeśli mają problemy trawienne, takie jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy nietolerancje pokarmowe.

Najczęściej zgłaszane objawy to:

• wzdęcia,
• nadmierne gazy,
• uczucie pełności,
• biegunki.

Dzieje się tak dlatego, że oba zagęszczacze działają jak błonnik fermentujący w jelitach, więc u niektórych osób wywołuje to dyskomfort zamiast korzyści.

Problematyczne może być także spożycie dużych ilości gumy guar w formie suplementów, zwłaszcza bez odpowiedniej ilości płynów. W skrajnych przypadkach może dojść nawet do zablokowania przełyku lub jelit. U dzieci, osób starszych i osób z chorobami układu pokarmowego zalecana jest szczególna ostrożność.

Choć ryzyko jest niewielkie, warto słuchać swojego organizmu. Jeśli po spożyciu produktu z dodatkiem gumy guar lub ksantanowej pojawiają się dolegliwości to lepiej ograniczyć ich ilość lub sięgnąć po inne opcje.

Choć obie substancje są dopuszczone do stosowania w żywności i ogólnie uznawane za bezpieczne to u dzieci oraz osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) mogą wywoływać niepożądane objawy. Guma guar i guma ksantanowa to rodzaje błonnika, które w przewodzie pokarmowym fermentują, więc u wrażliwych osób mogą prowadzić do wzdęć, bólu brzucha, gazów, a nawet biegunki.

U dzieci układ trawienny jest bardziej delikatny, dlatego nadmiar tych zagęszczaczy, zwłaszcza w wysoko przetworzonych produktach, może powodować dyskomfort. U osób z IBS nawet niewielkie ilości mogą nasilić objawy choroby, szczególnie jeśli substancje te są spożywane regularnie.

W takich przypadkach warto sięgać po produkty bez dodatku gumy guar i ksantanowej lub wybierać te, które zawierają ich minimalną ilość. Zawsze dobrze jest obserwować reakcje organizmu, a w razie wątpliwości skonsultować się z dietetykiem lub gastroenterologiem. Ostrożność jest wskazana, szczególnie w diecie dzieci i osób z problemami jelitowymi.

Tak, zamiast gumy guar i ksantanowej można sięgnąć po łagodniejsze, naturalne zamienniki. Zmielone siemię lniane i nasiona chia po zalaniu wodą tworzą żel, który sprawdza się w plackach i wypiekach. Łuski babki płesznik poprawiają strukturę bezglutenowego pieczywa. Skrobia z tapioki, kukurydziana i maranta trzcinowa dobrze zagęszczają sosy i zupy. Do deserów świetnie nadają się agar-agar i konjac. Wybór zależy od przepisu. Zawsze warto testować, by znaleźć to, co najlepiej służy twojemu organizmowi.

Guma guar i ksantanowa poprawiają konsystencję i trwałość produktów spożywczych, ale nie każdy organizm toleruje je dobrze. U osób z wrażliwym układem pokarmowym mogą nasilać dolegliwości. W diecie dzieci również warto zachować ostrożność. Istnieją jednak naturalne zamienniki, które mogą być łagodniejsze dla zdrowia. Świadome podejście do składu produktów to podstawa zrównoważonej diety.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl